İki antonim sözün birləşib bir məna ifadə etməsinə verilən ad.
(Bax: yaşayan ölülər)
(Bax: dəhşət şirin)
(Bax: göz yaşları içərisində qəhqəhə)
(Bax: saqqallı uşaq)
(Bax: sağdan keçən solçu) və s. Kimi
Etimoloji cəhətdən yunan sözüdür. Yunanca oxus və moros sözlərinin birləşməsindən yaranıb, oxus- ağıldan iti, moros-dəli, oxymoron da ağıllı-dəli mənasını verir. İlk dəfə 1640-cı ildə İngiltərədə brother reynolds adlı bir din xadimi tərəfindən işlədilib.
Dr. Mardy grothe adlı bir psixoloq oksimoronlar haqqında bir kitab da yazıb. Kitabın adını da 1990-cı ildə bir soyuq qış gecəsində(u: yes baby, one cold winter day in the early 1990's :d) erotica sözünü araşdırarkən tapıb. Erotica sözündən excotica sözü ağlına gəlib. Hər iki söz də cəzbedici olduğundan birdən ağlına oxymoronica sözü gəlib. Həmin Kitabda 1400 -dən artıq oksimoron verilib. Bir də oksimoron haqqında belə bir cümlə var: " yaxşı hazırlanan bir oksimoron intellektual cəhətdən olduqca cazibədardır, çünki səthi səviyyədə yalan, dərin səviyyədə həqiqətdir"
Müasir leksikologiyada antonimin növlərindən biri kimi öyrənilir. Digəri də (gbax: antiteza)dır. Təsvirdə kəskin təzad(u: ziddiyyət) əmələ gətirir, nitqə emosionallıq verir, ədəbiyyat üçün vacib şərtlərdən biri olan forma və məzmun vəhdətini yaradır:
kimdir müqəssir? Yaşadaraq öldürən, öldürərək yaşadan, sеvərək parçalayan, parçalayaraq sеvən əliqanlı səfillər padşahı oqtay eloğlumu? (u: cəfər cabbarlını burdan muckshahshs yaşadaraq öldürən, öldürərək yaşadan oksimorondur məsələn)
Bəzən oksimorondan əsər adlarında da istifadə olunur. Bunun da məqsədi yenə, əsərin təsirliliyini, emosionallığını artırmaq, oxucunun diqqətini cəlb etməkdir.
(Bax: hərb və sülh)
(Bax: dirilər və ölülər)
(Bax: gündüzlər və gecələr)
Tarix boyunca bir çox yazıçı, şair oksimorondan aforizmlərində və əsərlərində istifadə edib. Bir-ikisini yazım:
Acı sözlər dadlı canımdan usandırdı məni. - (gbax: Məhəmməd Füzuli)
Həqiqi bilik insanın öz cahilliyinin dərəcəsini bilməsidir- (gbax: konfutsi)
Heç bir şey etməyə vaxtım çoxdur, iş görməyə vaxtım yoxdur. (Gbax: PIERRE REVERDY)
Daha ətraflı:
https://www.drmardy.com/oxymoronica/introduction
Bir də işin fəlsəfəsinə enəndə " hamımız diri ölüyük ya ölü diri?" kimi sualları ağlına gətirə bilir insanın. [1]