əli cibində lüt kişi


286   0   0   0
əli cibində lüt kişi
1. nəsil əcdad yazar
reytinq xalı: 1172
karma xalı:46
entry sayı:286
izləyənlər:12
sifariş sayı:0





son yazdıqları| | əl əməyi göz nuru| favori seçdikləri| favori seçilənləri| bütün entryleri| lövhə

salman rushdie sifətdən şeytana oxşayan yaşayan üç ən böyük yazıçıdan biri. iyirminci əsrin ən gözəl romanlarından birinin müəllifi. "gecəyarısı uşaqları" romanını yazmaq üçün baş, şüur, ağıl, fantaziyadan əlavə bir də göt lazımdı.
çaldıran döyüşü haqqında "florensiyalı sehrbaz" romanında elə gözəl hissə varki oxu oxu çorta get
sergio ramos son on ilin ən yaxşı müdafiəçisi.19 yaşından bu yana real madridin əsas heyətində oynayır. bu elə də asan deyil. ilk gəldiyi movsumu xatırlayıram. real madrid barselonaya öz meydanında 0-3 uduzmuşdu. ronaldinyo şou idi, və ronaldinyo sehv etmirəmsə hər iki qolunda ramosu aldatmışdı, amma üstündən bir il keçəndən sonra növbəti el-klassikoda ramos yemişdi ronaldinyonu. əfsanədi. hələ otuz yaşı var , daha 3-4 il oynayar.
çelik çeliyi kim xatırlayır ??? hercai mahnısını kim xatırlayir ???
2000-lərin başlanğıcı, 9-10cu sinifdə oxuyurdum. qonşuluqdakı mikrorayondan bir qızla telefonda tanış olmuşdum. havadan-sudan danışırdıq. bir dəfə görüş təyin elədik, ya o gəlmədi, ya da mən səhv yerə getdim. heç vaxt görmədim onu, heç bilmirəm görünüşü belə necədi, amma bu mahnını dinləyəndə həmişə bu və digər bir hadisə yadıma düşür.
digər hadisə isə mən onuncu sinifdə oxuyanda olub. bir qız vardı, yenə başqa mikrorayon, məndən iki yaş böyük və çox həddindən çox gözəl. necə oldusa mən bununla tanış oldum,daha dogrusu mən elə bilirdim ki, tanış olmuşam, o isə mənə balaca biri kimi baxırdı yəqinki.
universitetə sənəd verirdi, mən də necə oldusa onunla bərabər getməli oldum sənəd işlərini görməyə (nəsə kserokopiya işi idi) , cibimdə bir qəpik də yoxdu, qıza dedim ki, sənəd verdiyi yerə qədər piyada gedək, getmək istəmədi əvvəlcə, sonra necə oldusa razı oldu. indiyədək xatırlamıram onunla yolda nələrdən danışmışam, amma bu mahnı məhz bu iki hadisəni yadıma salır ))
məhlədən keçəndə qızı tanıyan bir-iki məhlə uşaqım gözlərinə inanmadı ki, mən bu qızla bərabər gedirəm. elə mən də inanmırdım. qızı sonradan bir dəfə gordum. sonra görəndə heç yaxınlaşmadım da. deyəsən indi evlənib. o vaxt çox gözəl idi. inanılmaz gözəl. adını da xatırlayıram. qızın adının ilk üç hərifi mənim adıma uyğun idi. platonik sevgi idi. hərdən onların məhlələrindən keçirəm, başımı qaldırıb balkonlarına baxmırammı ?? baxıram, baxıram...
nobel mükafatı ədəbiyyat sahəsində ən böyük mükafat sayılır, amma bəzən çox bəsit adamlara ədəbiyyat üzrə nobel mükafatını veriblər. məs: çörçil.
elə yazıçılar var ki, o yazıçılara nobel mükafatı verilməlidir, amma verilməyib. məs:vladimir nabokov, xorxe luis borxes, marsel prust,ceyms coys, xulio kortazar, italo kalvino, kundera, pol oster, salman rüşdi, filip rot, ahmet hamdi tanpinar, umberto eko.
bir də əlavə iki nəfər var ki, bunlar ən çox layiq olanlardandı, amma ssridə onların dərc olunmaması və üzdə olmamalı nobelə mane olub.
1) andrey platonov
2) mixail bulqakov - master və marqaritaya görə
yazarların ən pis pərt olduğu an məktəbdə 6-9-cu siniflər arası tarix müəlliməmin adı cəmilə idi. ciddi simalı ,amma o qədər də savadlı deyildi. yenə də onun xətrini çox istəyirdim. bəzən bizi cəzalandırmaq üçün öz dəmirxətkeşindən istifadə edərdi, barmaqlarımızı partanın üstünə qoymağımızı tələb edər,sonra da xəttkeşlə onları vurardı, amma biz bunu adi qarşılayardıq, mən isə lap adi qarşılayardım, çünki cəmilə müəllimə tək mənə yox, mənim atama və əmilərimə də dərs demişdi. (düzü mənim barmaqlarımı xətkeşlə vurdugu çox az olub)
həmişə mənə deyərdi ki, atan yaxşı oğlan idi, yaxşı oxuyardı, sən də gərək oxuyasan. yaxşı oxumalısan. atamı bir yaşım olanda itirmişik. uşaqlıqdan ərkoyun böyümüşəm. atamın hörməti deyəsən çox olub, odur ki mən məhlədə söyüş söyəndə heç kəs mənə toxunmazdı. uşaqlıqda çox şöyüşcül olmuşam. söyüdüyüm uşaqların valideynləri mənə güldən artıq söz deməzdi. elə məktəbdə də müəllimlər məni tanıyırdılar. atama dərs deyən müəllimlər mənlə yaxşı davranardılar, xətrimi çox istəyərdilər. çoxusu da bilirdi ki,atam mən körpə olanda ölüb. bəlkə də buna görə mənə dəyməzdilər. cəmilə müəllimə də həmçinin, atamın sinif rəhbəri, mənim də tarix müəlliməm. nənəmi, babamı, əmilərimi soruşardı hərdən məndən.
"nə edirlər ? necədirlər?". hərdən bir də əlavə edərdi: "atan yaxşı oğlan idi"
uzun müddət bir-birini tanıyan insanlar arasında incə bir bağ olur. məktəblə, müəllimlərlə də bizim aramızda belə bağ vardı.
məktəbi bitirdik, universitet, sonra da iş-həyat və s. uzaqlaşdıq məktəbdən. böyüdük.
təxminən iki il əvvəl məktəbimə getmişdim. qapıçılardan icazə alıb müəllimlərimlə görüşdüm. məktəbdən çıxanda qarşıma cəmilə müəllimə çıxdı. görən kimi yaxınlaşıb salamlaşdım. əvvəlcə məni tanımadı. sonra adımı dedim, sevincək oldu və məni öpüb qucaqladı. "necəsən? işlər necədir" suallarından sonra dedi ki, atan necədir ? tutuldum, pərt oldum. necə unuda bilərdi ? atam axı mənim bir yaşım olanda rəhmətə getmişdi və cəmilə müəllimə, sən axı bunu bilirdin. hər dəfə atamı mənə xatırladırdın. tutuldum, pərt oldum və nə deyəcəyimi bilmədən dedim ki, yaxşıdır atam.
deyə bilmədim, deyə bilmədim ki,atam rəhmətə gedib və siz on il əvvəl bunu bilirdiz, indi necə yadıvızdan çıxıb ? bəlkə məni tanımadız ? yəqinki məni tanımadız. amma eybi yox, atam yaxşıdı, əgər bu cavab o anda ikimizi də qane edəcəksə, atam yaxşıdır.
yazarların sevdiyi şeirlər kulis.az saytında oxumuşşdum bu şeiri. isa ismayılzadənin "güllələr demədi" şeiri. təsirlənmişdim.

