şokolad

yarım karopka guylian mədəyə ötürüldükdən sonra haqqında düşünməyə və bəzi müqayisələr aparmağa vadar edən ən gözəl nemətlərdən biri. hər nə qədər mercinin coffee and cream və hazelnut creme'inin yerini verməsə belə sadəcə o seashell görünüşü belə psixoloji olaraq çox dadlı hiss etdirir. birini ağıza atandan sonra o karopkanı bitirməmək çox çətindir. həmçinin məşhur duty free şokoladlarındandır. ümumiyyətlə daddığım duty free şokoladlarını dadlarını (mənə görə) sıralamalı olsaq:
hər nə qədər südlü şokolad sevər olsam da siyahıda zirvəni tünd şokolad tutur.

1.after eight o şokolad tamı və nanənin tamını birlikdə o cür gözəl harmanlamaq mükəmməlüstüdür. sərin yeyildikdə isə qalaktikalararası səyahətə belə çıxara bilər. portağallısını dadmamışam o barədə bir şey deyə bilmərəm.

2. anthon berg chocolate liqueurs spirtli içki başlığına daha uyğun olardı əslində amma şokolad olduğu üçün bura aid etdim. spirtli içki dadı sevməyən biri kimi içdiyim və yediyim :d ən ləzzətli şokoladlardandı. deyəsən mən tünd şokoladı sevirəm amma təkcə yox, ya nanə ya da liqueur dadla birgə birləşəndə kosmik həzzlər yaradır.

3. merci əslində bu siyahıda ancaq 2 növünə görə yer alır, o birilər də möhtəşəmdir amma başqa markalarda sıx rast gəlinən dadlardır. sadəcə əgər südlü şokoladçısınızsa coffee and creme və hazelnut creme'i yemədən ölməyin. başqa da bir şey demirəm -* (supermarketlərdə va azzalarda asanlıqla tapılır)

3. guylian o qədər möhtəşəm görünüşlü olsa da dad məsələsində merciyə çatmır və yəqin ki qablaşdırma və görünüş məsələsinə görə mercidən daha bahalıdır.

4. toblerone (heç cür digərləri qədər sevə bilmədim, pisdi demirəm amma yəni nə bilim)

bu siyahı əslində şokoladsevərdən daha çox südlü şokoladsevər tərəfindən hazırlandığı da nəzərə alınmalıdır. səhv etmirəmsə mercidə klassik versiyalarında olan 8 növdən 3-ü ya da 4-ü tünd şokolad növləridi. məndən fərqli olaraq bitter şokolad sevən qardaşım tərəfindən bir dəfəyə mədəyə ötürüldüyü üçün onları da tövsiyyə edə bilərəm.

bir ara milka satılırdı marketlərdə daddığım ən gözəl südlü şokoladlardan biri idi, indi görmürəm elə də amma qeyd etməsəm olmazdı -*

aylar sonra gələn edit: artıq mən də bir bitter şokoladsevərəm -*

babylon berlin

bu qədər underrated qalmasının səbəbinin almanca çəkilmiş olmasını düşündüyüm politik, tarixi, sosial, crime janrlarında serial. sözün açığı dark'dan sonra alman seriallarına qarşı önyargılı idim. amma bu ciddən tam başqadır. ssenari, (ki əslində tarix üzərində qurulan ssenarilər çox vaxt maraqlı və keyfiyyətli alınır) qurğu, aktyorlar, gərilim hər şey mükəmməldi. və ən əsası weimar cümhuriyyəti dövründəki berlinin mühitini yaşatmaq, izləyərkən həmin dövrün içindəymiş kimi hiss etmək əla hiss etdirir. və məncə bir tarixi serialda da ən önəmli nöqtələrdən biri budur. ssenari 1929-cu ildə başlayır, yəqin ki hitlerə qədər davam edəcək. hələ 2 sezon yayımlanıb.

həmçinin castdan volker bruch'u da kəşf etməyimlə sevindirdi -** axır ki bir alman aktyor bəyəndik :d


