1. bir-birindən ayrılması ilə ayrılmaması arasında böyük fərqlər olan, hər bir ayrılıqda başqa nəticəyə təkan verən sosiofəlsəfi ikili. dediyim kimi, məsələni çox şəkildə ələ almaq olar, mən də özümə görə bir yazı yazmaq istərdim.

bir az əvvəl instagramda özünü kasıb qaqaş deyə tanıdan (baxma: vüsal fəxri)nin öz obyektini reklam etdiyinin videosunu gördüm. həmişəki kimi məzələnənlər olsa da haqqında "halal olsun, biznesin böyüdür" tipdə yazanlar da var idi. biraz bu adamı araşdırdım- hardasa 40lı yaşlarda, əvvəllər sözün tam mənasında hər şeylə məşğul olmuş bir insandı. meyxanasından tut, reklamçılığına, müğənnilik edib klip çəkmədən tut maşın bazarına. amma heç vaxt düz əməlli tutuzdura bilməyib, çox populyar olduğu vaxtlar da sosial şəbəkənin Azərbaycanda heç olmadığı vaxtlara düşdüyü üçün 2 3 günə unudulub gedib.
3 4 ay əvvəl isə tiktoka verdiyi yazıq pozlarla kasıb adam kimi tanıdılıb və sözün əsl mənasında bu adamın həyatını dəyişdirib, heçnəyinin olmadığı bir nöqtədən biznes açmağa qədər gəlib, və bu təkan davam edir.

bir şəxsdən giriş verdim, indiysə biraz ümumi fikirlərimlə baxacam məsələyə: insanlar bu günki gün keçmişdə heç olmadığı qədər insana tanıda bilmə və özünü onlara bələd etmək fürsətinə malikdir. diqqət, əsas məqam da burdadır- təkcə tanımaq yox, bələd olmaq, bir dərəcəyə qədər həyatından xəbərdar olmaq. populyarlıq anlayışı həmişə mövcud olub , amma indi çox başqa səviyyədədir. bir düşünün, 20 il bundan əvvəl insanlar öz ətrafındakı insanları nə dərəcədə tanıya bilərdi? bütün gün küçədə gəzsə, yatsa, hər fürsətdə yeni birini tanımaq istəsə belə bəlirli bir ərazi daxilindəkilərdən çölə çıxa bilməzdi. indiysə, nəinki tanımaq, haqlarında məlumata da sahibdirlər. bunu sadə bir dialoqla görə bilərik:
pre-sosial şəbəkə era:
-asifi tanıyırsan, sabirabadlı
+hansı asif ala, paralel sinifdəki rüstəmin baysının sinif yoldaşının qardaşı?
-qaqamın tanımadığı adam yoxdu da ehehehehe
sosial şəbəkə era:
-asifi tanıyırsan, sabirabadlı?
+ ala hə, market açıb, tiktokda görmüşdüm, arada şeir zad da yazır deyəsən. oğraş kopoğlu ingilisin dilin də bilir aaa, arada görürəm komment zad yazırlar bu da atvet verir
- ala hə.

insanların özlərindən bu qədər uzaq olan şəxslər haqqında belə bəzi məlumatlara sahib olması, nisbətən yaxın çevrəsinə demək olar ki tam bələd olması deməkdir. direct message və digər əlaqə üsullarını saymıram belə.

hal belə olduqda, sosial şəbəkələrdə olmayanlar xaric(hər nə qədər doğru səslənsə də onlar barəsində də əminliklə) deyə bilmərik) insanlar artıq öz fərdliklərini, şəxsiyyətlərini buralarda təsdiq edirlər. bəlkə də, itirirlər, daha da düzü, dəyişirlər, başqa formaya salırlar. cəmiyyət anlayışının ölməsi mümkün deyil, amma fərdlə arasındakı fərqin kiçilməsi mümkündür. özlərini sübut etmək üçün bir dijital cihaz və internet bağlantısına sahib olmaq həmişə bunu fiziki cəhətdən etməkdən daha cazib gəlmişdir və cazib olanı edən həmişə çox olmuşdur. azlıq da, istəsə də, istəməsə də, çoxluğa tabedir.

baxmayaraq ki sayları azdır, yenə də vüsalın vəziyyətində olduğu kimi, buradan yaxşı yararlanıb, necə deyərlər, dvijenia eləyə bilib vəziyyətini yaxşılaşdıra bilənlər də var, tam tərsi normal adam içində olduqda etməyəcəyi şeyləri sosiala yayıb özünü biabır edən, söyüş yiyəsi olan və s. lər də.

belə, açığı başlığın olmamış olmaması məni təəccübləndirdi. oxuyan yazara və kasıb qaqaşa təşəkkür, yatmaq üzrəykən beynimə sancdığı qığılcımdan ötəri.