getdilər. getdilər fit çala-çala,
getdilər atları çimizdirməyə –
bizi aparmadılar,
qulançar yığmağa, moruq dərməyə
bizi aparmadılar.

yalvarıb-yalvarıb, dil tökəndə biz
onlar üstümüzə od ələdilər,
qışqırıb-təpinib, hədələdilər:
«hələ uşaqsınız… nə yaşınız var…»

bir gün xəbər gəldi: dava başlanıb…
onlar əsgərliyə çağırıldılar.
nə tütək çaldılar, nə fit çaldılar,
fikirli oldular, ağır oldular…

yola salanlara qoşulanda biz
yalvarıb-yalvarıb, dil tökdü onlar:
«gəlməyin, qayıdın… geri qayıdın…
qayıdın atları çimizdirməyə,
qulançar yığmağa, moruq dəyməyə».

biz getdik atları çimizdirməyə,
qulançar yığmağa, moruq yeməyə:
düşüb arxamızca gəldi uşaqlar.
dilimiz gəlmədi bir söz deməyə.

onların yoxluğu düşdü araya,
oyunlar, «məclislər» qaldı yarımçıq.
toylar da seyrəldi, toyxanalar da,
aşıq da havanı çaldı yarımçıq –

kəndimiz yamanca uralanmışdı,
hərdən korun-korun yanırdı ocaq.
bir ağzıgöyçək də qaralanmışdı:
«deyəsən, gedənlər qayıtmayacaq» –

mərmilər, güllələr fit çala-çala
hey böyür-başından ötdü onların.
kətmən vura-vura, ot çala-çala
baxdıq yollara.

