Mürəkkəb çiçəklilər fəsiləsi, iki ləpəlilər sinifi, örtülü toxumlular şöbəsinə aiddir.
Nümayəndələri: əsasən, birillik, ikiillik və çox illik ot bitkiləridir.
25000-ə qədər növü olan bu fəsilənin 150 cinsə aid 450
növü yayılmışdır. bəzi nümayəndələrində kök şəkil dəyişməsi,
bəzilərində isə gövdə şəkildəyişməsinə rast gəlinir.
Məsələn, georgində kök yumrusu, yerarmudunda (topinamburda)
gövdə yumrusu və s.
Yarpaq yerləşməsi: əsasən, növbəli düzülüşlüdür, yarpaqaltlığı olmur.
çiçək düsturu: K0 L(5)E(5)D1
çiçək quruluşu: Kasacıq olmur. bəzi nümayəndələrində (zəncir otunda)
kasa yarpaqları yetişmiş toxumların yayılmasını təmin edən
tükcülərlə əvəz olunmuşdur. ləçəklər aşağıdan birləşərək
boru əmələ gətirir. çiçək qrupunda boruşəkilli, qıfşəkilli
və dilcikşəkilli olmaqla 3 cür çiçəkləri olur.
çiçək qrupu: səbət. çiçşk qrupu sarğı adlanan yaşıl yarpaq-
larla əhatə olunmuşdur.
¥ Səbətində yalnız boruşəkilli çiçəkləri olur: eşşəkqanqalında;
¥ Səbətində yalnız dilcikşəkilli çiçəkləri olur: zəncirotunda;
¥ səbətin mərkəzində boruşəkilli, kənarlarında dilcikşəkilli
çiçəkləri olur: günəbaxan, kəpənəkçiçək, çobanyastığı, astra;
¥ səbətin mərkəzində boruşəkilli,kənarlarında dilcikşəkilli
və ya qıfşəkilli çiçəkləri olur: göyçiçək.
önəmli qeyd.
1. eşşəKqanqalı və zəncirotunun səbət qrupunda toplanmış çiçəklərin hamısının tacı eyni formalı olur.
2. Günəbaxan, kəpənəkçiçək, çobanyastığı, astra və göyçiçək bitkilərinin bəzi çiçəklərində meyoz proses getmir və toxum
əmələ gəlmir. çünki səbətin kənarında yerləşən dilcik və
qıfşəkilli çiçəklər cinsiyyətsiz (erkəkcik və ya dişicikləri
yoxdur) olub, həşəratları cəlb etməyə xidmət edir.
Meyvə: toxumcameyvə
mədəni növləri: günəbaxan, astra georgin, yerarmudu (topinambur)
yabanı növləri: eşşəkqanqalı, göyçiçək, andız (zökəmotu), çobanyastığı (aptek birəotu), zəncirotu, acı yoxvşan, at pıtrağı,
boymadərən, dəvədabanı.
əhəmiyyəti: Qida (yer armudu, günəbaxan), balverən (günəbaxan), texniki (günəbaxan), dərman (andız(zökəmotu), çobanyastığı (aptek
birəotu)zəncirotu, acı yoxvşan, at pıtrağı,
boymadərən, dəvədabanı) bəzək (georgin, payızgülü (xrizantema),
astra) və yem bitkiləridir. [1]
References
- semaşkodakı ağ xalatlı həkim. «mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsi». Sözaltı sözlük, 29.05.2019. soz6.com