qahirə

afrikanın və ərəb dünyasının ən önəmli şəhərlərindən biri və misir ərəb respublikasının paytaxtı.
böyük hissəsi nilin şərq sahillərinə düşən qahirə afrikanın ilk yeraltı dəmiryolu nəqliyyatına sahib olan şəhəridir. qahirə şəhərində qədim dövrdən yaşayış olsa da şəhərin təməl daşını ilk atdıran şəxsin ərəb sərkərdəsi əmr ibn as olduğunu demək olar. müsəlmanların 640-41-ci illərdə əmrin başçılığı ilə misir fəthi sonrası şəhər əl fustat adı ilə tikilmişdir. bu söz latın dilindəki "qarnizon" mənasını verən "fossatum" un ərəbləşmiş formasıdır.
şəhər 8-ci əsrdə abbasilərin, bir əsr sonra- 9-cu yüzilliyin 70-ci illərində isə, tulunilərin idarəsində olmuşdur.
şəhərə qahirə adını isə 969-cu ildən buranı öz idarə mərkəzlərinə çevirən fatimilər vermişlər. qahirə adı 973-74-cü illərdən işlənməyə başlamışdır. qahirə ərəbcə "qəhr edən, əzib keçən, qalib gələn, qüvvətli" kimi mənalara gəlir.
əvvəllər qahirə ilə fustat qəsəbəsi nin arasındakı məsafə 12-ci əsrdə məşhur səlahəddin əyyubi dövründə birləşdirilmiş və tək şəhər halını almışdır.
şəhərin çiçəklənməsinə zəmin yaradan bir ayrı şey də heç şübhəsiz əl əzhər universitetidir. bu universitetdə bu gün də islami dərslər keçilir.
qahirə şəhəri məmluk sultanlığı dövründə öz qızıl dövrünü yaşasa da, 14-cü yüzilliyin ortalarında vəba xəstəliyi şəhəri sarsıtmışdır.
1517-ci ildə osmanlı hakimiyyətinə girən şəhərə 1798-ci ildə məşhur napaleon bonapart ayaq basmışdır.
misirdəki tikililərdə paris memarlığının nümunələrinin çox olması yəqin ki, buna görədir. çünki parisin özündə də misirin luksor şəhərinnən fransaya gətirilmiş abidə var.
misirdə fransız misirşünasların zənnimcə ən gözə görünən əməyi tutanhamonun muzeyidir.
qahirə şəhərində əvvəllər dini statistika çox müxtəlif idisə, artıq 90%-lik müsəlman sayı ilə statistika bir qədər sadələşmişdir.
misirin paytaxtı yalnız qış fəslində yağış görən isti şəhərdir.
lakin, axşamlar bəzən hava +20°c və daha aşağı olur.
qahirəyə yerli sakinlər "əl qahirə"dən daha çox "məsri" (ölkənin adına uyğun) və ya "misr" deyirlər. şəhər orta dövrdə ticarət mərkəzi olduğu kimi bu gün də xan əl xəlili bazarı ilə afrikada hətta, şərq dünyasında məşhurdur. bu bazarın yaxınlığında tv-lərdən misir inqilabını izlədiyimiz təhrir meydanı var. şəhərin ləqəbi isə, "1000 minarələr şəhəri" dir.
şəhərdə həmçinin ərəb liqasının mərkəzi binasının olması şəhərin siyasi önəminnən xəbər verir.
yayda bakıdan 3, qışda isə, 2 saat geri qalır.

timidusun esgeri

şəhərlər və ölkələr başlıqlarını dəstəklədiyim yazar.
sözlükdə bu başlıqlar açılmalıdır və haqqında ən primitiv məlumatlar yer almalıdır ki, əsgər də bunu edir. əgər bu başlıqlar hərəsi iki-üç gün vaxt intervalı ilə açılsaydı, bu cür sərt reaksiya ilə qarşılanmazdı yəqin. amma onun da ürəyi belə istiyir. ən azından yazarların bürcləri, yazarların çaylarına atdıqları şəkər tozu miqdarı kimi inkişafımıza zərrə qədər xeyri olmayan başlıqlar açmır.
mən sözlüyün şeyx muhəmməd bin rəşid əl məktumu olaraq -* bacardığım qədər bu başlıqlardakı məlumat həcmini genişləndirəcəyimə dair ərəb sözü verirəm. -*
(təntənəli şəkildə mənlik deyil -* )