getdilər, getdilər berlinə sarı,
getdilər, getdilər ölümə sarı.
güllələr demədi: geri qayıdın.
lülələr demədi: geri qayıdın,
qəlpələr demədi: geri qayıdın,
hələ uşaqsınız, nə yaşınız var…
15 iyul 2016 türkiyədə çevrilişə cəhd darbe idi, darbe deyildi fərq etməz. əsas sonrakı hadisələr idi. insanı üzən elə sonrakı hadisələrdi.
türkiyə haqqında olan ümidlərimi yaxın 50 ildə (!!!) bir kənara qatlayıb qoyuram. gözəl şairləri, yazıçıları, rejissorları, filmləri, sənət adamları, alimləri olan ölkə bu günə düşməli deyildi. amma düşdü və deyəsən bu, gözəlnilən idi. heyif ki belə oldu. ümid yeri demək olar ki yoxdur. türkiyə 50 il geriyə düşdü. bəlkə də bu dini rejim ölkədə sənət adamlarının, yazıçıların ilhamlanmasına daha da kömək edəcək, amma xalq geriyə düşdü geriyə. bu çox ağırdır. və onları başa düşməyən xalq üçün sənət adamları nə qədər böyük şey yaratsalar da xeyri yoxdu. anlamayan anlamır.
aziz nesinə rəhmət diləyirəm.

p.s deyəsən yaşar kemalın dediyi bu cümlə, türkiyə üçün öz təsdiqini tapır : "o iyi insanlar o güzel atlara binip çekip gittiler, demirin tuncuna , insanın piçine kaldık."
köhnə sevgili köhnə sevgili və ya ilk sevgili. əsgərliyə getməmişdən qabaq univərsitetin son kursunda bir qız sevməyə başladıq. nəsə xəstəliyi də vardı,özünü dediyinə görə ölümcül xəstəlik. biz də cavan uşaq , 19-20 yaş, qızda xəstəliyn olması bizim sevgimizi daha mohkəmləndirir, bir mahsun kırmızgül mahnısı kimi eşq.

