azərbaycanda yaşamaq

insanı birbaşa qəm yeməyə məcbur edən bir şeydir. doğuldun və hər axırı 0 ilə qutaran sənəməxsus gündə can fəşanlıq. körpəsən və qonaqlığa gələnlərə görə yuxudan oyanırsan. icazə vermirlər yatasan. sonra yaşa doldun və məktəb. 4 il ibtidai tez qutarır. və başlayır məşəqqətli günlər. əvvəl ağzın isti yerdə olur. elə bilirsən hər şey asan olacaq. amma artıq gəlib çatırsan uşaq vaxtı yalandan dediyin yaşa. görürsən ki çətindi hər şey. məcburi oxumalısan ki, camaatın uşağının peçinə od qoyasan. həm də oxumalısan ki, valideynin sənin adına pul qoyub, mərcə girib başqa valideynlərlə. bəs nə bilmişdin? elə bilirdin səni oxudub adam etmək istəyirlər? çox safsan dostum. ona görə edir ki, başqasının yanında danışa bilsin. elə bilirsən çətin olan bunlardı? hələ səni çox şey gözləyir.


nəsə 11 il qutardı və daxil oldun universitetə. indi şükür edirsən ki, axır ki məktəb qutardı indi rahat ola bilərəm. xuy rahat olarsan. imtahanlar var. təkcə imtahanlar yoxdu. işləməlisən də. dalın açılacaq işləməkdən. hələ kəsrsiz bitirmək də var. bunlar sənə çox çətin gəlir. elə bilirsən çətin olan bunlardı? hələ səni çox şey gözləyir.


universitet qurtardı və işləməlisən. amma işləmək üçün də səndən təcrübə tələb edirlər. vaxtında işləməli idi ay lom. nəsə işləyirsən. bəs maaşın daimidi? evin var? maşının var? elə bilirsən bu sualı təkcə mən verirəm? elçilikdə qızın atası da bunu soruşacaq. niyə ac-yalavac adama qız verməlidir ki? işlədin evləndin. pensiyaya qədər bu monoton həyat tərzin davam edəcək. arada istirahətə gedəcəksən. elə bilirsən çətin olan bunlardı? hələ səni çox şey gözləyir.

uşaqların da olacaq. və səni təbrik edirəm. bayaq başına gələnlərin eynisini sən də öz uşağına yaşadacaqsan.. səni təbrik edirəm olmaqdan qorxduğun adama- atana çevrilirsən get-gedə. elə bilirsən çətin olan bunlardı? hələ səni çox şey gözləyir.

və qocalıq çatdı. çıxdın pensiyaya. arada gəlib nəvələrini görərsən və hərdən də 5-dən 10-dan nəsə verərsən. elə bilirsən çətin olan bunlardı? hələ səni çox şey gözləyir. artıq ,səni çox şey gözləmir. indi ölümünü gözləyirsən. həyatın boyu tələsdin harasa. böyüməyə, məktəbi qutarmağa, universiteti qutarmağa, pensiyaya çıxmağa. hər şeyə tələsib nə uşaqlığını yaşadın nə də gəncliyini. adi insan kimi öldün. bəlkə də ən yaxşı pianoçu ola bilərdin. amma sən heç yoxlamadın. istəmədiyin həyatı yaşadın.

z-nəslinin valideynlər ilə arasının yaxşı olmaması

bunu tamamən öz düşüncələrim əsasında yazıram. heç kim gəlib burda yalandan danışmısan ki, ay nə bilim mənim aram yaxşıdı. heç kimin arası valideynləri ilə yaxşı deyil. başlıca səbəb odur ki, bizdən əvvəlki nəsil valideynlərindən qayğı görməyib. özlərinin gördüklərini gəlib bizə tətbiq edirlər. bir şey deyəndə deyirlər ki, bizə də ediblər nə olsun ki. bu sizə olunubsa bu, sizə açıq vermir ki, gəlib bizim üzərimizdə tətbiq oluna. əgər sizə olunubsa, bu düzgün tərbiyə şəkli deyil. uşağı vurmaqla uşaq böyüməz, sizə qarşı içində kin saxlayar.özündən azı 20 yaş kiçik adamı vurmaq məharətdi bəyəm?

digər səbəb odur ki, valideynlər uşağı günah keçisi kimi görürlər. ətrafında nə olubsa, hirsi bizdən çıxırlar. buna görə də valideyini öldürən uşaqların sayısı artır. buna da təəccüblənməyin. uşaqlığından uşağa fərd sayıb hörmət qoymurlar, ictimaiyyət içində uşağı vurub, təhqir də edirlər. bəzi özünə dair sirləri qohumların ya da qeyrilərinin içində açırlar. bu da uşağın valideyindən uzaqlaşmağına gətirir çıxarır.