(baxma: timidusun ləşkəri)
(baxma: something wrong) -*

nuuk

digər adı godthab olan şəhər. bu adı bu şəhərə norveçli missioner hans egede vermişdir və gothop bildiyimiz ingiliscə"good hope" kimi "yaxşı ümüd" deməkdir. nuuk adı isə, yerli inuit dilindədir və 1979-cu ildən etibarən şəhərin rəsmi adıdır.
(bax: qrenlandiya)

işıq sürəti

daha da dəqiq ədədləri əzbər bilib öyrənməyə həvəsi olanlar üçün 1 saniyədə 299792km 458m-ə bərabər olan möhtəşəm sürətdir. bu sürət 1 saniyədə yer kürəsini 7 dəfə dövr etmək, los anceles və nyu york arasındakı 4000 km-i isə, həmin vaxtda 75 dəfə gedib gəlmək deməkdir. deməli biz öz dilimizdə 1 saniyənin içində 7 yə qədər çətinliklə saydığımız halda vakuumda işıq üçün bunu etməmək etməkdən daha çətindir. -* əgər saatda 1000km-lik sürətlə uçan təyyarəmizlə aya gedə bilsək 16-17 gün sərf edəcəyiksə, işıq bunu 1,3 saniyədə- yəni siz bu cümləni oxuyub bitirəndə azı iki dəfə edir.
işıq sürəti haqqında yuxarıdakı #183347 saylı entry gözəl bir yazı dili ilə ifadə edilib. lakin, mən bu entry-nin onnan daha uğurlu olmayacağını düşündüyüm halda yenə yazım deyirəm. -*
fizikanı ən az səviyyədə belə bilməyənlər üçün "işıq sürəti sabitdir" ifadəsini açmağa çalışacam:
əgər siz avtomobil idarə edirsinizsə, və 120km/saat sürətiniz varsa, arxadan gələn avtomobil 150km/saat sürətlə sizi keçərsə, siz o avtomobilin sizə görə 30km/saatla getdiyini görəcəksiniz və o avtomobil sizdən uzaqlaşınca onu az-çox təqib edə biləcəksiniz.
işıq isə, bu sürəti bizim klassik məntiqimizə meydan oxumaqla yığır. fərz edək ki, siz işıq sürətinin 99,9%-ni yığmısınız və ya məsələn 1 saniyədə məsələn 299791km458m yol gedirsiniz.bu vaxt yola çıxan işıq yenə həmin 300 000km-ə yaxın olan sürətini yığacaq və sizi sizdən xəbəri yoxmuş kimi o andaca ötüb keçəcək. yəni, siz o yolda gedən avtomobil kimi o işığı təqib edə bilməyəcəksiniz. hal bu ki, siz işıqdan cəmi saniyədə 1 metr gerisiniz və klassik məntiq bu təqibin qısamüddətli də olsa baş verməsinin təbiiliyini müdafiə edir.
yuxarıdakı entry-də deyildiyi kimi albert eynşteyn cismin bu sürətə çatanda zamanın bu cismi müşahidə edən cismə görə yavaşladığını deyərək bizi zaman haqqında yenidən düşündürə bilmişdik. insanda sual yaranır ki, zamanın sürətdən asılılığı nədir? və ya isaac newton zamanın heç nədən asılı olmadığını deyərkən niyə yanılır? mən bu məsələ haqqında yazarımız edward wittenlə də fikir mübadiləsi apardım. bir nəticə hasil olmadıqca təslim olmadım. bir fizikin cavabı "bunu sağduyu ilə qarşılaşdırmaqla dərk edə bilməzsən" olsa da, bunu məntiqimizə otuzdura biləcəyimiz bir nümunə tapdım. nə qədər başa sala bildiyimi entry-mə verəcəyiniz qiymətdən anlayacam. başa düşməyənlər qərəzsiz olaraq umbay və ya maraqlı versin. -*