nəysə qızla munasibət də normal deyil.ikimiz də tərs, ərkoyun. hər bir aydan bir kusuruk.
vaxt gəldi getdim əsgərliyə. əsgərliyə gedən adamın sevgilisi varsa,bu onuncun ciddi sınaqdır,hətta it əzabı demək olar. mən bu sınaqdan yaxşı çıxmadım, elə nə yaxşı ki, çıxmadım.
adamın ustundə allah var əsgərlikdə olanda qız mənim xətrimə dəymirdi. səhər dərsə getməmişdən əvvəl mənə zəng edərdi, kontur gondərdiyi də olub. hər halda əsgərlikdə qiz sevməyin də bir romantikasi var və bir şeyi dəqiq bilirəm ki, sevəndə qadınlar kişilərdən beş qat daha güclü sevir.
arada olurdu ki, qızla dava edirdik, kusurduk-barışırdıq. bir dəfə də kusduk, gəlməyimə az qalmışdı əsgərlikdən. bir ay sonra özüm zəng elədim ki, barışaq. yaxsi danışdı mənlə amma sonra dedi ki, sevgilim var. nəysə inanmaq istəmədim, bir həftə sevgilim var deyə deyə mənlə danışdı, təbiiki inanmıram. gəlməyimə 1 həftə 10 gun qalardı, bir nömrədən zəng gəldi. bir oğlan idi,karoçe mən filankəsin sevgilisi. (hadisə klişe səslənirsə, sorry) nəysə qaqas telefonda gijdədi, sohbət dava, axırda dedi ki, sən gələndə mənə zəng elə, səni başa salacam. bir- iki söyüş də oldu aramızda.
nəysə gəldik,bir iki gun sonra zəng elədim oglana, neftcilərə gorus təyin etdik. qaqaş elə bilib ki,mən tək gəlməyəcəm, o da dostuyla gəlib. məni gorən kimi ki, tək gəlmişəm inanmadı,dedi nə əcəb tək gəlmisən. (biz tərəflərin uşaqları davada talpa davası edirlər deyə hamı elə fikirləşir ki, tək gəlməyim çətin məsələdi) bir avtobusa mindik, gedirik harasa. mən davaya gəlmişəm,qaqas məni başa salacaqdı axı. gəldik razinə bir kafeyə. yolda avtobusda oğlan dostuyla bərabər avtobusdakı qızlarla məzələnir, mən də buna baxıb bizim qız söyürəm ki,kul başıva, gor gedib kimi tapmısan. yol boyu, elə kafedə oturanda da oglanın boyuna-buxununa, hərəkətlərinə,danışığına fikir verirəm və ozumlə müqayisə edirəm. niyə bu oglanı seçib,nəyi mənnən yaxşıdır? oglanla danışdıq , dedi qızı sevirəm sən get işinlə məşğul ol. mən də dirəşmişəm, sevirəm axı, həm də sevgidən əlavə o itirmek qorxusu, erkəyin məglubiyyəti həzm etmeməsi hissi var məndə. o vaxt da, indi də bilirdim ki, o qizla daha mənimki alınmazdi, amma yenə də qızı istəyirdim. adam bəzən soyuqqanlı yanaşa bilmir hadisələrə, bilir ki, səhv edir, amma yenə də edir o səhvi. sadəcə əldə etmək istəyi butun istəklərə güc gəlir. instinkt
oglanla sohbət elədik, dava olmadı. amma qızla görüşəcəyimi dedim ona, ən azı axırıncı dəfə.oglan razılaşmır, mən dirəşmişəm. mümkün deyil, görüşməli və sözümü deməliyəm... bu da bir uşaqlıq dirənişidir. indi olsaydı belə edərdimmi ? əsla !
bir neçə gun sonra qızla görüşdüm, heç götdü-başdı söhbət belə etmədik. nə dediyimi indi xatırlamıram, metroda görüşdük, qapılar bağlandı ,getdi. heç bir mübaliğəsiz yazıram. iyrənc mənzərəydi.
bir neçə gün sonra dözmədim, yenə qıza zəng elədim, alınmıre, söhbət qızı sevmeyimdən getmir, söhbət məğlub olmamaqdan gedir. sevməkdən keçib, sevməək yoxdu, sadəcə nəsə başqa hiss var, əldə etməkmi, qisasmı ? dəqiq bilmirəm.
qıza zəng etdim, yenə əvvəlki söhbətlər, niyə belə elədin ? səni sevirdim axı və s. qız da etinasız yanaşırdı hər dediyimə, bu etinasızlıq məni daha da hirsləndirirdi. indi , artıq bir az yaşlandığım, az da olsa olğunlaşdığım zamanda öyrəndim ki, münasibətlərdə ayrılmaq istəyən tərəf adətən etinasız, sanki heç nə baş verməyibmiş kimi davranır və əgər belə davranırsa , və əgər qadın belə davranırsa, həqiqətən hər şey bitib, dirəşməyin adı yoxdu. bitib, qadın üçün bir şey bitibsə onun yenidən oyanması mümkün deyil, ancaq və ancaq nəsə başqa amillərin nəticəsində qadın üçün bitmiş münasibət oyana bilər. telefonda qızın mənlə belə etinasız danışması məni hirsləndirir, hirsləndirir və dözmədim. qızı söydüm. ilk dəfə idi. ağır söyüşlər idi təbii ki. və qız yenə etinasız. ilahi, indi də fikirləşəndə istər-istəməz hirslənirəm. qıza hirslənmirəm, özümə hirslənirəm. axmaqlığıma.
qızla söyərkən o vaxtkı gəncliyimin çılğınlığı ilə , ona və özümə söz verdim, söz verdim ki, bir də səni axtaran kişi deyil. və bitdi.
amma çox sonralar, qızı söydüyüm üçün peşman oldum. özümə söz vermişəm axı, zəng edib üzr də istəyə bilmirəm. amma söydüyüm üçün təbii ki peşmanam.
üstündən iki il keçdi. bir dəfə facebookda mənə tanımadığım, adı belə qəribə olan birindən mesaj gəldi : "arıqlamısan" əvvəl fikirləşdim ki, bu kimdi, amma elə bir neçə saniyə sonra bildim ki, odur. o saat cavab yazdım ki, kimdir ? (özümü sındırmaq istəmirəm,bildirmək istəmirəm ki,artıq səni tanıdım, yenə də həmin uşaq qüruru)
cavab verdi ki, bəs desəm kiməm məni söyəcəksən. artıq bu dəfə dözmədim, alınmadı artıstlik. dedim sənsən ? və elə ikinci cümləm o oldu ki, bağışla. səni söydüyüm üçün bağışla. deyəsən ilk dəfə idi ki, hansısa qızdan üzr istəyirdim. ilki bu oldu, davamı da gəldi bu üzrlərin. haydı uğurlar.
