bəzilərinin (gbax: birinci qarabağ müharibəsi) (u: 2020 dağlıq qarabağ müharibəsi ilə əlaqədar olaraq), bəzilərinin (gbax: ikinci qarabağ müharibəsi) (u: 1918-1920 azərbaycan-ermənistan müharibəsi ilə əlaqədar olaraq), bəzilərinin başlıqdakı kimi sadəcə qarabağ müharibəsi adlandırdığı (u: sülh sazişi ilə deyil, atəşkəs sazişi ilə bitdiyinə görə. tərəfdarlarına görə isə 2020-ci ildə baş verən müharibə elə bu müharibənin davamıdır.), bəzilərinin isə (gbax: 1988-1994 dağlıq qarabağ müharibəsi) adlandırdığı (u: mənə görə doğrusu budur) və adlandırılması hələ ki, mübahisəli olan, 1980-ci illərin sonlarından başlayaraq 1994-cü ilin may ayına kimi keçmiş dağlıq-qarabağ vilayəti və ətrafındakı 7 rayonda davam etmiş, atəşkəs sazişi ilə bitmiş və (gbax: thomas de waal)ın "(gbax: Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War)" kitabında xronologiyası aşağıdakı şəkildə verilmiş müharibə:
Avqust, 1987 - (gbax: Qarabağ erməniləri) Moskvaya on minlərlə insanın imzaladığı müraciət göndərdilər.
18 oktyabr, 1987 - (gbax: Qarabağ)ın şimalında ermənilərin yaşadığı Çardaxlı kəndində baş verən hadisələrlə bağlı Yerevarıda etiraz nümayişləri keçirildi.
21 oktyabr, 1987 - (gbax: Heydər Əliyev) Siyasi Bürodan kənarlaşdırıldı.
Noyabr, 1987 - Qafanda icmalararası zorakılıq.
16 noyabr, 1987 - (gbax: Mixail Qorbaçov)un məsləhətçisi Aqanbekyan Parisdə çıxış edərək, Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinin tərəfdarı olduğunu bildirir.
25 yanvar, 1988 - Azərbaycanlılar Qafandan qaçırlar.
13 fevral, 1988 - (gbax: Stepanakert)də birinci nümayiş.
19 fevral, 1988 - Bakıda birinci nümayiş.
20 fevral, 1988 - (gbax: Stepanakert)də vilayət soveti Dağlıq Qarabağın Ermənistana verilməsi barədə müraciət qəbul edir.
21 fevral, 1988 - Yerevanda kütləvi nümayişlər başlayır.
22 fevral, 1988 - (gbax: Əsgəran)da baş vermiş zorakılıqda iki azərbaycanlı qətlə yetirilir.
24 fevral, 1988 - (gbax: Boris Kevorkov) Dağlıq Qarabağın partiya rəhbərliyindən kənarlaşdırılır.
26 fevral, 1988 - Qorbaçov erməni yazıçılar (gbax: Zori Balayan) və (gbax: Silva Kaputikyan)ı qəbul edir.
27-29 fevral, 1988 - Sumqayıtda ermənilərə qarşı basqınlar baş verir.
1988-ci il sumqayıt hadisələri
21 may, 1988 - (gbax: Kamran Bağırov) və (gbax: Karen Dəmirçyan) Azərbaycan və Ermənistanın partiya rəhbərliyindən kənarlaşdırılırlar.
15 iyun, 1988 - Ermənistan Ali Soveti (gbax: Dağlıq Qarabağ)ın Ermənistanla birləşməsinə səs verir.
17 iyun, 1988 - Azərbaycan Ali Soveti Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın tərkib hissəsi olduğunu yenidən təsdiq edir.
18 iyul, 1988 - SSRİ Ali Sovetinin Prezidiumu Dağlıq Qarabağın Azərbaycan tərkibində qalmasına qərar verir.
26 iyul, 1988 - (gbax: Arkadi Volski) Siyasi Büronun nümayəndəsi qisminda Dağlıq Qarabağa göndərilir.
18-20 sentyabr, 1988 - Ermənilər Şuşadan, azərbaycanlılar Stepanakertdən çıxarılır.