-- spoiler --
s1e4 ya da 5də evində yaralanan qadının gereon'a du bist schön dediyi səhnə çox təsirli idi. artıraraq demək istəyirəm ki, du bist sehr schön, gereon.
-- spoiler --


bu spoiler'ə girməz deyə düşünürəm 1-2 epizodun sonundakı musiqinin videoroliki. serial haqqında ümumi təsəvvür üçün yaxşı fikirdi. musiqiyə də söz ola bilməz -*

(youtube: )

hero

2002-ci il çin istehsalı rejissoru zhang yimouolan tarixi, dram janrlarında çəkilmiş möhtəşəm film. vaxtilə 7 krallıqdan ibarət olan çinin imperatorluqdan əvvəlki dövrü haqqında bəhs edilir. ən güclü bölgə sayılan quin bölgəsinin başçısı digər bölgələrə hücumlar edir, əraziləri ələ keçirir. illər ərzində ona çoxlu suiqəsdlər edilir, amma o sağ qalmağı bacarır. bir gün kiçik bir əyalətdən "adsız" adlandırılan sərkərdə saraya gəlib kral üçün ən təhlükəli olan 3 suiqəsdçini "uçan qar"* daha gözəl ləqəb seçilə bilməzdi , "qırıq qılınc" və "səma "nı öldürdüyü bildirir. kral onu öz hüzuruna çağırır və bunun necə baş verdiyini nəql etməsini əmr edir. bundan sonrası spoiler'ə girər deyə çox danışmayacam. filmi şiddətlə tövsiyə edirəm. ssenarisi ilə, aktyorları ilə və xüsusilə vizual effektləri ilə tam olaraq bir masterpiece! və bildiyimə görə indiyə qədər çəkilmiş ən yüksək büdcəli çin filmidir. qəpiyinə qədər dəyər məncə -*. neçə vaxtdı filmlərdən yaşadığım "tatminsizlik" hissini tam olaraq qarşıladı mənim üçün. həmçinin dəfələrlə baxılacaq filmlər siyahısına da daxil oldu. castda jet li, donnie yen, maggie cheung kimi adlar yer alır. son olaraq

-spoiler-

eyni səma altında!

-spoiler-

aleksander rozenbaum

20-ci əsrin ən möhtəşəm rus mahnılarını yaradan 66 yaşlı yaşayan əfsanə. tibbi bitirsə də fəaliyyətini musiqiçi kimi davam etdirmişdir, mahnları da özü bəstələyib yazıb əsasən. vals boston, au, karavan, gop-stop kimi bir çox gözəl musiqiləri var.

(youtube: )

(youtube: )

azecon

bugün keçirilmiş gözlədiyimdən çox möhtəşəm keçən tədbir. heç nə yox hellsing ultimatedən alucardı görəndə yaşadığım sevinc hissi tərifedilməz idi. həqiqətən, saatlarla izlədiyin, hisslərində düşüncələrində yer etmiş anime personajını canlı qanlı görmək çox möhtəşəm hissdir. bir anlıq onun həqiqətən də var olduğuna inanıb ayrı dünyaya düşürsən sanki.* johan lieberti görsəm nə edərdim görəsən :d hellsing ultimate komandası çox əla və professional iş çıxarmışdılar. istər kostyumlar, istər səhnə performansları çox xoşuma gəldi. bəlkə də ilk dəfə cosplay yarışmasında (izləyici olaraq) iştirak edirdim deyə çox ləzzət elədi * glş əlbəttə digər anime personajları da çox qəşəng idilər amma mən hellsingə baxmaqdan o birilərinə diqqət etmədim çox * :d gələn ilə cosplay etməyi düşünürəm, görək işlər necə alınacaq * glş

dədəbaba qrupu da öz möhtəşəm performansları ilə yarışmaya rəng qatdılar. gələn il daha da möhtəşəm olması diləyilə * glş

alman dilini öyrənmək istəyənlərə məsləhətlər

bir neçə aydır çox uğursuz təcrübələrimdən sonra axır ki yolumu tapdıqdan sonra mənim də 1-2 kəlam etmək istədiyim tövsiyələrdir.