bəlkə də maraqsızdı sizin üçün, amma mənimçün stefan zweigvari bir novelladır bu əhvalat.
baba balaca əmimin yoldaşı təzə gəlin gəlmişdi. babam, mən və gəlinimiz idi evdə. o vaxtlar broylər toyuqlarının təzə-təzə vaxtları idi, hər qonaga broyler toyuğundan sulu yemək bişirərdilər. balaca gəlinimiz də belə sulu toyuq yeməyi bişirmişdi. yeməyi masaya gətirdi, bizim ikimizə yemək qoydu, öz yeməyini bir az gec gətirdi deyə biz yeməyə başladıq. babam yeməkdən bir qaşıq yedi,heç ne olmamış kimi ikinci qaşığı yedi.mən birinci qaşığı agzima apardım. gordum ki, yemək həddindən artıq duzludur. o qədər duzlu ki, uzumu turşutdum. babam mənə baxdı, başıyla işarə elədi ki, heç nə demə, yeməyivi ye. mən də məcbur olub yeməyə çörək dogradım ki, duzluluğu azalsın. biz birtəhər yeməyə başladıq. babam deməsəydi həyatımda o yeməyi yeməzdim. biz yeməyə başlayandan sonra gəlinimiz gəldi oturdi masaya. elə yeməkdən bir qaşıq almışdı ki, dedi bu nə duzludu, bu yeməyi necə yeyirsiz? baba guldu dedi ki, qızım təzə gəlmisən istəmədik sənin xətrivə dəyək.
babam mənim yaddaşımda həm də belə qalıb. darıxıram onuncun.
güldürən hadisələr mənə də bu hadisəni bir tanışım danışıb. tanışımın dostunun başına gəlib hadisə. təxminən 8-10 il əvvəl olub,amma hadisənin yaratdığı zarafatı hələ də sürdürürlərmiş öz aralarında. deməli tanışım deyir ki, bu hadisədən sonra biz dostlar bir yerdə olanda və dostlarımızdan hansısa biri nəsə qeyri-adi, krutoy hərəkət edəndə hamımız ayağa qalxıb, əl çalaraq "sağ ol ,könül, obba könül" deyirik və gülürük. bir növ bu bizim zarafatımız olub."sağ ol, könül,obbbba, könül" məsələsi isə belə olub:
bir oğlan,hardasa 19-20-yaşında olub, bir qızla tanış olubmuş.qızın adı könül olub. bu könül də bir xeyli oğlanla gəzib-tozan qız olub. oğlan da bilib könülün canındakını və o özü də könüllə gəzmək üçün tanış olub. nəysə bir müddət könüllə bir yerdə olublar. bir gün bu oğlan könülü məhlələrinə qədər ötürürmüş. məhləyə girəndə görüb ki, məhlənin qabağındakı skamyada məhlənin oğlanları oturublar. məhlənin oğlanları könülü yad oğlanla görüblər, baxıblar ki, könül uje qudurub, dünənə kimi oğlanlarla gəzirdi cəhənnəm, amma bu gun uje oğlanları məhləyə gətirir. nəysə məhlə uşaqları bunu belə görən kimi ayağa qalxıb əl çala-çala,qışqıra-qışqıra "obbba ,könülll, sağ ol, könülll , uje məhləyə oğlan gətirirsən", "həri ,könül, obba, könül" deyiblər. sonra elə belə deyə-deyə cumublar bizim bu oğlanın üstünə, bu könülün yanındakı oğlan da eləmə tənbəllik könülü elə oradaca qoy qaç. minib taksiyə gəlib digər dostunun yanına hadisəni danışıb. o dostu da ağzını yumarmı heç ? yummaz ,gəlib olanların hamısını digər uşaqlıq dostlarına danışıb. onlar da başlayıblar gülməyə, o günnən sonra o dostlar aralarından kimsə qeyri-adi , maraqlı hərəkət edəndə hamısı ayağa qalxıb əl çala-çala, "obba ,könül,sağ ol, könül" deyiblərmiş. hərdən mən də belə edirəm. kimsə maraqlı hərəkət edəndə "obba,könül,sağ ol , könül" deyirəm
puff daddy uzun zaman oldu bura yazmıram. bşaqa yerdə bunları yazammıram, burda yazıram, çünki tanıyan azdı məni burda. indi yazmağımın səbəbi isə puff daddynin i'll be missing you mahnısıdı. birdən-birə işdə bekarçılığın ortasında bu mahnını dinləyən yerdə özümü tapdım. bəlkə də min dəfə dinləmişəm. hiss elədim ki, bu mahnı mənimçün həddindən çox önəmli mahnıdı, hardasa uzaqda olan biri üçün darıxıram, ya da hardasa uzaqlarda qalan hansısa hadisə üçün burnumun ucu göynəyir, bəlkə uşaqlıqdan bəri itirdiyim insanlar üçündü bu mahnı, bəlkə də indi aramıza girən ehtiyaclara görə az-az gördüyüm dostlarım üçündü bu mahnı, dəqiq bilmirəm nə üçündü, amma hər şeydən bir az var bu mahnıda. ən əsas da itirdiyim yaxınlarımın qoxusu var bəlkə də bu mahnıda. həqiqətən də bəzi adamlara demək istəyirəm ki, sən bilmirsən, amma i'll be missing you. vaxtıykən sənə deməmişəm bunu amma , i'll be missing you. dostlarımı görürəm, uşaqlığımı, küçələrimi, kafelərimi, bina tinlərini, corabdan düzəltdiyimiz topları, ağacdan olan qapı dirəklərini,yekədiş ronaldonu, effenberqi, yankeri, viyerini,dostumun mənə görə elədiyi davaları, ona sataşanlara mənim atdığım daşları görürəm,məhlə-məhləyə oynanılan futbol görürəm, uduzanda dava salan uşaqlar görürəm. hardasa uzaqlarda qalan özümü görürəm və özümə də deyirəm ki, i'll be missing you. vaxt keçir, al bu siqareti heç vaxt geri gəlməyəcək, hardasa gözəgörünməz, qəribə bir sonsuzluğa qarışan keçmişə görə yandır
paul auster bir post yazmışam ona aid. birini də yazacam. amma qısa.
məncə bütün romanlarında dəhşətli bir tənhalıq var. sanki kimsə bir kənara çəkilib bir roman yazıb və bizə demək istəyir ki, baxın, mən burdayam, təkəm, çətindi və həmişə tək olacam.

