sənayenilənmə

seymur ilyasov ve orxan mamedovun əsəri.istehsal həcmi getdikcə azalan və batmaqda olan bir müəssisənin yenidən dirçəlişini hətta dünya səviyyəsində bir şirkət halına necə gəldiyini izah edən, doğma dilimizdə yazılan ilk və tək sənaye romanıdır.istehsal prosesindəki xəta, gecikmə, gözləmə kimi problemlərin analizi və yamazumi metodunun tətbiqi ilə istehsal xəttinin balanslaşdırılması nəticəsində məhsuldarlığın bir neçə dəfə artırılmasını izah edən, eyni zamanda mövcud sənaye problemləri, plansızlıq, israf, istehsal müəssisəsindəki münaqişələr və biraz da eşqdən bəhs edən, axıcı bir üslubda yazılan bir romandır. əsər üç il müddətdə tamamlanmışdır. eyni üslubda yazılan, constraints theory metodunu izah edən the goal əsəri də dünyada böyük rəğbət görmüş və best seller olmuşdu.

17 sentyabr 2016 mitinqi

bizdə arkadaş sözünün də qarşılığı dostdu,dost sözünün də.dost daha güclü bağlılıqdı.bugün mitinqdə dostumu tutub apardılar.biz arkadaş deyildik,dostuyduq.bir filosof deyib ki,ac yatmadığın heçkimə güvənmə.biz ac da yatmışıq,bir yerdə ağlamışıq da.şəhərin ortasında bambılılıq eliyib gülmüşük də və s.hər dəfə içəndə akın var,güneşe akın şeirini deyirdik.indi deyəcəksiniz ki,böyüdürsən.uzaqbaşı 15günlük iş verəcəklər.məsələ o deyil.məsələ odu ki, plakatı içəri keçirmək istədiyi üçün alacaq o cəzanı.icazəli mitinqdə plakata görə adam tuturlar.standart bir cümlə var ee.liberalları tutdular səsimi çıxartmadım liberal deyildim,komunistləri tutdular səsimi çıxartmadım.komunist deyildim çünki və axırda məni tutmağa gələndə səsini çıxardacaq adam yoxuydu.nəsə belə birşeyiydi.bunu demiyəcəm çünki o uşaq özü başqasının tutulmağına səs çıxartmağa getmişdi.amma hakimiyyətdəkiləri tanrı kimi görənlər tutub apardılar.nə biz musanın tərəfdarlarıyıq nə də onlar ramzesin əsgərləri.amma cemal süreya deyir ki,

bu, böyle gidecek demek değil bu işler
biz şimdi yan yana geliyoruz ve çoğalıyoruz
ama bir ağızdan tutturduğumuz gün hürlüğün havasını
işte o gün sizi tanrılar bile kurtaramaz.

yağış

mən ümumiyətlə yağışı sevmirəm.ona görə yox ki,bakıya yağış yaraşmır.elə standart bəhanələr gətirməyəcəm.ona görə ki,90larda vəziyyət çox pisiydi,üstəgəl atamın işi elə işiydi ki, yağışlı bir gündə işləyə bilmirdi.üstəgəl evin damı da qırıydı.damcılıyırdı vedrə qoyurduq altına.yollar pis gündəydi.yollar indi qaldığım yerdə də pis gündədi.hələ keçən dəfə bələdiyyə sədri gəlib deyib ki,atışın asfalt çəkin də.bizdən niyə şikayət edirsiz?bir götəgirən market sahibi var o da deyib ki,cahangir məllim hamı sizin başınıza and içir,heçkim şikayətçi ola bilməz.təsəvvür edirsiz?o market sahibi başqa vaxt məni görəndə deyir ki,mən türkiyədə olsam koçla,sabancıyla yarışaram.day üzünə demirəm ki,ala sən vergi verməyə verməyə göt boyda marketi böyüdəmmirsən nə koç ala?və bu adam bir qəsəbənin bələdiyyə sədrinə yaltaqlanır.bu qəsəbədə böyüyən uşaqlar da yağışa nifrət edəcək.keçən dəfə bir söz6 yazarıyla danışırdım.deyir mən yağış yağanda az qalıram gedəm marketdən alış-veriş edib evə dolduram.elə bilirəm yenə qıtlıq olacaq.90larda biz bu şəraitdə böyüdük.millət bakıdan zavod çörəyi aparırdı rayona.çoxunuz yaşamısınız bunu.qarabağ müharibəsi,yeni müstəqil olmuş ölkə bir tərəfdən də bu yağış.millət heydər əliyevin ölkəni düzəldəcəyinə,yağ-bal içində yaşayacağına inanırdı.çörək yoxuydu amma bir kısmat ümid varıydı.onun da üstündən ilham əliyev 2003də kamazla keçdi.qonşuda isə saakaşvili millətə ümid verdi.indi gürcüstan günü gündən qabağa gedir,bizdə isə olan qalan ümidimiz də ölür.ona görə bizim millətdə bir tiflis sevgisi yaranıb.çünki bu dəqiqə
ən gözəl yağışlar tiflisə yağır
ən böyük ümidlər bakıda ölür
tanrı bu şəhərə şimaldan baxır
bu şəhər tanrını qiblədə görür
sabah da mitinq var.hava pisdi,onsuz bir ovuc ümidli insan yığışırdı bir tərəfdən də bu yağış.

erkin qədirli

abş konqressində keçirilmiş dinləmələrdə mənim siyahıdan çıxarılmağımla bağlı düşüncələrim.