ilk əvvəl onu deyim ki, abartıldığı qədər çətin deyil. amma yəni nəticədə almanca bu boru değil -*. əgər indiyə qədər xarici dil kimi ingilis keçmisinizsə sizə həm müsbətləri həm də mənfiləri olacaq. müsbət tərəfi odur ki, ikisi də german dillər qrupuna aid olduğu üçün söz ehtiyatında oxşar sözlər, eyni sözlər çoxdur. hətta ilk başlarda bunu görüb buna çətin deyirdilər filan deyirsiniz. durun hələ görəcək günləriniz qabaqdadır :d məsələ belədir ki, ingilis və alman dillərinin qrammatikası çox fərqlidir. eyni dil qrupuna aid olub bu qədər fərqlənmələri çox qəribə gəlir əslində mənə. almanı öyrəndikcə ingilisi dilini saymamağa başlayırsınız az qala -* çünki necə istəyirlərsə elə də danışırlar nə dativ akkusativ dərdləri var nə der die das əziyyəti. bu barədə ingilis doğurdan çox gözəl dildir. american englishlə danışıb çox cool və eyni zamanda rahat görünə bilərsiniz. ya da british englishlə çox ziyalı, mədəni və özündən razı görünüm yarada bilirsiniz. almanca danışanda isə ancaq əsəbi və stressli görünüm yaradırsınız. adamlar normal danışanda da bir biriləri ilə mübahisə edirlərmiş kimi görünürlər.* glş nəsə çox dağıtdım mövzunu. hə deməli toparlamalı olsaq, ingilis grammarini mümkün qədər unutmağa çalışın, almana konsantrasiya olun. yox əgər əsas xarici diliniz rus olubsa konkret yaşadınız da :d çünki grammarləri çox bənzəyir, elə sifətin hallanması olsun, flektativ xüsusiyyətləri olsun həqiqətən oxşardır. bir də bu dildə feldən başqa az qala hər şey hallanır onu da bilin yəni. ki, o da şəxsə görə dəyişir, sevinməyin -*

özü öyrənmək yoxsa kurs ya da repetitor məsələsinə gəlsək. məsələn əgər mənim kimi bazanız 0 olubsa yüksək ehtimal özünüz öyrənməyə başlayanda tez sıxılıb, bezib atacağınız dildir. yəni ingilis kimi də hər yerdə qarşılaşmadığınıza görə ciddi anlamda çətinlik çəkəcəksiniz. telefonu ya da sosial şəbəkələri almanca etməklə iş düzəlmir -*. ona görə də məsləhətim kurs ya da repetitor vasitəsilə öyrənməyinizdir. bir də ən əsaslardan vaxt məsələsidir. məsələn mənim özüm oturub saatlarla məşğul olmağa qətiyyən vaxtım yoxdur, dərs proqramım çox ağırdır və başqa işlərim də var. çox vaxt dərsdən çıxıb ancaq evə çatmaq barədə düşünürəm. amma kurs olanda məcburiyyət və məsuliyyət olduğuna görə gedirsiniz. rəqabət də əlbəttə ki.

və mənə görə ən vacibi məsuliyyətli və yüksək savadlı müəllim. insandan insana dəyişir bu amma həqiqətən ən vacib xüsusiyyətlərdəndir. bu barədə çox əziyyət çəkmişəm. ilk avqustda başladım kursa hardasa 2 ay gedib çıxdım. çünki heç yaxşı deyildi, məsuliyyətsiz və ortabab savadlı. özü də hamının təriflədiyi yerlərdən idi. öyrətmirlər demirəm amma zəif öyrədirdilər. konkret pul tələsi. nəticələri hamısı b2 sertifikatı alan tələbələr idi. heç o da 60-70 bal arası. bir dənə 90dan yuxarı nəticə görmədim. c1, testdaf və dsh haqqında danışmağa dəyməz. mənə isə c1 ya da dsh lazım idi. bundan sonra çox həvəsdən düşdüm düzü, ieltsa başlamağı düşündüm. amma planlarım üçün və ən optimal variant almaniya idi. bu uğursuzluqdan sonra dekabrda başqa kursda başladım ondan daha betər idi. 1 ay getdim cəmi sonra da imtahanlar, şəxsi problemlərim və s yenə ertələməli oldum. 2 həftədir qatiq qaradi blet müəllimin məsləhəti ilə odlar yurdundakı dsh'a başlamışam. wunderbar sözün həqiqi mənasında! bu qədər uğursuz kurs macəralarından sonra problemin məndə olduğunu düşünməyə başlamışdım. elə deyilmiş. ciddən kurs kimi bakıda məsləhət gördüyüm yeganə yerdir. həm çox məsuliyyətli, çox savadlı, dünyagörüşlü və qəşəng izah edən müəllimiz var. indidən imtahan üçün tips verir harda nələrə diqqət etməli olduğumuzu filan öyrədir. heç elə çox ciddi filan da deyil, amma müəllimənin və qrupun yaxşı olması adamda məsuliyyət yaradır.