romanlarındakı obrazlar da qəribədir: köhnə fotoşəkillər yığan, bomba düzəldib abşdakı azadlıq heykələrini partladan, gördüyü cinayəti polisə gec xəbər verdiyi üçün ömür boyu əzab çəkən, öz adından yazmağı tərgidib başqa birinin adından detektiv əsərlər yazan və s və ilaxır.

post-modernist romanda insan varoluşunu detektiv abu-havayla , axtarış motivləriylə, cinayət əlaqələndirən və detektiv axtarışla bərabər roman sənətini, insan təbitəinin tənhalığını bizə göstərən yazıçı. ola bilsin ki, romanlarının sonlarını tam bəyənmirəm, amma bu paul austeri kiçiltmir. bəlkə də o özü romanlarında yarımçıqlıq istəyir. bəlkə elə tam olmaq, ideal olmaq insan təbitəinə zidd olduğu üçün bunu eləmir ?
anti-semitizm anti-semitizm nə vaxtdan var ?

bəlkə də bunu çoxumuz hitlerlə əlaqələndiririk. amma anti-semitizm isanı satan iuda ilə başlayır. çünki orta əsrlərdə katolik kiləsinin yəhudilərə qarşı qətliamları bunu deməyə əsas verir. allahın oğlunu satan iuda yəhudi idi. sözün düzü isaya da yəhudi deyirlər. anası məryəm yəhudi olub, amma atası tanrı idi deyə isanı tanrının oğlu və hər hansı bir qövmə aid etmirlər. 20 gümüş pula isanı satan iuda yəhudi idi, isaya qarşı çıxanların çoxu yəhudi idi. məhəmmədə qarşı çıxanlar yəhudilər idi. yəni ən əsas səbəb dindir. hər şeyin daxilində bu yatır.

və əlbəttəki orta əsrlərdə kilsənin qılıncının dalı da qabağı da kəsən zamanlar. ən əsas səbəbi burda axtarmaq lazımdı. kilsədə. məhz buna görə orta əsr avropa və ya elə müsəlman diktəsi altında olan yaxın və orta şərq şəhərlərində yəhudilər ayrıca məhəllələrdə elə bir növ gettolarda qalırdılar. kapitalizmin ilk dövrlərində və ya elə 19-20-ci əsrlərdə yəhudilərin avropadakı məhəllələri , həyatları haqqında ən yaxşı əsər sayılan "dünənin dünyası" əsəri. stefan zvayq yazıb. əsəri oxuyanda yəhudilərin necə dünya insanı ilə bərabər amma dünya insanından "uzaq" (avropa insanları xristianlar, müsəlmanlar) yaşadıqlarını hiss eləmək olar. kafkanın əsərlərində belə yəhudilərin avropadakı tərki-dünyalığı hiss olunur. bəli hitler böyük faicə törədib, amma bunun kökü hardadır ? hitlerdəmi ? təbii ki yox.
çox qarışıq mövzudur. araşdırma tələb edir, amma eyni zamanda da mövzuya baxış bucağı subyektiv olacaq. cünki yəhudilərin günahı varmı butun bunlarda ? bu sual da əsasdı.
bəli, bəlkə də yəhudilər üçün yeni bir cənnət sonralar amerika qitəsi kəşf olunanda yaranmışdı, amma yenə də əbədi qaçış və əbədi qovulma onları həmişə izləyib. sonralar elə o cənnət amerikanın gücü və dəstəyi ilə yaradılan israil dövləti də bir başqa mövzudur. tarix boyu faciə görmüş bir xalq başqa bir xalqın faciəsi üzərində xoşbəxtlik qurur və ya qurdu, quracaq. bu da absurddur. fələstindən söhbət gedir təbii ki. və bodriyarın məşhur holocaust məqaləsində dediyi kimi " heç bir qətliam ,başqa bir qətliamın olmasına haqq qazandırmır". indi isə hitleri yenidən pisləmək olar. çünki kameraların, qəzetlərin aktual oldugu 20-ci əsrdə elə bir soyqırım törətmək , orta əsrlərdəki digər faciələrin üstünü örtüb yeni bir anti-semitizm problemi ortaya çıxartdı. bu bədbəxt də (əclaf) özündən qabaqkıları kölgədə qoydu. amma yenə də sual yaranır. bəlkə elə hitler özü orta əsrlərin kölgəsində qalıb. biz orta əsrlər faciələrini görmüşükmü ?