21 sentyabr, 1988 - Qarabağda "xüsusi rejim” tətbiq edilir.
Noyabr, 1988 - Azərbaycanlılar kütləvi şəkildə Ermənistandan qovulurlar.
17 noyabr - 5 dekabr, 1988 - Bakıda kütləvi nümayişlər keçirilir.
7 dekabr, 1988 - Ermənistanda zəlzələ baş verir.
10-11 dekabr, 1988 - Qorbaçov Ermənistana səfər edir. “Qarabağ” komitəsinin üzvləri həbs edilir.
12 yanvar, 1989 - Dağlıq Qarabağda Volskinin rəhbərliyi altında Xüsusi İdarəçilik Komitəsi yaradılır.
31 may, 1989 - “Qarabağ” komitəsinin üzvləri azadlığa çıxır.
11 sentyabr, 1989 - Azərbaycan Xalq Cəbhəsi qeydiyyatdan keçir.
25 sentyabr, 1989 - Azərbaycan Ali Soveti suverenlik bəyannaməsini qəbul edir.
Noyabr, 1989 - Ermənistanın və Naxçıvanın dəmir yolu blokadası.
28 noyabr, 1989 - Xüsusi İdarəçilik Komitəsi buraxılır.
1 dekabr, 1989 - Ermənistan Ali Soveti və Qarabağ ermənilərinin Milli Şurası Qarabağın Ermənistanla birləşməsini bəyan edirlər.
13-15 yanvar, 1990 - Bakıda ermənilərə qarşı basqınlar baş verir.
15 yarıvar, 1990 - Dağlıq Qarabağda fövqəladə vəziyyət tətbiq edilir.
19-20 yanvar, 1990 - Rus qoşunları Bakıya daxil olur, etiraza çıxan insanlar qətlə yetirilir.
20 yanvar 1990-cı il hadisələri
20 yanvar, 1990 - (gbax: Ayaz Mütəllibov) Azərbaycanda Partiya rəhbəri təyin edilir.
26 yanvar, 1990 - Azərbaycanın Kommunist partiyasının ikinci katibi (gbax: Viktor Polyaniçko) yeni Təşkilati Komitə yaratmaq məqsədilə Dağlıq Qarabağa gəlir.
May, 1990 - Erməni Milli Hərəkatı Ermənistanda parlament seçkilərində qələbə qazanır.
May, 1990 - Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın büdcəsinə qaytarılır.
25 iyul, 1990 - Moskvada Mərkəzi Komitə qeyri-qanuni hərbi birləşmələrin silahsızlaşdırılması barəda qərar qabul edir.
4 avqust, 1990 - Levon Ter-Petrosyan yeni Ermənistan parlamentinin spikeri seçilir.
25 avqust, 1990 - Ermənistan parlamenti suverenlik barada qətnamə qəbul edir.
17 mart, 1991 - Sovet İttifaqının saxlanılması barədə referendum. Azərbaycan iştirak edir, Ermənistan iştirakdan imtina edir.
30 aprel, 1991 - Qoşunlar və Azərbaycan omonçuları ermənilərin yaşadığı Getaşen (Çaykənd) kəndinə hücum edir və kənd sakinlərini kənddən çıxarmağa başlayır, “Halqa əməliyyatına” başlanılır.
12 iyun, 1991 - (gbax: Boris Yeltsin) Rusiya Federasiyasının prezidenti seçilir.
4 iyul, 1991 - Şaumyan rayonunda erməni kəndlərində əməliyyat başlayır.
10 avqust, 1991 - Valeri Qriqoryan Stepanakertdə qətlə yetirilir.
19-21 avqust, 1991 - Mixayıl Qorbaçova qarşı çevriliş cəhdi baş tutmur.
30 avqust, 1991 - Azərbaycan müstəqilliyini bəyan edir.
Sentyabr, 1991 - Ermənilər Şaumyan rayonunu geri alırlar.
2 sentyabr, 1991 - Dağlıq Qarabağ müstəqil Azərbaycandan ayrılmasını elan edir.
3 sentyabr, 1991 - Heydər Əliyev Naxçıvan parlamentinin spikeri seçilir.
