Apollo


462   1   0   0
8.nəsil partizan
entry: 462
reytinq: 2,144
karma: 852
izləyən: 33
oxunma: 98,666
sifariş sayı: 16





yox kimsədə insafı-mürüvvət,
iblisəmi uymuş bəşəriyyət?!



Könül quşun ol nərgizi-məstan apara,
Kimdir ki, o! qəmzəsindən can apara?
Şeytan, şeytan dedikləri gər bu isə,
Mən razıyam, imanımı şeytan apara...





aleksey petroviç yermolov

bugün nəinki bu veb-saytdakı yazıların məhz bu dildə yazılmağına səbəb olan, hətta bütün Azərbaycanda yazı dili olaraq tatar və ya türk və ya azərbaycan dilinə üstünlük verilib, bunun nəticəsində də vernakulyar * azərbaycan türkcəsində mətbuatın və ədəbiyyatın inkişafına təkan vermiş, təqribən 8-9 əsrdir ki, bu torpaqlarda coğrafiyadan, tarixdən, fəlsəfədən tutmuş tibbə, riyaziyyata, astronomiya kimi bir çox mövzuda lüğət tərkibinin və ədəbi külliyatının zənginliyinə görə sadəcə ərəb dilindən geri qalan fars dilinin yazı dili olaraq istifadə olunma ənənəsinin tamamilə qadağan edilməsi qərarını 200 il öncə verərək gələcəkdə Qacarların mülkü olan iranın Ruslar tərəfindən işğal olunmuş bu bölgələrində müstəqil dövlət elan edəcək azərbaycandilli siyasi-intellektual elitanın formalaşmasına səbəb olan rus imperiyasının 1816/27-ci illər arasındakı qafqaz qüvvələri hərbi komandanı.



Bununla bağlı Ştabs-Kapitan Mirzə Fətəli Axundzadənin Qafqaz təhsil dairəsinin hamisi Aleksandr Pavloviç Nikolaiyə 4 may 1853-cü il tarixli məruzəsindən:

"Bu ölkəni abadlaşdırmağa və ondakı əhalinin milliyyətini saxlamağa meyl göstərən xeyirxah hökumətimiz bir çox tədbirlərlə yanaşı, tatar dilində ədəbiyyatın yaradılmasına diqqət vermişdir. Buna görə də birinci dəfə general Yermolov bu ölkənin hakimi olduğu zaman, tatarlar yaşayan yerlərə göndərdiyi əmrlərlə, əhalinin farsca yazmasını qadağan edərək, öz yazı işlərini ancaq tatarca aparmalarını məsləhət görmüşdür. Bundan sonra hər yerdə, müxtəlif qaydalarda olsa da, yazı işləri tatar dilində aparılmağa başladı. Daha sonra hər yerdə qəza məktəbləri açıldığı zaman, hökumət başqa fənlərlə bərabər, həmin məktəblərdə tatar dilinin öyrənilməsini də lazım bildi. Lakin bu dildə dərs kitabları olmadığına görə böyük çətinliklər meydana çıxdı. Mənə məlum olduğuna görə, bu çətinliklər hələ də aradan qaldırılmamış və bu dil hələ indiyə qədər, demək olar ki, ancaq təcrübi qayda ilə öyrənilir."

4 əjdaha! Apollo

06.05.2022 - 23:44 #349544 mesaj facebook twitter

təklik

sanki, bizim dilin imkanları çərçivəsində aşağıdakı misralardan daha ürküdücü təsvirinin mümkün ola bilməyəcəyi vəziyyətdən daha ziyadə subyektiv olaraq qavranılan bir hiss:

Elə bil divarlar gəlir üstünə,
Qulağın səslənir, qəlbin döyünür.
Alışıb yanırsan sən öz tüstünə,
Nidalar gözündə suala dönür.

insanı tez yorar düşüncələr də,
Verib nəfəsini dərd udar insan...
Özündən başqası olmayan yerdə,
insan olduğunu unudar insan…

Bir günəş bəs edər, pərişan olma,
Sənin yüz Kür qədər göz yaşın olsa.
Min dərd hücum etsə, könül, sıxılma,
Bir nəfər dərd bilən sirdaşın olsa.


*

13 əjdaha! Apollo

22.04.2022 - 02:18 #348970 mesaj facebook twitter

pico della mirandolla

"ol səbəbdən də, [tanrı] qeyri-müəyyən görkəmdəki məxluq olan insanı götürüb dünyanın ortasına qoydu və ona dedi:

Ey Adəm! Biz sənə nə sabit bir yer, nə özünəməxsus bir görkəm, nə də yalnız sənə xas xüsusi bacarıq verdik. Biz ona görə belə etdik ki, hansı yeri, hansı görkəmi, hansı bacarığı məqbul hesab etsən, bunlara öz istəyin və dərrakənin köməyilə malik və sahib olasan. Səndən qeyri bütün varlıqların fitrəti bizim göstərişimizlə təyin olunan qanunlar ilə məhdudlaşdırılmışdır. Lakin, sən heç bir hədlə məhdudlaşdırılmamısan, bizim sənin əllərinə qoyduğumuz azad iradə ilə öz fitrətini özün təyin edə bilərsən. Biz səni dünyanın mərkəzinə qoyduq ki, oradan daha rahatlıqla onun ehtiva etdiklərini görəsən. Biz səni nə göyə aid olan, nə də yerə aid olan, nə ölümlü, nə də ölümsüz olaraq yaratdıq ki, beləcə sən özünü azad və qeyri-adi bir heykəltəraş kimi istədiyin hala sala biləsən. Kobud olan ibtidai canlılar səviyyəsinə enməyə də ixtiyarın olacaq, eyni zamanda, öz dərrakən ilə yüksək ilahi mərtəbədəkilərin səviyyəsinə qalxmağa da."



"Igitur hominem accepit, indiscretae opus imaginis, atque in mundi positum meditullio sic est alloquutus:

Nec certam sedem, nec propriam faciem, nec munus ullum peculiare tibi dedimus, o Adam, ut quam sedem, quam faciem, quae munera tute optaveris, ea pro voto, pro tua sententia, habeas et possideas. Definita caeteris natura intra praescriptas a nobis leges cohercetur. Tu, nullis angustiis cohercitus, pro tuo arbitrio, in cuius manu te posui, tibi illam prefinies. Medium te mundi posui, ut circumspiceres inde comodius quicquid est in mundo. Nec te celestem neque terrenum, neque mortalem neque immortalem fecimus, ut, tui ipsius quasi arbitrarius honorariusque plastes et fictor, in quam malueris tute formam effingas. Poteris in inferiora, quae sunt bruta, degenerare; poteris in superiora, quae sunt divina, ex tui animi sententia regenerari.
"

0 əjdaha! Apollo

16.04.2022 - 18:39 #348685 mesaj facebook twitter

gələcək nəsilə tövsiyələr

"Əgər dağıdıcı bir fəlakət nəticəsində bütün elmi biliklər məhv olsaydı və sadəcə, bir cümlə gələcək nəsillərə ötürülsəydi, bu hansı fikir olardı ki, ən çox məlumatı ehtiva edib, ən az sayda söz ilə ifadə olunsun?