bir də vaxt məsələsinə gəlsək, intensiv olaraq (həftədə 5 dəfə ) məşğul ola bilərsinizsə 9-10 aya c1 almaq mümkündür. çox istərdim mən də elə gedə bilməyi amma vaxtım yoxdur təəssüf ki. belə də normalda 1 ilə filan c1 almaq mümkündür.

alman dili haqqında başqa onu deyə bilərəm ki, kompleks dildir, ciddi qayda-qanunları var, söz ehtiyatı dəhşət genişdir. və qeyri-ciddi yanaşmaq mümkün deyil -*. amma öyrənərkən həqiqi nəsə öyrəndiyinizi hiss edirsiniz, ağırlığı var yəni. həm də çox maraqlıdır, şəxsən mən öyrənmə prosesində çox zövq alıram. bir maraqlı fakt da deyim. rus dilindən bildiyimiz, tərcüməsi mühasib olan "buxalter" sözü də almancadandır- der buchhalter. buch- kitab, halten- saxlamaq deməkdir. mühasibin də hesab- kitab işləri ilə məşğul olduğunu düşünsək kitabsaxlayan çox məntiqli tərcümə kimi gəlir. bu və bunun kimi bir çox tərcümə edəndə directly mənasını verən sözlər də almancanı maraqlı edən xüsusiyyətlərindəndir. -*

edit: axır ki, b2'dəyəm testdaf'ı verim daha geniş və ətraflı yazacam bu haqda -*

2021 editi: estoniyadayam gençler, alman dili güzel hoş amma almaniya od bahasıdı bakalavr üçün (təqaüd tapmaq çox çətindi), baxınız da özünüz -*

2026 editi: niderlanddayam lol. hələ də bu entriyə əjdahalar gəlir, başlıqda bu mövzuyla bağlı çox daha yaxşı entrilər var, (bax: citizenerased)

seinen

18 yaşdan yuxarı kişilər üçün nəzərdə tutulan anime kateqoriyası. shounenə görə daha ağırdır. adətən mövzusu fəlsəfi, daha realistik * biraz paradoksal oldu amma seinen izləyənlər anlayar fantastic olsa belə realistik fantastik fason olur * what the fuck did i just say və döyüş səhnələri daha şiddətli olur. komik səhnələr çox az olur ya da heç olmur. həmçinin myanimelist sayəsində çox sevdiyim bütün animelərin bu növə aid olduğunu da öyrənib aydınlanmış oldum. neçə vaxtdır baxmaq istədiyim animelərə max 6 dəq dözdükdən sonra 6 bölüm aralıqsız izlədiyim ajinin də daxil olduğu növdür.* haqqında izləyib bitirdikdən sonra fikir bildirəcəm 2 sezon yayımlanıb onsuz hələki son illərdə seinencilərin hamısının şikayətləndiyi mövzu bu tip animelərin çox az çəkilməsidir. yəqin ki səbəb qat-qat daha artıq maraq göstərilən shounen tipli animelərdir. məsləhət gördüyüm ən möhtəşəm seinenlər
(bax: monster) * 1st
(baxma: hellsing ultimate) * alucard * ən möhtəşəm və ən xarizmatik vampir personajı
(bax: mushishi)
siyahı editlənəcək.