8 sentyabr, 1991 - Mütəllibov Azərbaycanın prezidenti seçilir.
23 sentyabr, 1991 - Ermənistanı öz müstəqilliyini bəyan edir. yeleznovodskda Rusiya və Qazaxıstanın təşəbbüsü ilə sülh planı imzalanır.
16 oktyabr, 1991 - Ter-Petrosyan Ermənistarın prezidenti seçilir.
20 noyabr, 1991 - Qarabağda göyərtəsində yüksək rütbəli Azərbaycan məmurlarını daşıyan vertolyot ermərtlər tərəfindən vurulur. 22 nəfər həlak olur, nəticədə sülh planı iflasa uğrayır.
26 noyabr, 1991 - Azərbaycan parlamenti Dağlıq Qarabağın muxtariyyətinin ləğvini bəyan edir və Stepanakertin adını dəyişdirib (gbax: Xankəndi) qoyur.
10 dekabr, 1991 - Dağlıq Qarabağ erməniləri referendumda müstəqilliyə səs verirlər.
25 dekabr, 1991 - Mixail Qorbaçov Sovet İttifaqı prezidenti vəzifəsindən istefaya gedir.
31 dekabr, 1991 - (gbax: Sovet İttifaqı)nın süqutu.
26 yanvar, 1992 - Onlarla Azərbaycan əsgəri Karintak kəndinə hücumda öldürülür.
30 yanvar, 1992 - Ermənistan və Azarbaycan (gbax: ATƏM) üzvlüyünə qəbul edilir, ATƏM Dağlıq Qarabağ məsələsində vasitəçiliyi öz öhdəsinə götürür.
25-26 fevral, 1992 - Ermənilərin Xocalıya basqını zamanı yüzlərlə azərbaycanlı öldürülür.
6 mart, 1992 - Mütəllibov Azərbaycanın prezidenti vəzifəsindən istefaya gedir.
6 mart 1992 ayaz mütəllibovun istefası
16 mart, 1992 - 4-cü ordunun 366-cı alayı Qarabağdan çıxarıldıqdan sonra Gürcüstanda buraxılır.
24 mart, 1992 - Dağlıq Qarabağ məsəlasinin həll edilməsi üçün Minsk Konfransının çağırılması ATƏM-də təklif edildi, (gbax: Minsk Qrupu) yaradılır.
10 aprel, 1992 - Azərbaycanlıların Marağa kəndinə hücumu zamarı onlarla erməni öldürülür.
14.aprel, 1992 - Qarabağ ermənilərinin başçısı Artur Mkrtçyan vəfat edir.
8-9 may, 1992 - Ermənilər (gbax: Şuşa)nı zəbt edirlər.
14-15 may, 1992 - Mütəllibov qısa müddətə Bakıda hakimiyyətə qayıdır, lakin yenidən kənarlaşdırılır.
18 may, 1992 - Ermənilər Laçını işğal edirlər.
15 may, 1992 - (gbax: Daşkənd sazişi) sovet silahlarını (gbax: MDB) ölkələri arasında bölüşdürür.
1 iyun - 5 avqust, 1992 - Romada Minsk Qrupu danışıqlar aparır.
7 iyun, 1992 - (gbax: Əbülfəz Elçibəy) Azərbaycanın prezidenti seçilir.
7 iyun 1992 azərbaycanda prezident seçkiləri
12 iyun, 1992 - Azərbaycanlılar hücuma keçib, Şaumyan rayonunu alırlar.
4 iyul, 1992 - Azərbaycanlılar Mardakerti ələ keçirirlər (adını dəyişib Ağdərə qoyurlar).
15 avqust, 1992 - Qarabağ erməniləri Robert Koçaryarın rəhbərliyi altında Dövlət Müdafiə Komitəsini yaradırlar,
1 sentyabr, 1992 - Azərbaycanlılar Srxavend kəndini alırlar və Dağlıq Qarabağın demək olar ki, yarısına nəzarəti qaytarırlar.
qeyd. Azərbaycanın müharibə zamanı Laçın koridoru və ətraf 7 rayonun nəzarətinin onda olmaq şərtilə, keçmiş dağlıq-qarabağ muxtar vilayətində nəzarətə keçirə bildiyi ərazilərin maksimal sərhədlərini göstərən xəritə.