Mən inanıram ki, bu atom-molekul təlimi * olardı - bütün materiya daimi hərəkət edən, azacıq aralı olduqda bir-birini cəzb edib, lakin yaxınlaşdıqca bir-birini dəf edən zərrəciklər olan atomlardan təşkil olunub. Bu bir cümlədə siz görə bilərsiniz ki, dünya haqqında nəhəng miqdarda məlumat var, sadəcə, azacıq təxəyyüldən istifadə edilib düşünmək tətbiq edilsə."


mənbə.
"the feynman lectures on physics", richard feynman

*

16 əjdaha! Apollo

03.03.2022 - 02:05 #346560 mesaj facebook twitter

sivilizasiya

Cəmiyyətin intellektə, sosial ədalətə, mədəni dəyərlərə və müəyyən texnologiyaya əsaslanan tarixi inkişaf mərhələsi. *

görünən odur ki, əsasən, ticarət yollarının * müxtəlif səbəblərdən dolayı yerini dəyişməsi ilə * siyasi güc və mədəni hegemoniya tarix səhnəsində daim mübadilə etmiş, müxtəlif coğrafiyalarda dünyanın istiqamətinə yön verən, ümumi şəkildə aşağıdakı kimi klassifikasiya oluna bilinəcək sivilizasiyaların meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur:

1. Afro-Asiya Sivilizasiyası
2. Yunan-Roma Sivilizasiyası
3. Islam Sivilizasiyası
4. Qərb Sivilizasiyası

*

bunların hər biri, bir-birinin üzərində hər cəhətdən, hər sahədə çox ciddi təsirlər buraxmışdır * və zamanda irəli getdikcə bu təsirlərim miqyası da texnologiyanın inkişafına paralel olaraq ağlasığmaz dərəcədə böyümüşdür. bir şeyi xüsusən vurğulamaq lazımdır ki, indi də bir çoxları tərəfindən inanılan, yunan-roma və qərb mədəniyyətinin heç bir təsirdən asılı olmadan, müstəqil şəkildə, əsasən, onun yaradıcılarının "irqi üstünlük"lərindən dolayı meydana gəlməsinə dair gizli bir inanc var ki, hansı ki, əsas etibarilə yanlışdır. bununla bağlı, tənqidlərə və mübahisələrə, hətta bəzi afrikalıların öz irqi üstünlüklərinə inanmalarına səbəb olan, * cornell universitetində çalışmış britaniyalı tarixçi martin bernal tərəfindən "black athena" adlı kitabında ortaya atılan, qədim yunan mədəniyyətinin mənşəyini afro-asiya sivilizasiyası - qədim misir və finikiya ilə əlaqələndirən maraqlı bir hipotez də vardır. qərb sivilizasiyası isə öz növbəsində, yunan-roma və islam sivilizasiyasından ciddi şəkildə təsirlənmişdir, islam sivilizasiyasının özünün yunan-romalılar və afro-asiyalılardan təsirləndiyi kimi. özü də ki, bunların arasında kəskin sərhədlər demək olar ki, yoxdur. biri tədricən qürub etməyə başladıqca, digəri tədricən yüksəlişə keçmişdir.

kənardan baxdıqda rahat anlamaq olur ki, mədəni tərəqqinin əsas səbəblərindən biri iqtisadi rifahdır - sağ qalmağı tam zəmanət altına ala bilmək. bugün belə, ancaq minimal ehtiyaclarımızı ödəyə bildikdən sonra, biz mədəniyyətdən - ədəbiyyat, fəlsəfə, incəsənətdən, nələrisə yaratmaqdan söz aça bilərik, vaxtımızı belə şeylərə sərf edə bilərik, həyatın mənasını sorğulaya bilərik, bu mənasızlığa son vermək üçün özümüzü öldürüb ya öldürməmək arasında qərar verə bilərik -* tox olmayan insanın mədəni inkişafdan və ya həyatın mənasından söz açması yəqin ki, mümkün deyil, çünki belə şeylər haqqında düşünə bilmək üçün asudə və ya boş vaxtı yoxdur, ilk növbədə daha təməl ehtiyacı olan aclığını ödəməlidir.

"Ümiddən əlini üzmüş * insanlar həyatın mənasın haqqında düşünmürlər. Həyat təhlükə altında olduqda, hər gününü və ya hər saatını bir tələskənlik hiss ilə keçirdikdə, həyatın mənası heç bir əhəmiyyət kəsb etmir. Həyatın mənası ümidsiz olmayan - sağ qalmağı bacaran, rahatlığı və təhlükəsizlik təminatı olan və bir qədər də həyatdan zövq ala bilən insanlar üçün bir problemdir. Ümidsiz insanlar isə hər an fikir dəryasına qərq olmuş vəziyyətdə olurlar [düşdüyü vəziyyətdən xilas ola bilmək üçün], həyatları isə on illiklərlə davam edir. Həyatın mənası haqqında düşünmək bizi olduğumuz andan kənara çəkilə bilmək və hadisələrə daha geniş kontekstdən baxmağı tələb edir." *

bu səbəbdən biz - insanlar xaric, heyvanlar aləminə nəzər yetirsək görə bilərik ki, bəlkə də, onlar bütün vaxtlarını sırf aclıq ehtiyaclarını ödəməyə sərf etdiyindən - bu işdən kənar boş vaxtları qalmadığından homo sapiensin çatdığı mədəni inkişaf səviyyəsinə çata bilmirlər. gərək ki, istədiyimiz kimi sərf edə biləcəyimiz boş vaxta sahib ola bilmək ən böyük lüks olsun bizlər üçün...

mövzu ilə bağlı belə bir hipotez də var ki, insanların əti bişirib yeməyi kəşf etməsi, onlara digər heyvanlarla müqayisədə daha böyük üstünlük yaratdı. əti çiy şəkildə yemək uzun vaxt aldığından, onu bişirib yedikdə insan qısa müddət ərzində böyük miqdarda enerji qəbul edir, və uzun müddət tox qalmağı bacarır. Tox qalmaq isə onda boş vaxtın yaranmasına səbəb olur... Bu boş vaxt isə tarixdə ona kənd təsərrüfatını kəşf etmək, yazını ixtira etmək, sənətkarlıqla məşğul olmaq, dövlət qurmaq, fəlsəfəylə məşğul olmaq, nüvə silahını, interneti ixtira etmək kimi imkanlar yaratdı... iqtisadi rifah nə qədər yüksək olsa, boş vaxt da o qədər çox olacaq, bu da mədəni tərəqqiyə səbəb olacaq.