mayalanma

(bax: mayalanma)

cinsi çoxalan canlılarda yeni fərdin yaranmasına başlanğıc verən, öyrəndikcə düşündüyümdən daha fərqli və daha mürəkkəb olduğunu başa düşdüyüm proses. mayalanma özü 2 cür olur; xarici və daxili mayalanma. istər xarici, istərsə də daxili mayalanma su mühitində gedir, elə bu səbəbdəndir ki, yumurta borusunda mühit rütubətli olur. * su həyatdır xarici mayalanma balıqlarda, suda-quruda yaşayanlarda və s əksər su heyvanlarında olur. * balinada yox, adamın ağlına nədənsə birinci balina gəlir amma onda da da digər ali onurğalılar kimi daxili mayalanma gedir daxili mayalanma isə sürünənlərdə, quşlarda, məməlilərdə və s olur. aydın məsələdir ki, hər yerdə olduğu kimi burda da bəzi istisnalar var. amma entrynin mövzusu istisnalar yox, insanda gedən mayalanma prosesidir. ona görə də mövzudan mövzuya atlamamış əsas məsələyə keçək.

mayalanma prosesində cinsi hüceyrələrin sayının, daha doğrusu spermatozoidlərin sayı çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. çünki yumurtahüceyrə hər ay sonunda 1, nadirən 2 ədəd yetişir. bundan fərqli olaraq cinsi akt zamanı 3 milyon spermatozoid ifraz olunur. normal mayalanma prosesinin getməsi üçün isə, ümumi spermatozoidlərin sayı * testislərdə olan 150 milyondan az olmamalıdır. işin ironiyası (normal halda) onlardan ancaq biri mayalanmada iştirak edir. qalan 2.999.999 hüceyrə 3-4 gün içində məhv olub gedir. * kim bilir ne güzelim mutasiyalar var idi o spermatozoidlərdə, hansı ki heç vaxt bilinməyəcək .

bildiyimiz kimi əksər məməlilərdə və təbii ki insanda mayalanma yumurta borusunda gedir və 3 mərhələyə ayrılır:
1. qametlərin distant qarşılıqlı əlaqəsi, yaxınlaşması.
2. qametlərin kontakt qarşılıqlı əlaqəsi, yumurtahüceyrənin* bundan sonra y/h aktivləşməsi.
3. spermatozoidin * bundan sonra sp y/hyə daxil olması və qovuşması - sinqamiya.

distant qarşılıqlı əlaqə mərhələsi xemotaksislə həyata keçirilir. xemotaksis, cinsi hüceyrələrin görüşmə ehtimalını artıran spesifik amillərin cəmidir. bu mərhələdə əsas rolu cinsi hüceyrələrin hazırladığı hormonlar oynayır. y/h spni özünə cəlb edən maddələr ifraz edir, maraqlısı budur ki, sp dişi cinsiyyət yoluna düşdüyü an mayalandırmaq qabiliyyətinə malik olmur. məsələn insanda 7 saat ərzində qadın cinsi orqanlarının hazırladığı hormonların təsirindən splərin fəallaşması baş verir ki, bu da kapasitasiya adlanır. * thats why morning-after pill works =d kapasitasiya prosesində çoxlu mürəkkəb biokimyəvi akrosom reaksiyaları baş verir ki, onları heç özüm də tam anlamamışam, çünki hələ çox biokimya bilmirəm. * bu lap sorğu sual edən qohum qonşuya biz hələ o dərsi keçməmişik e deyən uşaq söhbətinə oxşadı :d . burada progesteron hormonu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

mayalanmada ən maraqlı nöqtələrdən biri də kontakt qarşılıqlı əlaqə mərhələsidir. çünki burada sp y/hni fırlandırır. bəli, fırlandırır* glş çoxsaylı splər y/hyə yaxınlaşaraq onun xarici qatı ilə əlaqəyə girirlər. nəticədə y/h öz oxu ətrafında saniyədə 4 dəfə olmaqla fırlanır. bu hərəkət splərin quyruqlarının dalğavarı hərəkəti nəticəsində 12 saat (!) davam edir. və yenə də akrosom reaksiyaları ilə müşahidə olunur. bu mərhələdə y/hlərin hazırladığı sulfatlaşdırılmış polisaxaridlərin təsiri altında kalsium və natrium spnin başcıq hissəsinə daxil olur, akrosomun membranı əriyir, sp y/hyə yapışır. * not yet :d qametlərin birləşdiyi yer də əriyir, hər iki hüceyrənin sitoplazması birləşir.