yeni nəsilin çoxusu öz valideyni ilə yaşamaq istəmir. elə mən də onlardanam. nəsə söz deyən kimi, o dəqiqə deyirlər ki, siz bizə böyüyəndə baxmıyacaqsız, aparıb qoyacaqsınız qocalar evinə. mənə çatmır bu onların fanteziləridir? hamıcı qocaldıqca drama queen olurlar. onlar qocalanda mən baxacam amma sırf borc qaytarmaq üçün. çünki özlərini iyrəndiriblər məndən. hələ başqa bir sözləri də var. deyirlər ki, valideynin üzünə ağ olan uşağa allah-təala ruzi vermir. necə yəni , sən gəlib məni haqlı haqsız danla, mən də durub üzünə baxım? işdə müdür sənə nə deyir, ona cavab qaytarmırsan eyni şeyi gəlib mənə niyə edirsən? məni niyə əzirsən?

düşünə bilərsiniz ki, bu ergen entrydir. xeyr, heç də belə deyil. bəzilərinin içinə açmadığı cümlələri mən açıb danışdım

ədəbiyyat müəllimi

ən çox dəyər verdiyim müəllimdir. bilmirəm bu ədəbiyyatı sevdiyimdənmi irəli gəlir ya yox. amma çox istəyirəm müəllimimi. başqa müəllimlərin yanında vecimə deyil özümü necə aparıram amma bu müəllimin yanında özümü hörmətli aparıram. həmin o tarix müəlliminin brauzerini araşdıran mən idim amma bu müəllimə çox dəyər verirəm. (bax: qurbanəli bəy) bu hekayənin də təhlilini müəllimdən öyrəndiklərim əsasında yazmışam. hələ çox şey də var. məncə elə yazarlarımızın çoxusu dəyər verir o müəllimə

qurbanəli bəy

cəlil məmmədquluzadənin hekayəsi. çoooxxx gözəl hekayədir. sətiraltı ifadələri çoxdur. qurbanəli bəy pristavın həyətinə girəndə birinci onu it qarşılayır və onun ayaqqabılarını yalayır. yəni burdan da görünürona necə hörmət qoyulduğunu. pristavın arvadının ad qoyma günü ilə əlaqədər keçirilən məclisdə özünü adam kimi aparmır, hamı rumkada içdiyi halda o, çay stəkanında içir. bu da onun kobud olduğunun göstəricisidir
həyətdə oynayırlar və pristavın arvadı şikayət edir ki, zurnanın və qavalın səsi başıma düşür, səsi kəsilsin. burdan da o görünür ki, zurna və qaval azərbaycana məxsus olan alətdir. onların səsinin də kəsilməsi onu simvol edir və azərbaycanlıların səsi kəsilməlidi demək istənilir. amma qurbanəli bəy deyir ki, uzundərə çalın. qurbanəli bəy nə qədər özündən yuxarı təbəqəni yalayıb, girənlik eləsə də, milli dəyərimiz olan uzundərəni yaddan çıxarmır. amma naçalnik onun başını aldadır deyir ki, sonra oynayarsan gəl gedək ata baxaq. qurbanəli bəy də buna qarşı çıxmır. bu da o dövrdəki qorxaqlığı göstərir.
şam yeməyində qurbanəli bəy hamının sağlığına içir. o qədər içir ki, şərabın kayfı vurur başına. hamı da başlayır ona sağlıq deməyə. qurbanəli bəy buna sevinir və deyir ki, mən bu günü yadımdan çıxarmayacam. mən bu xanımların ayağının torpağı belə ola bilmərəm. və hamısını dəvət edir sabah öz evinə.
məclis dağılır bu da gedir öz evinə. evinə çatdıqda öz yoldaşına, qaravaşına (qaravaş qadındır) bu xəncəri soxaram qarınına deyir. və burdan da görünür ki, ordakı rus xanımlarına girənlik edən öz evindəki qadınlara əzazil kimi davranır
sabahısı günün günortasında həmin o, naçalnik, pristav və qeyriləri gəlirlər qurbanəli bəyin evinə. qurbanəli bəyi oyatmağa öz yoldaşı gedir. yoldaşına deyir cəhənnəm ol. nəisə bir təhər oyanır gedir gizlənir atın tövləsində. ruslardan biri deyir ki, susamışam, su verin. kəblə qasım da gedir su gətirməyə. suyu kasada gətirir. əlbəttə ki, rus suyu stəkanda içir. kasada su gətiriləndən sonra deyirlər ki, nə etmək olar gedək. amma naçalnik deyir ki bu qədər yol gəlmişik heç olmasa atlara baxaq. gedirlər atlara baxmağa burda qurbanəli bəyi görürlər və gülürlər. qurbanəli bəy də heç nə etmir.
bu əsər çap olunanda mirzə cəlil tiflisdə imiş. azərbaycan bəylərindən birinə göstərirlə ki bax səni yazıblar. həmin bəy də gəlir, mirzə cəlilin yanına , xahiş edir ki, sonluğu dəyiş mən elə gizlənməmişdin. mirzə cəlil də buna xeyli gülür. əslində o bunu elə belə yazmışdı amma görün bu avam xalqı. soxum belə yaltaq xalqın ağzına