*

6 əjdaha! Apollo

04.08.2021 - 07:59 #333464 mesaj facebook twitter

iran deyəndə ağla gələnlər

məryəm mirzəxaninin əsli zəncandan imiş, amma o özü tehranda böyüyüb deyə, tamam farslaşıb, türkcə heç bilməyib, deyəsən. ümumiyyətlə, tehrandan əlavə, zəncan, qəzvin, həmədan assimilyasiyanın əsas mərkəzləridir iranda... amma, maraqlıdır ki, 2018-də irandan fields mükafatı alan, adını Irandakı assimilyasiya siyasətinə etiraz olaraq, Fereydoun Derakhshanidən kürdcə "miqrant riyaziyyatçı" mənasına gələn Caucher Birkar edən başqa bir etnik kürd riyaziyyatçı-alim, mükafat nitqində orta şərqdəki kürdləri nəzərdə tutaraq: ‘I hope that this news will put a smile on the faces of those 40 million people' * cümləsindən istifadə etmişdi. Başda Iran millətçiləri və diaspora olmaqla, Iranlılar bunu Irana qarşı xəyanət və vəfasızlıq hesab etmişdi, bir çox Iran universitet və institutları onu tənqid etmiş, hətta Iranın elmi işlər üzrə vitse-prezidenti bəyanat yaymışdı ki: 'whether or not he wishes, Caucher Birkar is Feridun Derakhshani.* -* adam deyir mənim elə adım yoxdur, zorla boynuna qoyurlar ki, sənin adın budur -*

kürdlərin tarixən sünni olması onların XIX- XX əsrdə millətçilik axımının avropadan şərqə "idxal" olması ilə, tam müstəqil və digər şiə iranlılardan tam fərqli bir milli kimlik yaratmasına təkan verdi. amma şiəlik irandakı türkdilli (müasir adı ilə azərbaycan dilli) əhalinin və ya türklərin isə pəhləvilərin də etnik siyasəti nəticəsində özlərinə üst kimlik olaraq iranlı olduğunu qəbul etməsinə səbəb olan əsas faktorlardan biri olmuşdu. Bugün iranda fars dilini təmiz bilən, iranın siyasi elitasının tərkibində olan türklər, türk intellektuallar, şəhərlərdə yaşayan orta və yuxarı təbəqəni təşkil türklər özlərini Iranlı və ya türkləşmiş irandilli "azəri"lərdən hesab edir, nəinki türk və ya azərbaycanlı. amma fars dilini təmiz bilməyən, fars dilində aksent ilə danışan, kəndlərdə yaşayan, tayfa kimliyini unutmayan, əsasən aşağı təbəqəni təşkil türklərin müəyyən bir qismi özlərini daha çox anadolu türklərinə və azərbaycanlılara yaxın hiss edir...

ancaq, unutmayın ki, iran millətçiliyinin əsasını qoyan əsər bir türk - mirzə fətəli axundov tərəfindən orjinalı türkcə yazılan "kəmalüddövlə məktubları"dır. Iran millətçiliyinin bayraqdarları tağızadə, kəsrəvi kimi türkdillilər olub... Iranı, Iran millətçiliyini tarixən və indi də ayaqda saxlayan əsas sütunlardan birinin azərbaycanlılar və ya azərbaycan türkləri olduğunu desək yanılmarıq -* əksini iddia edən azərbaycandakı millətçilər isə sovet irredentizminin qurbanlarıdırlar... iranın gələcəyi haqqında isə nəsə demək çətindir, amma növbəti dəfə ara qarışıb məzhəb itsə, inanmıram ki, iran kürdləri və kürdüstanı əlində saxlaya biləcək. kürdlər hər an partlamağa hazır top kimidirlər -*

10 əjdaha! Apollo

04.08.2021 - 05:15 #333462 mesaj facebook twitter

sözlük yazarlarının uşaqlıq xatirələri

Təxminən, 3-4 yaşım olanda Qəbələnin Duruca kəndinə atam və əmimgillə istirahahətə getmişdik... Yadımdadır ki, xeyli uzaqda olan, ancaq bizim düşərgə saldığımız yerdən görünən bir evdən azyaşlı "göy göz, sarı saç" bir ləzgi uşağı bizim "düşərgə" saldığımız yerə "qonaq" gəlmişdi... Atamgilin "jiquli"sinin "baqaj"ında bir xeyli hoppanıb-düşdükdəm sonra, yuxulamağa başladı... -* anası aparmağa gələndə, atamgil bişirdiyimiz kababdan anasına pay verdilər -* Sonra anası hörmət əlaməti olaraq bizə gəlib, "qoyun dərisi"ndə hazırlanan çox dadlı motal pendiri gətirdi bizə...

11 əjdaha! Apollo

27.06.2021 - 01:16 #330801 mesaj facebook twitter

abbas səhhət

111 il əvvəl, sanki, öz dövrünün millətçi-patriot olmayan intellektuallarını və ya onun nöqteyi-nəzərində psevdo-intellektuallarını öz müasirləri sabir (#296479) və hacıbəyov (#307443) kimi tənqid edən, "müsəlman ürəfaları" * adlı satirik bir şeir yazmış şair -*

o dövr siyasi-ideoloji cərəyanlarını, baş vermiş tarixi hadisələri göz önünə gətirdikdə - xüsusən, 1905 - 1907-ci illərdə baş vermiş erməni - tatar qırğınlarını və 1908-ci ildə osmanlıda ikinci məşrutiyyət dövrünün əsasını qoyan gənc türklər inqilabını, hiss olunur ki, müəllim, hadisələrdən bərk şəkildə təsirlənmiş, öz hislərini cilovlaya bilməmiş və əli bəy hüseynzadənin də təsiri ilə qatı millətçi pafosa bürünərək avropapərəst intellektualları bu şeiri ilə sərt tənqidə məruz qoymağa çalışmışdır...


Yeri düşsə əgər müsəlmandır,
Vaxt olur ya ivan, ya Vartandır.
O nə bundan, düzü, nə ondandır,
Yeni bir şey, əcaib insandır.

Geyinir “en qrand” *, gəzir “ala-şiq” *,
Başda bir şapqa, əldə bir zontiq.
Rus, frəng ləhcəsi deyir “bon”dur *,
Türk dilin sevməyir: “moveton”dur *.

Nə “Həqiqət”, nə də “Günəş” oxuyur,
O ya “Morninq” və ya “Deba” oxuyur.
Danışır ya frəngi, ya rusi,
Metropoldur yeri, ya San-susi.