son mərhələdə y/hnin ovoplazmasına spnin başcığı və quyruqcuğun orta hissəsi keçir, mayalanma qişası əmələ gəlir. spnin nüvəsi- erkək cinsi pronukleus şişərək y/hnin pronukleusu səviyyəsinə çatır. spnin pronukleusu 180 dərəcə dönərək sentrosomu ilə y/hnin pronukleusuna doğru hərəkət edir. eyni zamanda y/hnin pronukleusu da spnin pronukleusuna doğru hərəkət edir, görüşüb birləşirlər. vəə game over! * glş

məməlilərdə normal mayalanma zamanı y/hyə bir sp daxil olur ki, bu monospermiya adlanır. y/hyə 1-dən çox spnin daxil olması polispermiya adlanır.

deməli, polispermiya özü də 2 cür olur:
1.normal polispermiya
2.patoloji polispermiya

normal polispermiya zamanı çoxlu sayda sp y/hnin sitoplazmasına daxil olsa da, onlardan ancaq biri nüvə ilə birləşir. digərləri sitoplazmada əriyib yox olurlar. patoloji polispermiya zamanı splərdən bir neçəsi y/hlə ilə qovuşur nəticədə alınan döl ya tez bir zamanda məhv olur ya da çox nadirən patologiyalı vəziyyətdə doğulur və tez bir zamanda həyat qabiliyyətini itirir. ilk dəfə 1890-cu ildə göyərçinlərdə polispermiya müşahidə edilib, daha sonra dovşanlarda və s heyvanlarda da müşahidə olunub.

touch

vokalı paul williams'a aid daft punk'un random access memories albomundan olan indiyə qədər dinlədiyim ən fərqli musiqi. yer planetindən olanların bu musiqini yaratdığına inana bilmirəm niyəsə. mahnıya azı 15 dəfə qulaq asmışam amma izah edə bilmədiyim çox qəribə hisslərlə. məsələn bəzi musiqiləri dinləyəndə musiqiyə aşiq olduğumuzu yoxsa bir müddətlik olduğunu, və ya musiqini dinləyəndə keçirdiyimiz, darıxdığımız melanxoliyanı, sevinci hiss etmək üçün, ya da sadəcə qulağa xoş gəldiyi üçün dinlədiyimizi bilirik. bu musiqini bu qədər çox dinlədiyimə baxmayaraq hələ də hansısa kateqoriyaya sala bilməmişəm. ümumiyyətlə tanıdığım insanları, musiqiləri, hər hansısa yeni anlayışları kateqoriyalaşdırmaq kimi axmaq xəstəliyim var. və yeni kateqoriya yaratmaq biraz stressli və uzun prosesdir mənim üçün. * hərə bir cür manyakdı :d indi bunu hara aid edim bilmirəm, sözləri inanılmaz gözəldir bu arada

(youtube: )

instant crush

vokalı julian casablancas'a * adamın belə adı ola aid daft punk'ın ən məşhur şahəsərlərindən biri. musiqisi, sözləri, julian'ın hərəkətləri və xüsusilə klipinə görə dəfələrlə dinlənilməli və izlənilməlidir. 3 gündür loop'a aldığım musiqidir həmçinin. həmişəki kimi sabah edilməli çoxlu işlərim var və tez durmalıyam amma mən hələ 2-3 saat musiqi dinləmək niyyətindəyəm.

(youtube: )

xromosom

əvvəlcə qeyd edim ki, bundan əvvəlki entrydə yanlış anlaşıla biləcək, qeyri-dəqiq və nisbətən də səthi məlumatlar verdiyimə görə onu silməyə qərar verdim.

tanım verməli olsaq, prokariotlarda və eukariotlarda fərqli olan hüceyrənin irsi materialını daşıyan dnt'ni özündə saxlayan hissəcik(lər)dir. bu entrydə eukariotların xromosomu haqqında məlumat verəcəm, sonra axot olsa digərlərini də yazaram, onlar çox sadədir onsuzda.

bildiyimiz kimi * ilber ortaylı demiş :d prokariotlarla eukariotların fərqi prolarda xromosomun hüceyrədə sərbəst yerləşdiyi halda eularda nüvənin daxilində yerləşməsidir. eularda hüceyrənin xromosomları dnt'dən və zülallardan təşkil olunmuşdur. dnt və zülallar birlikdə nukleoprotein kompleksini - dnpni əmələ gətirir və xromatin adlanır.

