İrəli sürülən nəzəriyyənin elmi ola bilməsi üçün "yanlışlanabilən"(falsiable) olmalı olduğunu iddia edən nəzəriyyə. Bir teoriya o zaman elmi olur ki, onun yanlışlana bilmə imkanı olur. Qalanları elmi nəzəriyyə yox, taftalogiyadır. Məsələn, "Bütün qu quşları ağdır" deyirsən və qara qu quşu tapırsansa buna iki cür şərh vermək olar:
1. Qara qu quşu tapdığıma görə deməli "Bütün qu quşları ağdır" iddiası yalandır.
2. Tapdığım quş qara rəngdə olduğuna görə bu quş qu quşu deyil, çünki, bütün qu quşları ağdır.
1-ci şərh elmi(scientific) şərhdir və nəzəriyyənin yanlışlana biləcəyini göstərir. 2-ci şərh isə taftalogiyadır, çünki iddianı qəti bir hökm kimi qəbul edir və onun əksini deyən hər şeyi səhv sayır.
Pozitivstlərin fikrincə, hər nəzəriyyənin səhv olma ehtimalı olmalıdır. Bir nəzəriyyənin inkişaf etdirilməsi üçün onun səhvlərini tapmaq daha effektivdir. Məsələn, dünyadakı bütün qu quşların ağ olduğunu təsdiqləyici nümunələr toplamaq qeyri-mümkündür. Milyonlarla ağ qu quşu var, bunların hamısını dənə-dənə yoxlayıb iddianın düz olduğunu təsdiqləməkdənsə, qara qu quşu axtarmaq lazımdır. [1]
References
- ahadesquieu. «pozitivizm». Sözaltı sözlük, 26.03.2020. soz6.com