Yuxudan durmağı saat birdə,
Çay içir orda, yatdığı yerdə.
Saat üçdə durur yeyir “dine” *,
Saat altı olar, yeyər “dejune” *.
Professor olub bizim “müsyö”,
Öyrənib “bonjur” ilə bir “adyö” *,

Götürür felyetondan ünvanı,
Dağıdır söhbət ilə dünyanı.
Mətləbi başlayır o, Homerdən,
Danışır Götedən, ya Şillerdən.
Bəd deyil Kant, Marks ya Bualo,
Vəli xoş gəlməyir ona Hüqo.
Adların öyrənib bu əşxasın,
Başın aldatmağa əvam-nasın.

Təkcə o, arif, aqil insandır,
Başqalar cümlə vəhşi, heyvandır.
Bir ağıllı odur, qalan dəlidir,
Əcəba, halbuki o cəzvəlidir *.

Dolanır restoranları sərxoş,
Cibi boş olsa səhldir *, başı boş.
Millətin boynuna qoyur minnət,
Umur etsin hamı ona hörmət.
Onun axmaqlığı mühəqqəqdir *,
Ona hörmət edən də əhməqdir.


qeyd.
şeiri təsadüfən alman türkoloq michael reinhard hessin facebook profilində gördüm. alman dilinə də tərcümə edib.



mənbə.
abbas səhhət, seçilmiş əsərləri, 2005

13 əjdaha! Apollo

25.05.2021 - 04:30 #328219 mesaj facebook twitter

1 əjdaha! Apollo

12.05.2021 - 01:13 #327400 mesaj facebook twitter

klassik azərbaycan poeziyası

alman türkoloq gerhard doerferin "iranda türklər" adlı nitqində qeyd etdiyinə əsasən, türkdilli xalqların ədəbiyyat nümunələri arasında farsdilli poeziya ilə ayaqlaşa biləcək səviyyəyə çatmış yeganə poeziya.

hər nə qədər azərbaycan dili ərəb və fars dilindən daha gənc, ancaq bir sıra dillər ilə müqayisədə daha qədim - təqribən 700 - 800 il kimi yazılı inkişaf tarixinə malik olsa da, hansı ki, bu dildə ilk bilinən yazı və ya ən qədim yazılı ədəbiyyat nümunəsi leyden universitetinin kitabxanasında saxlanılan, 14-cü əsrə aid olan bir əlyazmada tapılmış izzəddin həsənoğlunun  "apardı könlümü bir xoş qəmərüz, canfəza dilbər" misrası ilə başlanan qəzəli olsa da, * türk dili və ya bugün  azərbaycan dili adlandırdığımız bu dil, o zamanlar öz dövrünün müasirləri olan ərəb və fars dilləri ilə müqayisədə şərqdə poeziya üçün elə də prestijli bir dil hesab olunmayıb. ümumiyyətlə, #323429 - buradan da məlumdur ki, iranda türk dili həmişə kobud, "yonulmamış" bir dil hesab olunub. o dövrlər fars dili əsasən dövlət işlərində, diplomatiya və poeziyada, ərəb dili dini işlərdə, elm və fəlsəfədə istifadə olunubsa, orduda həmişə bu dil istifadə olunub. bu səbəbdən də istifadə arealına görə onu digər iki dil ilə qarşılaşdırdıqda görünür ki, yazı dili kimi istifadə olunmadığından, onlar kimi inkişaf etməyib. xüsusən, fars dilindən fərqli olaraq, qəlibləşmiş, standard ifadələr, rədiflər və qafiyələr bu dildə mövcud olmadığından, şairlərin bir çoxu bu dili bilsələr belə, bu dildə yazmağa cəhd etmirdilər.



ancaq, sonralar qızılbaşlar hərəkatı nəticəsində türk dilinin geniş ərazilərə yayılması ilə bərabər zamanlı olaraq, məhəmməd füzuli adlı bir şairin peyda olması, dilşünas alim əbdüləzəl dəmirçizadənin yazdıqlarına əsasən, azərbaycan ədəbiyyatında özünəməxsus xüsusiyyətlərə malik olan xüsusi bir mərhələnin əsasını qoymuş, bu dili ərəb və fars dili ilə "yarışa" biləcək bir vəziyyətə gətirmiş, ondan sonra bu üslubda yazan şairlərin hamısına təsir etmiş, nəsimi, xətai, həbibinin bir-birindən dil və ifadə baxımından o qədər də fərqlənməyən üslubları ilə müqayisədə, klassik şeir füzuli üslubu ilə öz zirvəsinə çatmışdır. füzulinin öz sözləri ilə desək, ondan əvvəl tikanlı bir ağaca bənzəyən bu dil, onun sayəsində güllər, çiçəklər açmışdır, ədəbi dil daha səlist və incə bir hala salınmışdır.

hətta türk dilinin etimologiya lüğətlərini hazırlayarkən
türk dilində yazılmış əsərləri tədqiq edən sevan nişanyan da bu yazısında link onunla bağlı qeyd edir ki:

"Dünya çapında birinci ligde top koşturacak Türk şairi varsa Fuzuli olduğuna inanırım." -*

dəmirçizadə qeyd edir ki, fars dilinin şeir yazmaq üçün bu qədər əlverişli olması, mədrəsə təhsili olan, azacıq fars dilində yazıb və oxumağı bacaran şəxslərə belə imkan verirdi ki, bu dildə rahatlıqla şeir yaza bilsinlər. füzuli aşağıdakı qitəsində bununla bağlı qeyd edir ki, fars dilində nəzm yazanlar ona görə çoxdur ki, türk dilində "nazik" - incə formada nəzm yaratmaq çətindir. türk dili poeziya dili halına gəlmədiyindən, sənətkarlar tərəfindən yaxşıca yoğrulub, işlənmədiyindən bu dildə yazılan şeir nahamar, nalayiq olur. sonra isə yazır ki, mənə tanrı yardım etsə, tikana bənzəyən bu dildən gül ləçəyi kimi bir incə dil yaradacam.

Ol səbəbdən farsi ləfzilə * çoxdur nəzm kim *,
Nəzmi-nazik * türk ləfzilə ikən düşvar * olur.
Ləhceyi-türki * qəbuli-nəzmi-tərkib etməyib, *
Əksərən əlfazi namərbutü * nahəmvar * olur.
Məndə tovfiq * olsa, bu düşvarı asan eylərəm,
Novbahar olğac tikəndən bərgi-gül izhar olur.


