en: aperture and diaphragm
tr: açıklık ve diyafram
diafraqma kamera lenslərində olan və görüntü sensoruna düşən işığın miqdarını tənzimləyən mexanizm (pərdəciklər (u: ingiliscə lens blades)), apertur isə ortadakı dəlikdir
Qeyd: əslində, praktikada ingiliscə "aperture" deyilməsi azərbaycan və türk dillərinə müvafiq olaraq diafraqma və diyafram kimi tərcümə olunur. Yəni bu terminlər ayrı olsalar da, əksər hallarda danışıqda ikisi bir-birini əvəz edir. sözləri tam dəqiqliklə işlədilməsinə qarşı xüsusi bir obsesiyanız yoxdursa, bu ikisini "qatıb-qarışdırmağınız" heç bir problem yaratmayacaq.
Diafraqma (gbax: shutter speed) və (gbax: iso) ilə birlikdə, fotoqrafiyaya meyil salan, əlinə fotoaparat götürüb şəkil çəkən birinin başlıca olaraq bilməli olduğu 3 əsas termindən biridir. İşləmə prinsipi göz bəbəyi ilə tamamilə eynidir: necə ki, günəşə baxanda gözə düşən işıq həcmi azalması üçün göz bəbəyi kiçilir, qaranlıqda isə əksinə, böyüyürsə, gündüz və ya gecə şəkil çəkəndə də eyni məntiqlə diafraqma artırıb-azaldılır.
Diafraqma "f" hərfi ilə işarələnir və yanında yazılan ədəd onun dəyərini göstərir. misal üçün, f/1.8, f/4, f/8, f/16 və s. işığın miqdarından başqa, şəklin kəskinliyinə və sahə dərinliyi (eng: dof - depth of field) də diafraqmadan asılıdır. f dəyəri say olaraq böyüdükcə apertur balacalaşır, sahə dərinliyi isə artır.
Yəni f/1.4 dəyərində sahə dərinliyi az olduğundan fotoda yalnız fokuslanan hissə aydın olacaq, qalan hissələr isə bulanıq; f/22-də isə əksinə, hər yer aydın olacaq. Real həyatdan misal: portret çəkərkən
və ya kadrdakı hansısa əşyaya diqqət çəkmək
onu arxa plandan ayırmaq üçün aşağı diafraqma dəyərlərindən istifadə edilir.
Təbiət, mənzərə kimi kadrlar çəkəndə isə f dəyəri yüksəldilir ki, fotodakı hər detal düşsün. Aşağıdakı şəkildə dağ və güllük sahənin hər ikisinin aydın düşməsinin səbəbi də budur.
Son olaraq, bu gif-ə baxaraq hər şeyi tam anlaya bilərsiniz.
Həmçinin Fotoqrafiya ilə bağlı olan digər entrilər üçün
İstinadlar
- Bertrand Zobrist. «diafraqma və apertur». Sözaltı sözlük, 02.04.2021. soz6.com