bayaqkı avtomabili götürüb yenə saatda 120 ilə idarə edək və bayaqkı kimi yenə 150 ilə yanımızdan bir zapı keçsin. -* zapını 30km/saatla gedirmiş kimi görəcəyimizdən əlavə əgər nə zapı, nə də biz yolboyu düz getsək, və istiqaməti dəyişməsək, həmçinin avtomabilləri dayandırmasaq, 1 saatdan sonra biz bu zapıdan 30km geri qalarıq.
- bu nədi ay ərəb?
-bu sürətin zamannan asılılığıdır ay əcəm. -*
amma işığı təqib edəmmərik demişdik. əgər biz işıq sürətinnən də azca az sürət yığaraq işığı təqib edə bilsəydik, (məsələn işıqdan cəmi 30 km/saat sürətlə yavaş gedərkən işıq arxadan gələndə onu o 150 ilə gedən avtomabili izlədiyimiz kimi izləyə bilsəydik) işıq da zamannan asılı olardı və 1 saata bizi sadəcə 30 km qabaqlayardı. hal bu ki, biz saniyədə 298000 km yığsaq belə, işıq bizdən 299792km458m daha sürətli gedir. bizim işığı izləməyimiz mövzu belə ola bilməz.
işıq sürətində zamanın yavaşlaşmasının bir ayrı səbəbi də bu sürətdə cismin atomlarının yavaş hərəkət etməsidir.
işıq sürətinə yaxınlaşanda zamanı yavaşlaşdıra biliriksə, işıq sürətinin özünü yığmaqla zamanı dayandıra bilərik. amma albert deyib ki, bu hələ mümkün olan şey deyil. çünki bu sürəti yığmaq üçün bizim kimi maddə yox, işığın fotonları kimi enerji olmaq və hansısa bir kütləyə sahib olmamaq lazımdır.
işığın sürətini ötüb zamanı geriyə doğru çevirmək mülahizəsi isə, bir başqa mövzudur.
- ay əbu nuri!bəs işıq yavaşlayırmı?
-yavaşlayır ya vələdi -*
buna işıq sınması deyirik. işıq suda və ya şüşədə sınaraq kalan sürət itirir. hətta, pəncərəmizdə sürətinin 1/3-ni itirərək 1 saniyədə 200000km-ə qədər enir. bu sınmalar nəticəsində biz bu entry-i oxuyub neyi var bilik qazadgsafda -*
nəysə..hörmətlər!!! qatış-qutuş oldum. -*

yazarların ilk telefon modelləri

ilk təcrübəmizi yaşamasaq da, dədədən gizli telefon götürüb oyun oynamaqdan bizi xilas edən ilk telefon modelləridir. mənim dayım mənə vladivostok şəhərinnən samsung d 900 gətirmişdi. 2007-ci il 31 yanvar idi. vladivostok çinə və şimali koreyaya yaxın olduğunnan mənə gələn telefon da kitayski idi. teldə bluetooth yox idi deyə çox təəssüflənmişdim. amma, qulaq batıran səsi və mp3 keyfiyyətinə yaxın səs yazmaq avantajları var idi.
telefonu unutmamağımın səbəbi isə, heç şübhəsiz çin dili idi. telefonu çin dilinə qoyub menuya girmək biry ayrı aləm idi. kontakta girirdim çinli qız hündürdən "çinpaaapu" deyirdi. zəng jurnalıma "şyoooçi" deyirdi. "paçee kundaam" adlı seçəcək də var idi. -* kuliminasiya nöqtəsi isə rəqəmlər idi. 8847 yazmaqla qıza "pa pa si çi" dedizdirib o ki var gülürdüm. -* amma, bu telefonla macəram uzun çəkmədi. 7-8 aydan sonra işıq sistemi pozuldu. kalonka dağıldı. :(