əlavə olaraq, kərbəla döyüşü ilə əlaqədar olaraq yazdığı hədiqətüs-süəda əsərinin dibaçəsində - müqəddiməsində isə ərəbləri ən aydın dildə danışan, farsları isa kimi fəsahətli danışan xalq edən tanrıdan xahiş edir ki, türk dilində danışan onun özünə də yardım etsin:

Еy fеyzrəsani *-ərəbü türkü əcəm,
Qıldın ərəbi əfsəhi *-əhli-aləm,
Еtdin füsəhayi-əcəmi Isadəm, *
Bən türk zəbandan * iltifat еyləmə kəm.



eyni zamanda, həmin müqəddimədə türk dilində yazmasının səbəbi ilə bağlı qeyd edir: *

"Ancaq bütün müddət ərzində məclislərdə və məhafildə təkrar olunan Kərbəla hadisəsi və şəhidlərin əhvalının necəliyinin fars və ərəb dillərində bəyan edilməsindən ərəb seçkinləri və əcəm * böyükləri faydalanmış, aləmin əhalisinin böyük hissəsi və Adəm övladlarının çoxluğunu təşkil edən əziz türklər çoxlu kitabların səhifələrindən xəbərsiz, məclis sıralarından kənarda qalıb * əhvalatının həqiqətindən məhrum qalırdılar. Buna görə camaat matəm dili ilə mən zəif bəndəyə hücum çəkdi və yaxamı tutaraq dedi: “ey Kərbəla şahının * nemətindən bərəkət alan Füzuli! Nə olar ki, yenidən ixtira etmək üçün səy göstərib türk dilində bir məqtəl yazmaq üçün səy göstərəsən ki, bu vasitə ilə türk dilinin natiqləri onu eşitməklə faydalanalar. Və onu başa düşməkdə ərəbdən və farslardan ehtiyacsız olalar.”

Kərbəla səhrasındaki hadisənin təkrarının xatırlanmağı,
Böyük, kiçik hər kəs tərəfindən qəbul görür.
Şifahi nəql edənlərə izzət, ehtişam,
Yazılı nəql edənlərə zəmanəsinin şərəfini qazandırar.

Mən bu nəsihətə qulaq asaraq, bu xidmətin səadət gətirəcəyinə əmin oldum, qabiliyyətsizliyim və imkanlarımın azlığından çəkinməyərək onu gerçəkləşdirməyə üz tutdum. Baxmayaraq ki, türk lisanı ilə vaqeələri, hadisələri bəyan etmək çətindir, ümid edirəm ki, övliyanın himməti bu işin başa çatmasına və tamamlanmasına kömək olacaqdır.
"


mənbə.
gerard doerfer, iranda türkler
sevan nişanyan, Dil Devrimi elbette gerekliydi
əbdüləzəl dəmirçizadə, ədəbi dilimizin inkişafında füzuli mərhələsi
məhəmməd füzuli, seçilmiş əsərləri, ı, Vı cildlər

link 1 link
link 2 link

6 əjdaha! Apollo

04.05.2021 - 01:03 #326554 mesaj facebook twitter

dies irae

qəzəb günü.

islamda vəfat etmiş şəxslər üçün oxunan yasin surəsinin, bir növ katolik kilsəsianqlikan kilsəsindəki * analoqu - requiem * messasının "sequentia" adlandırılan hissəsinin tərkibində oxunan, orta əsrlərdə latın dilində kimliyi dəqiq bilinməyən bir müəllif tərəfindən yazılmış, onlarla bəstəkarın - wolfgang amadeus mozart, giuseppe verdidən tutmuş dmitri shostakovich, ennio morriconeyədək musiqi bəstələdiyi, oscar wilde, goethe kimi yazarların öz əsərlərində bəhs etdikləri himn, mətn və ya şeir.

mətnin məzmununda qiyamət günü və ya son mühakimə günü insanın başına gələcək fəlakətlərdən, günahsız insanların necə tanrı tərəfindən hifz olunacağından, günahkarların isə əbədi atəşdə necə yanacağından söz açılır. * mətnin ümumi strukturu 19 ədəd bir-birilə qafiyələnən üçlük misralardan ibarətdir, sadəcə 18-ci və 19-cu bəndlərdə bu ardıcıllıq gözlənilmir. * mətn üçün bəstələnmiş ən məşhur musiqilər isə mozart və verdiyə məxsusdur. mozartın * kompozisiyasında mətn 6 yerə bölünmüş, hər bir hissə üçün xüsusi musiqi bəstələmişdir: dies irae, tuba mirum, rex tremendae, recordae, confutatis, lacrimosa.

1. Dies Irae


dies irae, dies illa,
solvet saeculum in favilla,
teste David cum Sibylla.


O qəzəbli gün, o qorxunc gün,
göy və yer küllərə bürünəcək,
David ilə Sybil şahid olacaq.


Quantus tremor est futurus,
quando iudex est venturus,
cuncta stricte discussurus!


Necə bir dəhşət ağlı zəbt etməlidir,
Yaxınlaşmaqda olan hakim tapıb,
bütün bəşəriyyəti əməllərinə görə mühakimə edəndə!


2. Tuba mirum

Tuba mirum spargens sonum
per sepulcra regionum,
coget omnes ante thronum.


Qüdrətli şeypurun ecazkar tonu
hər qəbrin daşlarını sındıracaq,
və hər kəsi taxtın önünə çağıracaq.


Mors stupebit et natura,
cum resurget creatura,
juidicanti responsura.


ölüm və təbiət heyran olacaq,
məxluqlar yerlərindən qalxıb,
hakimə cavab verəndə.


Liber scriptus proferetur,
in quo totum continetur,
unde mundus iudicetur.


Göndərilmiş kitab önə gətiriləcək,
içində yazılanlar ilə,
dünya mühakimə olunacaq.


judex ergo cum sedebit,
quidquid latet apparebit:
nil inultum remanebit.


Hakim taxtına oturduqda,
bütün yalanlar üzə çıxacaq,
heç bir şey cəzasız qalmayacaq.


Quid sum miser tunc dicturus?
quem patronum rogaturus?
cum vix iustus sit securus.


Bəs yazıq fağır mən nə deyəcəm?
Hansı himayədara yalvaracam?
O zaman ki, himayədarlar da ədalətdən qaça bilməyəcək.



3. Rex tremendae

Rex tremendae maiestatis,
qui salvandos salvas gratis,
salva me, fons pietatis.


Əzəmətli kral əlahəzrətləri,
Qurtarılmağa layiq olanları qurtaran!
Qurtarın məni, əfvinizə sığınıram.


4. Recordae

Recordare Iesu pie,
quod sum causa tuae viae:
ne me perdas illa die.


Yada sal, rəhmli Isa,
Mən xaç yolunun səbəbkarlarındanam:
O gün məni zəlil etmə.


Quaerens me, sedisti lassus:
redemisti crucem passus:
tantus labor non sit cassus.