xromosomun kimyəvi tərkibinin təxmini 65 faizini zülallar təşkil edir. buradakı zülallar 2 qrupa ayrılır: histonlar və qeyri-histon zülallar.

eukariot hüceyrələrin xromosomlarında histonların 5 fraksiyası müəyyən olunmuşdur: h1, h2a, h2b, h3 və h4. histonlar müsbət yüklənmiş əsasi zülallardır, dnt molekulu ilə çox möhkəm birləşmə əmələ gətirir. bundan başqa, bu zülallar dnt'nin xromosomlarda fəza quruluşunu müəyyən etməklə struktur zülallar kimi də fəaliyyət göstərir.

qeyri-histon zülallarin fraksiyalarının sayı 100-dən çoxdur. bu zülallara rnt'nin sintezi və prosessinqi, dnt'nin replikasiyası və reparasiyası fermentləri aiddir * fermentlər özü də zülaldır . histon zülallardan fərqli olaraq turş xassəli olan bu zülallar da requlyator və quruluş funksiyalarını yerinə yetirir. dnt və zülallardan başqa xromosomda rnt, lipidlər, polisaxaridlər, həmçinin kalsium, maqnezium, dəmir ionları da tapılmışdır. xromosomun tərkibində olan rnt transkripsiya məhsulu olduğundan * bildiyimiz kimi rnt dnt'nin üzərində sintez olunur, virus kimi bəzi canlılarda olan istisnaları nəzərə almasaq və sintez yerini hələ tərk etmədiyindən xromosomun əsas quruluş vahidi hesab edilmir. xromosomda dnt matrisi üzərində sintez olunan rnt sitoplazmaya keçdikdən sonra zülalların biosintezində iştirak edir. qeyri-histon zülallarin digər hissəsinin yəni qalıq zülalların dnt-histon kompleksinin formalaşmasında əlaqələndirici və ya dayaq funksiyasını həyata keçirməsi ehtimal olunur.

morfoloji xüsusiyyətlərinə görə xromosomlar

hər bir növə məxsus xromosomlar özünün quruluş xüsusiyyətinə görə digərlərindən fərqlənir. xromosomun morfoloji xüsusiyyətləri mitoz bölünmənin metafaza və erkən anafaza mərhələsində öyrənilir. * bu dövrlərdə xromosomların spirallaşması və qalınlaşmasının maksimum həddə çatdığına görə

xromosomların forması onda olan sentromerin * ilkin daralma tutduğu mövqe ilə müəyyən edilir. sentromerin yerləşmə mövqeyinə görə xromosomların 4 tipi ayırd edilir
1) metasentrik - xromosomun sentromerindən hər iki tərəfdə yerləşən çiyinlər bərabər ölçülüdür.

2) submetasentrik - xromosomda sentromerdən hər iki tərəfdə yerləşən çiyinlər aydın seçilir, ancaq onların ölçülərində kəskin fərq var.

3) akrosentrik - xromosomun sentromerin bir tərəfində yerləşən çiyini yaxşı inkişaf etmiş, digəri isə çox qısadır, demək olar ki görünmür.

4) telosentrik - xromosomda yalnız bir çiyin inkişaf edir, sentromeri proksimal yerləşir. həm akrosentrik, həm də telosentrik xromosomlar çöpşəkilli formada olur.

daha aydın başa düşmək üçün:


burada xromosomun ümumi quruluşu və kimyəvi tərkibi haqqında ümumi məlumat verdim. xromosomun əmələ gəlməsi kimi çox detallı və mərhələli proses haqqında entry başqa nadir olan axotum olan vaxta qalsın. qeyd edim ki, həmin prosesdə hələ də elmə qaranlıq qalan məsələlər var. ümumiyyətlə elmdə molekulyar biologiya sahəsini fizikanın 1700-1800'ləri kimi görürəm. belə baxanda ilk elektron mikroskopun prototipinin 1931-ci ildə yaradıldığını nəzərə alsaq, hələ qarşıda kəşf olunmalı işlər bizi gözləyir! * glş