tic tac toe

ən sadəsi 3x3 formatında olsa da, 5x5, hətta 12x12 formatında da olan bizim "iks- nol" dediyimiz oyun.
5x5 və ya 6x6 formatında 4 simvolu ardıcıl düz və ya dioqanal qoyub qalib gəlmək, 10x10 formatında isə, 5 simvolu ardıcıl düz və ya dioqanal qoyub qalib gəlmək olur.
"iks nol" kimi sadə oyunun bəzi xırda taktikaları var ki, mən bunu məlum 6 oktyabr 2014 faciəsi qabağı yazmışdımsa da, sistem dənizində qərq olmuşdu. -*
indi isə, sizə ən sadə olan 3x3 formatındakı tic tac toenin oyun xassəsini deyim. çünki, qəfil birinə "gəl iks nol oynayaq" deyəndə məhz bunu nəzərdə tuturuq.
əgər oyuna başlayan (ilk gedişi edən) sizsinizsə, (adətən ilk gedişi edən x qoyur) yaxşı olar ki ilk gedişi ən mərkəz xananın 4 dioqanalında olan xanalardan birinə edəsiniz. yəni ilk gedişi orta xananın düz yuxarısınnan, düz aşağısınnan, düz sağınnan və solunnan gəlməyiniz qalib gəlmək ehtimalınızı müəyyən qədər azaldacaq.
tutaq ki, siz sol tərəfə (söhbət ən mərkəz xananın dioqanalında olan sol xanadan gedir təbii) ilk gedişinizi etdiniz. bu zaman rəqibin gedişinə diqqətlə fikir verin. əgər rəqibiniz sizin "x" la ilk gedişinizdən sonra "0" ı ən mərkəz xanaya qoymursa, qalibsiniz deməkdir.
siz sol dioqanala "x" qoyursunuz və rəqibinizin siz "x" qoyan yerdən iki xana sağdan (şahmatda topun getdiyi istiqamətdən) "0" qoyduğunu fərz edək. növbə sizdədir. diqqətli olun:
ikinci gedişi öz "x" qoyduğunuz yerdən (yəni o sol künc) iki xana aşağıya (şaquli) qoyun. bu gedişdə məqsəd rəqibin gedişini yönləndirməkdir. təbii ki, rəqib avtomatik olaraq uduzmamaq üçün öz "0" unu sizin sol tərəfdəki ən yuxarı qoyduğunuz "x" lə ən aşağı qoyduğunuz "x" ın ortasına yazacaq. bu zaman siz dərhal öz üçüncü və o "qızıl" gedişinizi sağ küncdəki ən aşağı xanaya qoyun. (söhbət ən mərkəz xananın sağ aşağı dioqanalındakı xanadan gedir. ) bu zaman rəqibin nə gedişi etməsinnən asılı olmayaraq sizin qələbəyə iki yolunuz olacaq.
əgər rəqibiniz hələ- hələ bu oyunu oynayan adam deyilsə, sizin ilk gedişdən sonra öz "0" unu ən mərkəz xanaya qoyursa, bunu bəxtəbəxt edir. 100% növbəti roundlarda sizin ilk "x" dan sonra o "0" u başqa xanaya qoyacaq.
bunun məntiqi davamı olaraq əgər ilk gedişi rəqibiniz edirsə, hara gediş etməsinnən asılı olmayaraq öz gedişinizi- yəni nolikinizi ən mərkəz xanaya qoyun. çünki bu xana bütün hücum zonalarını bağlayır. üstəlik ən mərkəzə qoyduğunuz sıfır rəqibə sərbəst oyuna imkan vermir. rəqibin istənilən gedişinnən sonra sizin müdafiə məqsədli qoyduğunuz "0" məhz ən mərkəzə qoyduğunuz "0" sayəsində hücuma çevrilir və rəqib məcburi gediş edir. oyunu rəqib başlayanda heç- heçəyə aparmaq qələbə kimi bir şeydir.

qeyd: özüm solaxay olduğuma görə nümunəni sizə solu əsas götürərək verdim. əlbəttə ki bunlar sağ tərəfdə də işə yarayan taktikalardır.
(baxma: oyunçu aparsın)
(baxma: 9 xanalıq tik takdan dastan düzəldən arab) -*

öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar

(baxma: mark zuckerbergin rəng koru olması)
(baxma: kor insanların nadir hallarda xərçəng xəstəliyinə tutulması)
(baxma: 111111 ıdədinin kvadratının 12345654321 olması)

gələcək təxminləri

bəzilərinin reallaşması hardasa şübhə doğurmayan təxminlərdir.
çox yaxın gələcəyə daha da inkişaf etdirilməsi planlaşdırılan nano texnologiyası bizim nəvə-nəticələrimizin bizdən "miras" apardığı xəstəlikləri yayan hüceyrələri taparaq xəstəliyi elə ana bətnindəcə məhv edəcək. bu elə təxminən xərçəng xəstəliyinin,şəkərli diabetin erasının bitəcəyi anlamına gəlir. bu texnologiya ilə insan ömrü 150 ilə çıxarıla biləcək. amma, gələcəkdə 3-4 metr boyu olan nəhəng nəsillərin meydana gəlməsinə təkan verməklə bağlı proqnozlar nikbin deyil. boyumuzun artması üçün lazım olan hipofizləri artırmaq çətin olmasa da 3-4 metr boyun sümük və əzələ sistemimizlə uyuşmadığını nəzəriyyələr qətiətlə təkid edir.
nano-nun da qara məqsədlər üçün istifadəsi qaçılmaz olacaq. həşərat görünüşlü xırda cihazlar asanlıqla ən yaxşı halda cəsus kimi bizimlə bağlı videolar çəkəcək, pis halda isə bizi "dişləyib" qanımıza öldürücü zəhər inyeksiya edəcək.
yuxarıda qeyd edildiyi kimi qalxarkən unutduğumuz yuxuların video görüntüsünü görmək mümkün olacaq.
robotlar xidmət sektorunu və əyləncə mərkəzlərini bir mənada işğal edib işsizliyin radikal formada artmasına rəvac verəcək.
artıq darta- darta qaldığımız adapter kabelləri ləğv olunmaqdadır. 2013-dən bəri isə, başın, gözün hərəkəti ilə toxunmağımıza ehtiyac olmadan istifadə oluna bilən cihazlar sınaqdan uğurla çıxıb.
böyük ehtimalla bizim və ya, övladlarımızın görəcəyi "düşüncəni yazan telefon" ların proyekti də var.
heç şübhəsiz gələcəkdə insanlıqişıq sürəti ilə (1 saniyədə 300 000 km) və ya bunnan artıq sürətlə hərəkət edə bilən kosmik raket düzəltmək üçün dəridən- qabıqdan çıxacaq. bu gün kainatda gördüyümüz ən uzaq göy cismləri 13,7 milyard işıq ili uzaqlıqdadırsa, işığa meydan oxuyan raketlər ucsuz- bucaqsız bir səfərə çıxa bilərək başları qarışdıran paralel dünya müəmmalarına bir dəfəlik, konkret cavab tapacaq.
bəlkə də süni intellekt növbəti dünya müharibələrinin birində nəvə- nəticələrimizin ən qatı düşməni olacaq...!

illuminati

ünü dünyanı bürüyən və hələ də varlığına inanılan, ideologiyasına görə fərqli olsa da, iş prinsipinə görə masonluğu xatırladan təşkilat.
illuminati latınca "oxumuş", "intellektual" deməkdir və 1776-cı ildə təşkilat olaraq bavariyada yaradılmışdır. illuminati dinin insanlar arasında hakimliyini azaltmaq məqsədi güdərək kişi- qadın bərabərliyi kimi mövzuları hədəf seçmişdir. lakin cəmi 14 il sonra təşkilat yaradıcısı ölkədən qovulmuşdur. illuminatini məşhurlaşdıran 1789-dakı fransa inqilabını məhz bu təşkilatın idarə etməsi mülahizələri olmuşdur.
illuminati deyiləndə ağla göz və üçbucaq fiqurlarının gəlməsi əslində yanlışdır. çünki "hər şeyi görən göz" simvolu tanrıya işarədir və dini məna daşımaqdadır.
illuminatinin simvolu isə kitabdır.
bu təşkilatın dünyanıngələcəyinə aid özlərinin xeyrinə planlar qurmasına aid çeşidli mülahizələr mövcuddur.