Məni axtararkən yoruldun,
Çarmıxa çəkilsən də, xilas etdin:
Qoy əziyyətin əbəs olmasın.


Iuste judex ultionis,
donum fac remissionis,
ante diem rationis.


Intiqam almaq istəyən hakim
Məni bağışlasın,
Qiyamət günündən əvvəl.


Ingemisco, tamquam reus:
culpa rubet vultus meus:
supplicanti parce Deus.


Mən bir günahkar kimi ah çəkirəm:
Günahım üzümü qızardır:
Ilahi, sənə yalvaran məni qoru.


Qui Mariam absolvisti,
et latronem exaudisti,
mihi quoque spem dedisti.


Məryəmi azad etdin,
oğrunun səsini eşitdin.
Mənə də bir ümid verdin.


Preces meae non sunt dignae:
sed tu bonus fac benigne,
ne perenni cremer igne.


Mənim dualarım sənə layiq deyil,
Ancaq, Ey Tanrı, mənə öz lütfündən bəxş et.
qoyma məni əbədi atəş yandırsın.


Inter oves locum praesta,
et ab haedis me sequestra,
statuens in parte dextera.


Qoyunların arasında mənə də bir yer ver,
məni keçilərin arasından çıxar.
məni doğru tərəfə yerləşdir.


5. Confutatis

Confutatis maledictis,
flammis acribus addictis.
voca me cum benedictis.


Lənətə düçar olunmuşlar sakitləşib,
Qızğın alovlara məhkum edildikdən sonra,
Məni əta olunmuşlarla birgə çağır.


Oro supplex et acclinis,
cor contritum quasi cinis:
gere curam mei finis.


Diz çöküb və əyilib dua etdim,
Qəlbim küllərə qərq oldu:
Son anımda mənim qayğıma qal.


6. Lacrimosa

Lacrimosa dies illa,
qua resurget ex favilla.
iudicandus homo reus:
huic ergo parce Deus.


Kədər və qorxu ilə dolu olacaq
Ölüləri oyandıracaq olan o gün.
Təntənəli bir partlayışla çağrılacaq,
öz keçmişinə görə mühakimə olunacaq olan hər kəs.


Pie Iesu Domine,
dona eis requiem. Amen.


Tanrı bizə mərhəmət et, Isa bizi xoşbəxt qıl,
Öz işığını və dincliyini bizdən əsirgəmə. Amin.



Michelangelo tərəfindən sistine kapellasının divarına çəkilmiş, qiyamət gününü əks etdirən fresko:




qeyd.
mətn latın dilindən ingilis dilinə tərcümə edilmiş hərfi və poetik tərcümələrdən istifadə edilərək azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir. bəzi misralar birəbir eyni mənanı verməyə bilər.

istinadlar.
dies irae link
requiem link
the last judgement link

8 əjdaha! Apollo

29.04.2021 - 19:48 #326056 mesaj facebook twitter

7 əjdaha! Apollo

28.04.2021 - 18:26 #325933 mesaj facebook twitter

standard model

əlaqəli başlıqlar:
(bax: kvant mexanikası)
(bax: higgs mexanizmi)
(bax: higgs field)
(bax: casimir effect)
(bax: feynman diagram)
(bax: gauge)
(bax: anti-hidrogen və hidrogen: eyni spektral xəttlər)

nəzəriyyələr:
(bax: kvant xromodinamikası )
(bax: quantum chromodynamics)
(bax: quantum field theory)
(bax: yang-mills)

zərrəciklər:
(bax: elementar zərrəciklər)
(bax: veyl fermionları)
(bax: virtual zərrəcik)
(bax: hiqqs bozonu)
(bax: kvarklar və pentakvark )
(bax: kvark)
(bax: neytrino)
(bax: foton)
(bax: antimaddə)

problemlər:
(bax: baryon asymmetry)
(bax: yanq mills problemi)

eksperimentlər:
(bax: böyük hadron toqquşdurucusu)
(bax: alpha magnetic spectrometer)
(bax: fermilab)
(bax: cern)

alimlər:
(bax: peter higgs)
(bax: steven weinberg)
(bax: abdus salam)

kitablar:
(bax: quantum theory of fields)

3 əjdaha! Apollo

28.04.2021 - 17:20 #325929 mesaj facebook twitter

azərbaycan dilinə ərəb dilindən keçmiş sözlər

qeyd. hər bir cərgədə verilən söz yığınları eyni kökdən daxili fleksiya yolu ilə əmələ gəlmişdir və aralarında müəyyən məna yaxınlıqları mövcuddur. məsələn, [x-b-r] kökündən, xəbər - müxbir sözləri törəyir.