özümdə bunları yazmaq istəyi hiss elədim. bilirəm çox qarışıq yazmışam. bəlkə də çoxlu səhvlər var. amma butun bu faciələrin əsasında din dayanır. məhz yaxın və orta şərqin başıbəlalı taləyi də bundan asılıdır. 3 əsas dinin başlanğıc nöqtəsi və bəlkə də 3 əsas dinin son nöqtəsi də ora olacaq.

sözsüz ki, əgər olubsa, dünya tarxinin ən ekstravaqant insanının və ya ən ekstravaqant (tanrı övladının) övladının ölümü bütün bunlara rəvac verib. və sonralar hitlerə ilham verən bir nəfər bir anda avropaya "tanrı öldü, onu siz öldürdüz" deyib ki, bu da bir başqa sirr pərdəsidir.
ilahi, hər şey neəc əlaqəlidir və mən işdə ola-ola nə üçün bu haqqda fikirləşib yazıram. yarım saat sonra günəşin altında 20-ci əsrin çarxını fırlatmağa başlayan,20-ci əsr insanını oyuncağa çevirən və 21-ci əsr insanını da sosial şəbəkə deyilən bir şeylə yenidən həmin çarxda fırlatmağa məcbur edən bir mənasızlıqla məşğul olacaq. reklam !!! insanlar daha çox alsınlar və daha çox kölə olsunlar deyə, insanlar daha çox tanısınlar və tanınsınlar deyə və 20 gümüşə isanı satan iuda kimi insanlara nəsə satmaq üçün reklam çəkəcəm. satmaq!!! elə bütün problem bunda idimi ? 20 gümüşə isanı satanla insana heç bir xeyri olmayan və zamanın itdiyini insana çatdırmaq istəyən bir şeyi reklam edəcəm. bəlkə elə mən özüm də iudayama ? bəlkə elə biz hamımız iudayıq. yaşamaq üçün satırıq. əməyimizi, vaxtımızı, özümüzü, ağlımızı, biliymizi.
hardan hara gəldim və indi də burdan çıxıb hara gecəcəyimi dəqiq bilmirəm.
ən cool marşrut 18 nömrəli avtobus. dünyanın ən gözəl qızları o marşrut üzrə hərəkət edir.
qıza ediləcək komplimentlər bizim oğlanlar. ilahi, necə bədbəxtdirlər. qızı əldə etmək üçün qurulan cümlələr görübe bu gözlər. elə cümlələr ki, həmin oğlanın normaldakı davranışların 14556698586885 dərəcə ziddi. "brat", "qardaş","qaqa","panyatka","oğlannıq" sözlərində çox istifadə edən oğlanlar görmüşəm ki, qıza "balam", canım , quzum, aşkitom, bayacam yazıblar. nələr görməmişəm nələr. və belə podxodlara "hə" deyən qızlar da ayrı dərddi. yatmaq üçün cilddən-cildə girmək nəyə lazımdı ? bir az qızla danış, gör necə qızdı. potensialıvı dəyərləndir, movcud vəziyyəti dəyərləndir və adam kimi de ki, sevişmək istəyirəm. da quzum, bayacam, canım nədi ? nəysə. mənə gəldikdə isə qıza kompliment demişəm. məsələn demişəm ki, maskasan, qəşəngsən, gözəlsən. bir dəfə möhtəşəmsən də demişəm. amma elə qız olub ki, həqiqətən də möhtəşəm olub. qısaca, yatmaq istədiyiniz qızlara çox kompliment deməyin, sonra sevdiyiniz qıza deyəndə eyni effekti özünüz də hiss etmirsiz.
tanımadığın biriylə öpüşmək iki dəfə olub, o da tanımadığım yox, ilk dəfə tanıdığım biriylə öpüşmüşəm. öpüşmək yaxşı prosesdi. öpüşmədən sevişən insanları da başa düşəmmirəm. bəlkə də insanlığın ən böyük mənəvi kəşfidir öpüşmək.
milan kundera kundera haqqında təkrar yazmaq istəyirəm. boşboğazlıq kimi çıxmasın,amma bir şeylər qeyd etmək lazımdı. azərbaycan dilinə kunderanın "ölümsüzlük" romanı tərcümə olunub. kunderanın özünün də dediyi kimi ən güclü romanıdır "ölümsüzlük". bu əsərdəki mövzudan-mövzuya keçidlər mükəmməldir. bir yazıçının pik həddidi. inanılmaz ustalıqdı.yəqin ki belə romanlar yazmaq üçün yaşlanmalısan. ahıllaşmalı və ya olğunlaşmalısan. başqa cürə mümkün deyil. "ölümsüzlük" böyük bir təcrübənin nəticəsidi. böyük bir intelektualın insanlığa verdiyi tövhədi. yaşayan sonuncu magikandı kundera. ölümsüzlükdə ən sevdiyim hissələrdən biri də bethoven ilə hötenin qarşılaşdırılmasıdı. məşhur rəsm əsəri var: tpelitzdə insident".əsər karl rolingdir. o əsərdə höte və bethoven təsvir olunub. höte özündən rutbəcə boyuk kəslərin qarşısında baş əyir, amma bethoven eləmir. (hadisəni tam dəqiqi təsvir edə bilməyəcəm-araşdıra bilərsiz) butun tarix boyu incəsənət araşdırmaçıları,tarixçiləri bu rəsm əsərinə baxıb höteni yaltaq adlandırırdılar, amma kundera ilk dəfə buna qarşı tutarlı cavabı öz "ölümsüzlüyün"də yazıdı
kundera musiqini ədəbiyyat qədər bilib sevsə də, bu qarşılaşmada hötenin tərəfini tutur. o avropa ədəbiyyatının təməl daşını laxlatmaq istəmir. höteni özündənrazı bethovenin ayağına vermək istəmir. özündən rütbəcə böyüyə , krala, kraliçaya, markizə və s və ilaxıra baş əyən höteni ,özündənrazı bethovenə dəyişmir.