19 sentyabr, 1992 - Rusiya müdafiə nəziri Pavel Qraçov Soçidə Qafqaz dövlətləri müdafiə nazirlərinin görüşünü təşkil edir.
24 oktyabr, 1992 - ABŞ Konqresi Azadlığa Dəstək Aktına 907-ci düzəlişi qəbul edir, Azərbaycana Amerika dövlət yardımına qadağa qoyulur.
14-15 dekabr, 1992 - Stokholmda ATƏM-in görüşü keçirilir.
10 fevral, 1993 - (gbax: Surət Hüseynov) Qarabağ üzrə “xüsusi nümayəndə” vəzifəsindən kənarlaşdırılır.
20 fevral, 1993 - (gbax: Rəhim Qazıyev) Azərbaycan müdafiə naziri vəzifəsindən çıxarılır.
27 mart - 5 aprel, 1993 - Ermənilər Kəlbəcər rayonunu işğal edirlər.
30 aprel, 1993 - (gbax: BMT)-nin 822-ci qətnaməsi qəbul edilir və erməniləri Kəlbəcərdən çıxmağa çağırır.
4 iyun, 1993 - Surət Hüseynov Gəncədə Elçibəy hökumətinə qarşı qiyam qaldırır.
14 iyun, 1993 - Ter-Petrosyan ATƏM-in sülh prosesinə dəstək qazandırmaq üçün Stepanakertə səfər edir.
15 iyun, 1993 - Heydər Əliyev Azərbaycan parlamentinin spikeri seçilir.
17-18 iyun, 1993 - Elçibəy Naxçıvana qaçır.
24 iyun, 1993 - Parlament Heydər Əliyevə fövqəladə səlahiyyətlər verir.
27 iyun, 1993 - Ermənilər Mardakerti yenidən ələ keçirirlər.
30 iyun, 1993 - Əliyev Hüseynovu baş nazir təyin edir.
23 iyul, 1993 - Ermənilər Ağdamı işğal edirlar.
23 avqust, 1993 - Ermənilər Füzulini işğal edirlər.
25 avqust, 1993 - Ermənilər Cəbrayılı işğal edirlər.
28 avqust, 1993 - Azərbaycanda Elçibəyə etimadsızlıq referendumu keçirilir.
31 avqust, 1993 - Ermənilər Qubadlını işğal edirlər.
24 sentyabr, 1993 - Azərbaycan MDB-yə qoşulur.
25 sentyabr, 1993 - Əliyev va (gbax: Robert Koçaryan) Moskvada gizli görüşürlər.
3 oktyabr, 1993 - Əliyev Azərbaycanın prezidenti seçilir.
3 oktyabr 1993 azərbaycanda prezident seçkiləri
24 oktyabr, 1993 - Ermənilər Horadizi işğal etməklə, Zəngilanı təcriddə saxlayırlar.
29 oktyabr, 1993 - Ermənilər Zəngilanı işğal edirlər.
30 noyabr, 1993 - Minsk qrupunun italiyalı sədri Mario Rafaelli istefaya gedir. İsveçli jan Elliason qrupun yeni sədri olur.
11 dekabr, 1993 - Əliyev ictimaiyyət qarşısında Azərbaycan ordusunu tənqid ataşinə tutur.
22 dekabr, 1993 - Azərbaycan tərəfi hücuma keçir.
20-24 yanvar, 1994 - Azərbaycanlılar Kəlbəcər istiqamətində hücum edirlər, ermənilər ağır itkilərlə geri çəkilirlər.
12-18 fevral, 1994 - Ermənilər əks-hücuma keçirlər, minlərlə azərbaycanlı tələf olur.
Aprel, 1994 - Ermənilər Tərtərə hücum edirlər.
4-5 may, 1994 - Bişkekdə atəşkəs niyyəti ilə aparılan danışıqlar nəticəsində Bişkek Protokolu tərtib edilir.
12 may, 1994 - Atəşkəs sazişi qüvvəyə minir. [1]