• hökm - ehkam - istehkam - hikmət - həkim - hakim - hökmən - təhkim - məhkəmə - məhkum - möhkəm - hökumət
• qəyyum - qiyam - qiyamət - iqamət - istiqamət- qiymət - məqam - qövm - müqavimət - təqvim
• haram - hərəm - məhrəm - hörmət - ehtiram - məhrum - məhrumiyyət - məhərrəm - möhtərəm
• əmlak - malik - mələk - məleykə - məlik - məmləkət - mülk - mülkiyyət - müstəmləkə
• xas - xasiyyət - xüsusi - xüsusiyyət - ixtisas - məxsus - mütəxəssis - tə[x]sis - tə[x]sisat
• haqq - həqiqət - həqiqətən - həqiqi - hüquq - hüquqi - tədqiq - tədqiqat - müstəhaq
• elm - təlim - təlimat - alim - məlum - məlumat - üləma - müəllim - aləm - əllamə
• intizar - mənzərə - müntəzir - nəzər - nəzərən - nəzəriyyə - nazir - nəzarət
• cəm - cümə - camaat - cəmiyyət - ictimai - ictimaiyyət - məcmu - məcmuə
• salam - salamat - səlim - islam - təslim - təslimiyyət - müsəlman
• dua - dava - müddəa - iddia - ittiham - müttəhim - dəvət - ədavət
• dair - dairə - dövr - dövrə - dövran - dövriyyə - diyar - idarə - müdir
• əməl - amil - amal - əməliyyat - emalat - məmulat - təamül *
• iqbal - istiqbal - qəbilə - qabiliyyət - qəbul - qiblə - məqbul
• vələd - övlad - mövlud - valideyn - təvəllüd - milad
• ərz - ərizə - etiraz - məruzə - mötərizə
• arif - mərifət - tərif - irfan - etiraf - maarif
• hesab - hesabat - mühasibat - mühasib
• şükür - şükran - təşəkkür - mütəşəkkir
• şəkil - təşkil - mütəşəkkil - təşəkkül
• kitab - katib - məktub - məktəb
• hərb - müharibə - xaraba - xərabat *
• zahir - zahiri - təzahür - zühur
• hal - əhval - hələ - hi[y]lə - təhvil
• rəhm - rəhmət - mərhəmət - rahim *
• hicran - mühacir - mühacirət - hicrət
• təbrik - mübarək - bərəkət
• xalq - əxlaq - məxluq - xaliq
• adil - ədalət - dəlalət
• daxil - mədaxil - müdaxilə - idxal
• kəlmə - qələm - kəlam
• tələb - talib - tələbə
• dərk - idrak - dərrakə
• əkbər - kəbir - təkbir
• əhd - əhəd - vahid -ittihad
• misal - məsəl - məsələ
• hərəkət - hərəkat - mühərrik
• əmr - əmir - admiral *
• zərif - zərafət - zürafə
• qərib - qəribə - əqraba - təqribi - təqribən
• ehtimal - hamilə - hambal * *
• ədəb - ədib - ədəbiyyat
• şəhid - şahid - şəhadət
• fazil - fəzilət
• kamil - kamal - təkmil
• nəzm - nizam - nazim - tənzim
• dərs - tədris - mədrəsə
• vəfa - vəfat - istefa *
• iradə - mürid - mürşid
• feil - fəal - fəaliyyət
• vəsf - təsvir - təsəvvür
• xələf - xəlifə - ixtilaf
• nəsr - nasir - mənsur
• şüur - şüar - şair
• şəfəq - şəfqət
• əql - ağıl - aqil
• məqalə - müqavilə
• xəbər - müxbir
• təkrar - təkərrür
• büsat - təbəssüm
• həndəsə - mühəndis
• mürtəce - irtica *
• tərcümə - mütərcim
• məcbur - icbari
• qətl - qatil
• ümmət - imam
• ibadət - məbəd
• fəth - fateh
• ilah - allah
• sirr - əsrar
• əsil - əsalət
• əsas - təsis
• zülm - zalım
• şirk - şərik
• zəfər - müzəffər
• hüsn - həsən
• həbib - məhbub
• əhatə - mühit
• nəfəs - tənəffüs
• kif[b]ir - təkəbbür
• əfsun - füsun
• vasil - vüsal
• nisbət - tənasüb
• xətm - xitam
• təcəssüm - mücəssimə
• adətən - adət
• xaric - ixrac
• dəhşət - müdhiş
• sükut - sakit
• nemət - qənimət
• hədis - hadisə
• bəşir - bəşər
• nitq - natiq
• fikir - təfəkkür - mütəfəkkir
• təftiş - müfəttiş
• tərəf - ətraf
• rəsm - rəssam
• həbs - məhbus

qeyd.
ümumiyyətlə,"azərbaycan dilinin izahlı lüğəti"nə və "azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti"nə * əsasən, azərbaycan dilindəki mövcud söz sayı uyğun olaraq, təqribən 60 000 və 65 000-dir. alınma sözlər lüğətləri olan "azərbaycan ədəbi dilində işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti" və avropa, rus mənşəli sözləri əhatə edən "əcnəbi sözləri lüğəti"nin müvafiq olaraq hər birində 6 000 və 12 000 söz var. orta hesabla azərbaycan dilindəki alınma söz sayı 27-30% arasında dəyişir. yuxarıdakı siyahıda təqribən 350-ə yaxın söz var. əsasən, eyni kökdən yaranıb, bir neçə törəməsi ilə dilimizdə mövcud olan sözləri siyahıya salmışam. xeyli söz də var ki, ərəb dilində bir neçə törəməsi mövcud olsa da, dilimizdə sadəcə 1 törəməsi işlənir. müəyyən sözlərdə səhvlərə yol verə bilərəm.

mənbə.
wikitionary
link link
müasir azərbaycan dili, leksika, səlim cəfərov

10 əjdaha! Apollo

12.04.2021 - 18:18 #324297 mesaj facebook twitter

türk-i xar

wikipedia link da yazılana əsasən, ilk dəfə iranın baş naziri Həsən xan Mustovfi əl-Məmalik tərəfindən rza şah pəhləvini məmnun etmək üçün söylənmiş, * tarixən tehranda geniş yayılsa da, hal-hazırda iran millətçiləri tərəfindən də türkcə danışan əhalini alçaltmaq üçün istifadə olunan irqçi ifadə.

"tehran və tehranlı" adlanan bu şeiri şəhriyar tehranda hərbi xidmətdə olarkən tehranlılar tərəfindən türk olduğuna görə əla salınan gənc əsgərin ona etdiyi gileydən sonra yazmışdır.

Sən ey münsif, özün söylə, bu iranlı
Nələr çəkmiş bu Tehrandan?
Nə möhnətlər görüb, ya rəb?
Fəlakətdir böyüklük eyləyə nadan.
Necə rəhbər çıxar səndən?
Əzəldən naşısan, naşı.
Deyirsən ki, yeyir rəştli balıq başı,
Bu Tus əhli əzəldən kəlləxar olmuş.
Deyirsən ki, Qum əhli, isfahan əhli
Betərdən də betər olmuş.
Cavanmərdane- Azərbaycansa türkəxər olmuş.
Oda yandırdılar iranı,
Hey yelpik çalırdın sən.
Ayə, tehranlı, insaf et, de
Eşşək sənmisən, ya mən?

Məni qafqazlı qardaşlar
Həmişə səslədi “qardaş”.
Min hörmət görmüşəm türkdən,
O olmuş qəlbimə sirdaş.
Fəqət Tehranə gəldim,
Gözlərim tökdü yenə qan-yaş.
Mənə düşmən kimi baxdın,
Nə yerdə olmuşam düşmən?
Ayə, tehranlı, insaf et, de
Eşşək sənmisən, ya mən?

Mən iranın yolunda baş qoyub,
Bu yolda can verdim.
Vətənpərvər mənəm, mən,
Mən bu yolda imtahan verdim.
Sənə hər yerdə, hər işdə
Bu ömrü ərməğan verdim.
Çölündən bir tikan dərdim,
Sənə bir asıman verdim,
Xəyanətdən, zülümdən özgə
Mən nə görmüşəm səndən?
Ayə, tehranlı, insaf et, de
Eşşək sənmisən, ya mən?


mənbə.
məhəmmədhüseyn şəhriyar, seçilmiş əsərləri, 2005, tərcümə: hökümə billuri

8 əjdaha! Apollo

11.04.2021 - 20:18 #324194 mesaj facebook twitter

köpəkoğlu

adəmi cənnəti tərk edib, tanrının əmrinə itaət etməyə məcbur edən söz.

