steroid tәrkibindә birlәşmiş 4 karbon hәlqәsi olan *lipid*(yağ) tәbiәtli üzvi maddәlәrdir. insan orqanizmindә xolesterol vә ondan sintezlәnәn steroid hormonlar halında rast gәlinir.
*xolesterol* hüceyrә membranının tәşkilindә iştirak edib ona möhkәmlik verir. bunnan başqa orqanizmdә bir çox biosintez proseslәrdә xammal kimi istifadә olunur. normadan artıq olması *atereskleroz* xәstәliyi yaradır. ateresklerozun 2 pis nәticәsi var. *tromboz* vә *stenoz*. hәr ikisi damar mәnfәzini tutaraq orqanın qansız - qidasız vә oksigensiz qalmasına - *işemiya*ya, sonda nekroza (ölümә) sәbәb olur. әn geniş yayıtlmış işemik xәstәlik hamının bildiyi miokard infarktıdır.
steroid hormonlar. bunlar *adrenal korteks*dә (böyrәküstü vәzin qabıq maddәsi) sintezlәnir. adrenal korteksin 3 tәbәqәsi olduğu üçün 3 növ steroid hormon var. bunlar;
• glükokortikoidlәr ( әsasәn, kortizol) - zona faskülatada
• mineralokortikoidlәr ( әsasәn, aldesteron) - zona glomerulozada
• seks steroidlәri ( androgen vә estrogen) - zona retikularisdә sintezlәnir
steroidlәr immun sistem baskılayıcı tәsirә malik olduqları üçün autoimmun xәstәliklәrin müalicәsindә istifadә olunur. amma bir әmması var ki, terapevtik genişliyi aşağıdı. yәni dozanı biraz keçsәn adrenal korteks *atrofiya*laşır. daha asan dillә belә deyәy, qanda normadan artıq steroid olanda böyrәküstü vәz fikirlәşir ki, çox sintezlәsәm ziyandı, qoy özümü mәhv edim ki, az sintez edim. buna tibbdә *feedback* mexanizmi deyirlәr. sonda da adrenal korteksin xroniki vә kәskin çatışamzlığına gәtirib çıxarır. adisson xәstәliyi
bir dә var anabolik steroidlәr. anabolik qurulma demәkdir. bunun әksi katabolikdir. mәsәlәn, şәkәrin parçalanması (*glikoliz*) katabolizmdi, şәkәrin sintezi (*glikoneogenez*) anabolizm. anabolik steroidlәr sümük vә әzәlә inkişafını dәstәkliyir. ona görә idmançılar daha çox istifadә edir.
p.s. ümumi bu qәdәr. maraqlı olsa, ayrı ayrı steroid hormonlarının tәsir mexanizmi, artıb-azalması zamanı yaranan patalogiyanı, o patalogiyaların klinikası vә diaqnostikası haqqında edit edәrәm. [1]