müsahibələrinin birində kundera "ölümsüzlüyü" ən yaxşı əsəri adlandırıb. sözsüz ki, belədi. amma bu trilogiyanın digər iki kitabı də ölümsüzlükdən gedi qalmır."varolmanın dözülməz yüngüllüyü" , "gülməyin və unutmağın kitabı"

p.s kunderanın romanlarından əlavə müsahibələri də gözəldi. böyük intelektualdı.

p.s.s bu entryni bir az dolğun yazmamışam. sözün düzü mən yazmaqdan çox danışmağın tərəfdarıyam. bura sadəcə ilk ağlıma gələnləri yazmışam. bu qədər. ugurlar.
mario vargas llosa perulu yazıçı. nobel mükafatını qazanıb. digər məşhur latın amerikalılar kimi magik-realizmdən bir az uzaq olub. ilk romanı "şəhər və köpəklər" avtobioqrafik sayılır. maraqlı əsərdir. amma mən oxuyanda çox da təsir eləmədi. di gəl ki, bu əsəri səhv etmirəmsə, 25 yaşında yazmağa başlayıb. ciddi ugur qazanıb bu əsəri. 25 yaşda belə ugur asan məsələ deyil.
"voyna konca sveta" (rusca oxum2usam) romanı da əladı.
ən maraqlı romanlarından biri də "juliya xala" romanıdır. mərkəzi olmayan roman sayılır. və orhan pamukun "qara kitab" romanının əsas ilham mənbəyi sanki bu roman olub. "juliya xala" romanında "qara kitab" romanındakı kimi qəhrəman öz həyatını danışır. (axtarış mövzusu kimi bir şey) və qara kitabda bir bölümdən bir köşə yazısı gedir. "juliya xala" romanında isə bir bölümdən bir radio hekayə gedir. yaxşı romandı. maraqlı sujet xetti var.
llosa özü isə bir az fərqli tipdir. siyasi fikirləri tez-tez dəyişşib. amma bu onun boyuk usta olduğunu zad eləmir. markesi vurması ilə də məşhurdur.
mən hər halda o şeylərdən yazmayım. əsas bir iki romanı haqqında məlumat verim bəsdi. ugurlar
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20