1850-ci illərdə Britaniyanın irandakı səfiri justin sheilin həyat yoldaşı mary sheilin "GLIMPSES OF LIFE AND MANNERS IN PERSIA" adlı kitabında yazdıqlarına əsasən, türk (azərbaycan) dilinin əzazilliyini və kobudluğunu başa salmaq üçün xalq arasında belə bir lətifə yayılmışdı ki, Tanrı adəmə onun cənnətdən qovulma mesajını mələklərindən biri olan cəbrayıl vasitəsilə göndərdikdə, cəbrayılın bu mesajı əvvəl farsca, sonra ərəbcə, sanskritcə, sonra isə bilinən bütün dillərdə adəmə söyləməsinə baxmayaraq, adəm tanrının əmrinə itaət etməkdən imtina edib. ancaq, ən sonda ümidsiz qalan cəbrayıl türk (azərbaycan) dilində bağıraraq, "köpəkoğlu, çıx buradan" - "Kiopek oghlee, chik boorden" dedikdən sonra, dilin əzazilliyindən vahiməyə qapılan adəm cəld bir şəkildə cənnəti tərk edib -*



"It surprises one to find oneself in almost the chief city * of Persia, and yet not to hear a word of Persian spoken. In the streets and bazars Turkish is the only language which strikes the car. It seems to be exceedingly rough and uncouth. By way of illustrating its harshness and fitness for command, the Persians say that when Adam was doomed to quit Paradise, the angel Gabriel conveyed the commands from heaven to the first sinners in Persian, but without effect, for Adam refused to obey. Gabriel then tried Arabic, Sanscrit, and all other languages now known, without result, till, in despair and in ire, he roared out in Turkish "Kiopek oghlee, chik boorden" - "Be off, you dog!", on which, Adam scampered off without farther delay. Turkish is so completely the colloquial language of Azerbijan, that, excepting in towns, and even there only among the better classes, Persian is not understood."

mənbə.
vikipediya link
rəqəmsal variant link
archive.org link

8 əjdaha! Apollo

02.04.2021 - 23:05 #323429 mesaj facebook twitter

umbaylama

məhəmməd füzulinin orta əsrlərdə Iranda qəhvəxanaların önündə dayanıb, pul qarşılığında şəhər əhalisi üçün şeir yazanlara aşağıdakı beyti həsr etməsi. -*

Şair olmuş hər dərədə bir qodux,
Biz daha şairliyi əldən qoydux.


qeyd.
bu əhvalat alman riyaziyyatçı və coğrafiyaşünas, Holşteyn hersoqluğunun Irana göndərilən səfirinin katibi olmuş Adam Oleariusun yazdıqlarına istinadəndir.* onun kitabında beytin orjinal variantı belədir:

Schaer olmisch her derede bir kodokh
bis dahe schaelri Elden koidkh


mənbə.
The Role of Azerbaijani Turkish in Safavid Iran, Willem Floor, Hasan Javadi

23 əjdaha! Apollo

01.04.2021 - 17:57 #323343 mesaj facebook twitter

1 əjdaha! Apollo

27.03.2021 - 11:09 #322987 mesaj facebook twitter

13 əjdaha! Apollo

21.03.2021 - 14:22 #322620 mesaj facebook twitter

sözlük paradoksu

Sözlük qaydaları başlığına nəzər yetirərkən aşkara çıxardığım, bərbər paradoksu, russell paradoksu, yalançı paradoksu, berry paradoksurichard paradoksu ilə ekvivalent başqa bir paradoks. -*

deməli, sözlük qaydaları başlığında #216698 nömrəli "entry"-nin o məşhur 4-cü maddəsində qeyd olunur ki,

"4. sözlük "ədalətli" və "demokratik" olma şüarını çoxdan buraxıb. bunu dəfələrlə qeyd etmişik. odur ki, bizi demokratik olmaqla günahlandırmamışdan əvvəl, demokratiyanın sözlük sistemi olub olmadığını bir düşünün."

bu maddəni qısaca, belə xarakterizə edə bilərik ki,

"4. sözlük ədalətsiz bir yerdir."

beləliklə, sözlüyün ədalətsiz bir yer olduğunu hesab etsək və ədalətsizlik dedikdə nəzərdə tutulanın sözlükdəki heç bir qaydaya riayət olunmaması kimi başa düşsək, bu paradoks meydana gələcək.

əgər sözlük həqiqətən, ədalətsiz bir yerdirsə, o zaman ədalətsizlik haqqında verdiyimiz tərifə əsasən, "maddə 4. sözlük ədalətsiz bir yerdir." də daxil, heç bir sözlük qaydasına riayət olunmamalıdır. Bu qaydaya riayət etməmək o deməkdir ki, sözlük ədalətli bir yer olmalıdır və ədalətli bir yer olması üçün "maddə 4." də daxil sözlüyün bütün qaydalarına riayət olunmalıdır. o zaman "maddə 4."-ə riayyət etsək, sözlük ədalətsiz bir yer olmalıdır. ədalətsizliyə verdiyimiz tərifə əsasən, sözlüyün ədalətsiz bir yer olması üçün isə biz "maddə 4." də daxil heç bir qaydaya riayət etməməliyik. "maddə 4."-ə riayət etməmək isə o deməkdir ki, sözlük ədalətli bir yer olmalıdır və beləcə biz yenə başa qayıdırıq və bu döngü sonsuzadək davam edir.

qısaca, sözlüyün ədalətsiz bir yer ola bilməsi üçün gərəkdir ki, o ədalətli ola və ədalətli bir yer olması üçün isə gərəkdir ki, o ədalətsiz ola və ədalətsiz olması üçün isə gərəkdir ki, o ədalətli ola və sairə və ilaxır.

nəticə
sözlük aşkar şəkildə qaydalarda ədalətsiz bir yer olduğunu etiraf etməsinə baxmayaraq, görünən odur ki, o ədalətsiz bir yer deyil. çünki, o buna nail olmaq istəsə də, bunu bacarmır. eyni zamanda sözlük ədalətli bir yer də deyil. çünki, buna da heç cürə nail olmağı bacarmır. Dolayısıyla, sözlük nə ədalətli, nə də ədalətsiz bir yerdir... və dolayısıyla, burada yazar olaraq qalmağı bacaran hər bir kəs həm bütün qaydalara riayət edir, həm də bütün qaydaları pozur. buradan uzaqlaşdıran və ya umbay edilən şəxs isə nə bütün qaydalara riayət edir, nə də bütün qaydaları pozur. demək, elə sözlükdə yazar olmaq ilə sözlükdən umbay olmaq prinsip etibarilə eyni şeydir. və bu o deməkdir ki, bütün yazarlar umbaydır və bütün umbaylar da yazardır!

ancaq, yenə də əhsən belə bir paradoksal mühitdə sağ qalmağı bacaran yazarlara! -*-*

24 əjdaha! Apollo

19.03.2021 - 02:20 #322469 mesaj facebook twitter

/ 20 »

blok -   başlıqlarını gizlət