1. ön söz.

onu deyim ki, mənim bu dinləmələrdən öncədən xəbərim olmayıb. toplantıya bir həftə qalmış mənə washington'dan yazdılar ki, belə bir dinləmə olacaq, oraya məni dəvət etmək istəyirlər. dedim, gələ bilməyəcəyəm, yol uzaq, həvəs yox, pul da az. dedilər ki, problem deyil, bütün xərcləri dəvət edən tərəf ödəyə bilər. dedim axı, cəmi bir həftə qalıb, necə çatdıracaqsınız. onu da həll edə biləcəklərini dedilər. nə isə, passportumu istədilər, şəklini göndərdim. üstündən iki, ya üç gün keçəndən sonra yazdılar ki, bəs abş'ın bakı'dakı səfirliyi qurban bayramı'na görə işləmir, ona görə vizanı almağa vaxt qalmır. skype'la qoşulmağı təklif etdilər, razılaşdım.

açığı, "konqressdə dinləmə" adıyla toplantıya qatılmaqda həvəssizliyimin başqa, daha önəmli səbəbi vardı. xatırlayırsınızsa, 2013-cü ildə, prezident seçkiləri zamanı, real'dan məni, milli şura'dan da eldar namazov'u dəvət etmişdilər konqressin helsinki komissiyasına. dəvətdə "dinləmə" yazılmışdı, biz də dinləmə adıyla oraya getdik. tədbirə bir gün qalmış helsinki komissiyasının aparat işçiləri məni şam yeməyinə dəvət etdilər. gözəl insanlar, xoş ovqat, rahat ortam. amma! söhbət heç yaxşı olmadı. komissiyanın aparat işçiləri məndən üzr istəyərək dedilər ki, sabahki tədbir dinləmə yox, brifinq olacaq. yəni, heç bir koqressmen gəlməcəyək, özünüz danışacaqsınız. həvəsim elə öldü ki (həvəs mənim üçün çox önəmlidir). o boyda yolu gəl, sonra da sənə desinlər ki, bəs sözünüzü eşidən olmayacaq. anladım, elə özləri də mənə ipucu vermişdi ki, bizim hökumət, oradakı lobbistləri vasitəsilə konqressmenlərə təsir edib, onlar da tədbirin statusunu endiriblər. toplantıya gələndə, amerikan konqressmenlərinin yerinə bizim deputatları gördüm (səməd seyidov, asim mollazadə və s.). nə isə, videosunu görmüsünüz, youtube'da var. orada həvəssiz danışmağımı xatırlayırsınız? səbəbi bu idi. nə isə. qayıdaq bu dəfəki tədbirə.

bu dəfə mənim dəvətimi təşkil edən dostlardan bir neçə dəfə soruşdum: "dədiq dinləmədir, yoxsa, keçən dəfəki kimi, yenə axırda brifinqə endirəcəklər?" dinləmə yerinə brifinq olacaqsa, qatılmayacağımı dedim. məni inandırdılar ki, dinləmə olacaq. odur ki, skype'la qoşulmağa razılaşdım. məndən çıxışımın mətnini istədilər. dedilər ki, maksimum 800 söz olmalıdır (təxminən 5 dəqiqəlik çıxış). bu qədər problemi 800 sözün içinə necə yerləşdirəsən? nə isə, yazdım, 1600-dan çox söz alındı. dedilər, problem deyil, göndər, mətni burada yayarıq, amma sən çıxışında ancaq 800 sözün içində danışmalı olacaqsan. razılaşdım.