6 iyun 2015 juventus barcelona oyunu

topu barmağlıyan neymara "nağarırsan?" deyən hakim istisna olmaqla barsalıların cüneyt çakır "briqadası" nnan aldıqları oyun. o hakimi də yəqin pulu bölüşdürəndə unudublar və ya pozitiv düşünsək, haqqı sevən hakim imiş.
ilk hissədə verilməyən penal, 90-cı dəqiqədə barsalıların əks hücumun qarşısını almaq üçün yuventus oyunçusuna kritik müdaxiləsinə hakimin reaksiyasızlığı və sair və ilaxır. ..

(baxma: hakim davam deyir)

19 may 2015 bakı azadlıq prospektində baş verən yanğın

ölənlərdən 3-ünün kəndçim olduğu yanğın.
söhbət davudova ülkər hamir qızı (21 yaş), davudov eyvaz hamir oğlu (16 yaş) və anaları şirinova zülfiyyə yavər qızınnan gedir. (43 yaş)
hamir qohumlar arasında hamiz kimi tanınıb və zülfiyədən boşanaraq rusiyanın penza vilayətində xırda ticarətlə məşğul olub. mərhumə şirinova zülfiyyə isə, tibb bacısı işləyib.
hamirin anası o vaxt hamirin atasının xəyanətinə görə də özünü yandırıb öldürmüşdü. hamirin mərhumə həyat yoldaşı da onun ögey anasının bacısı qızı olub.

maqnat

latınca kübar, əyan mənalarına gələn "magnatus" dan törəyən söz. sözün mənası "hər hansı bir iri sənayeni əlində saxlayan adam" dır.
maqnat sözü feodalizm dövründə iri, çoxlu torpaq sahəsi olan feodalları işarə edirdi. söz daha çox mərkəzi- şərqi avropada işlənirdi. söhbət polşa və macarıstan kimi ölkələrdən gedir.
dar mənada maqnat sözünü oliqarx kimi də başa düşə bilərik.

aytac babayeva

texnologiyanın intensiv inkişafı ilə savadsızlığın paralel "ərsəyə gətirdiyi" cinayətə qurban gedən 17 yaşlı qız.
savadsızlıq məsələsinə gəlməyəcəm. özünün bərbər olduğu məlumdur. (təbii ki, hər bərbər belə cahil deyil o başqa. sadəcə söhbət bu qatildən gedir. )
texnoloji inkişafın isə insanların əqli inkişafınnan önə keçməsi bir ayrı böhran yaradır. "sevgim sonsuz, ölərəm onsuz" ların əlinnən facebook-a tüpürüb qaçdıq, whatsapp-a daraşdılar. təəssüf ki, gəncliyimiz klassik "sevərəm, ölərəm, onu öldürərəm"-lərin güdazına gedir. belə statuslar, rəylər psixoloji cəhətdən zəif olan kütlənin əksər hissəsinə vəhşilikdən başqa heç nə vermir. fikir verilərsə, insanlar internetləşmənin, rabitənin asan olduğu bu dövrdə daha da aqressivləşir. mövzudan azca çıxaraq bir nüansı demək istərdim: başını vatsapa soxan adamı 20 dəfə çağırırsan hay vermir. hay verəndə də cavabı "buyur' yox, "nə deyirsən?" olur. hər şey belə xırda şeylərdən başlayır.
gələk məsələyə: bəziləri çıxıb "niyə ancaq qatili qınayırsız?" deyir. cavab sadədir: səhvsiz insan yoxdur və bu cür məsələdə çox vaxt qatilin qınanmasının səbəbi budur ki, bu səhvi bərpa etmək olmayacaq.
qəribədir ki, "öldürmək istəmirdim, kaş özüm ölərdim" deyərək 8 bıçaq zərbəsi vurmaq nə deməkdir? heç də cavabı "əsəbi olub daa" şəklində sadə olmamalıdır. indi xəyanət edən qadını öldürmüyüb camaat boşayır ki, zindana düşməsin. bu "mujik" didə heç kimə vermədi sevdiyini hə? qızla aralarında nə olur olsun onun burnunu belə qanatmağa ixtiyarı yoxdur.
hələ də fikrə "dəli kimi sevirmiş" münasibəti ilə yanaşan qızlar kifayət qədərdir. elə ona görə də

(baxma: nə özgəcan son özgəcan deyil,)
(baxma: nə də bu aytac son aytac olmayacaq)