dinləmələrə bir gün qalmış, bakı vaxtıyla gecə idi, mənə yazdılar ki, bəs, alınmır, məni siyahıdan çıxarıblar. səbəbini soruşdum, dedilər ki, bəs kimlərsə konqressmenlərə mənim üç il bundan öncə yazdığım "xocalı statusumu"dan xəbər verib. hər şey mənə aydın oldu. bir şeyi öyrənmək istədim - konressmenlərə bunu konkret kim(lər) göndərib. cavab ala bilmədim. adamlar məndən incidi. dedilər ki, onlar mənə güvənirdi, mənsə onları pis vəziyyətdə qoydum və s. işin emosional tərəfilə bağlı nəsə demədim, amma məsələni izah edə biləcəyimi yazdım (çünki, bilirəm axı, sözlərimi təhrif edilmiş, kontekstdən çıxarılmış, üstəlik içinə yalan qatılmış şəkildə göndəriblər). izahımı istəmədilər. dedilər ki, qərar qəbul olunub. konqressmenlər tədbirin pozula biləcəyini ehtimal edərək belə qərar veriblər. çünki, oraya jurnalistlər gələcək, erməni təşkilatlarından qatılanlar da ola bilər. yəni, guman üzərində verilmiş bir qərar oldu. dedilər ki, ermənilər, ya da jurnalistlər tədbirin başında, ya da ortasında mənim iştirakıma qarşı etiraz edə bilərlər, bu da dinləminin gedişatını poza bilər.

2. "donos söhbəti".

sosial şəbəkələrdə bu söhbəti elə böyütdülər ki, əsas məsələ qaldı qıraqda. "donos" deyəndə kimin yadına nəyin düşdüyünü bilmirəm, amma mənə qarşı konqressmenlərə xəbərçiliyin olduğunu dəqiq bilirəm. yuxarıda yazdığım kimi, ən son anda - dinləmələrə bir gün qalmış - məni siyahıdan çıxardılar. hərçənd, ona qədər hər şey yaxşı gedirdi. birbaşa yazışdığım adamlardan xəbərçiliyin haradan gəldiyini öyrənə bilmədim. çox guman ki, onlar da bilmir. başqa çevrələrdən soruşdum.

mənə iki ünvan dedilər - anca (amerikanın milli erməni komitəsi) və congressional azerbaijani caucus (abş konressində azərbaycanla dostluq və əmkdaşlıq qrupu, belə deyək). birincilərlə hər şey aydındır - amerikadakı daşnaklardır. ikincilərsə, bizim hökumətin pulu, ya da başqa təklifləri hesabına ələ alınmış konqressmenlərdir. ikincilər heç də pis anlama gəlmir. amerika üçün normal lobbi işləridir. bu iki qurumun ofislərindən dinləmədə iştirak edən, ya da etməli olan konqressmenlərin elektron ünvanlarına mənim iştirakıma qarşı məktubların yazıldığını dedilər mənə. sübut edə bilmirəm, mənə deyilənləri yazıram.

hər halda, "donos"un bizim sosial şəbəkələrdə yazışan gənclərdən göndərilmədiyi aydındır. mən onları günahlandırmıram. əksinə, siyahıdan çıxarılmağımla bağlı özlərinin tərcümə yazışmalarını göstərmələri mənə gülməli gəldi. haraya soxursunuz özünüzü? cem yılmazın sözü olmasın, "cia sizin boklu hesabınızı ne yapsın?" üstəlik, "homofobiya söhbəti"nin heç yeri deyil. özünüzdən uydurmayın.

məsələ başqadır - daha böyükdür və siyasidir. məqsəd məni və mənim qismimdə real'ı vurmaqdır, beynəlxalq əlaqələrimizi kəsməkdir, bizi hər yerdə aşağılamaqdır, nüfuzdan salmaqdır və s. "xocalı statusum"la bağlı prezident administrasiyasının yüksək vəzifəli şəxsi abş'ın o vaxtki səfir müavininə demişdi: "siz ilqar məmmədov'un buraxılmasını xahiş edirsiniz, amma baxın, görün, ilqar məmmədov'un müavini (məni deyir) nəylə məşğuldur - qonşu dövlətin prezidentini öldürməyə çağırışlar yayır". abş səfirliyi iki ildən artıq məni danışdırmadı, heç yerə dəvət etmədi - hamısı da bu söhbətlərə görə oldu. son zamanlar buz əriməyə başladı, bir-iki dəfə görüşdük, danışdıq. indi də konqressdə belə hoqqa çıxardılar. məlum məsələdir.

biz çox şeyi bilmirik, amma hər şeyi yaxşı anlayırıq. adamı yandıran da odur ki, bu siyasi qarşıdurmanın içində kimlərsə, tamamilə əlaqəsiz adamlar, yalnız özlərinə məlum olan səbəblərdən bizə (real'a) və konkret mənə qarşı çeşidli uydurmalar, böhtanlar yayırlar.. o qədərdir ki, eləsi. bir tək buradakıları demirəm, aralarında avropanın çeşidli ölkələrində saxta sığınacaq almışlar da çoxdur. nələr yazmırlar ki? "erkin faşistdir", "erkin irqçidir", "erkin ksenofobdur" və s. o qədər yazır və deyirlər ki, adamın lap "təki bütün faşistlər elə mənim kimi olsun" deməyi gəlir. bəsdirin də! adam olun! indi də təzə söhbət açıblar - "erkin homofubdur". işimiz var.

p.s. "homofob söhbəti"lə bağlı sonra ayrıca yazaram. burada mövzuları qarışdırmaq istəmirəm.