İndiyə qədər niyə başlığının açılmadığını düşündüyüm zad. Sözlük yazarları yokai nədir bilmir yoxsa onlara çox da maraqlı gəlmir bilmirəm. Azərbaycanca məlumat heç yerdə yoxdur və türkcə məlumat da çox azdır deyə ingilis dilli mənbələrdən aldığım məlumatlarla bu başlığı açıram. Bəlkə hansısa yaponsevər Qariban bu başlığı bir gün axtarışa verər və bu entry ilə qarşılaşar. Nəysə keçək entry'nin özünə
Yokai yapon folkloruna aid olub "ruh", "kabus", "qəribə görüntü" mənasını verir. Yokai sözü kanjilərə görə "cəlbedici", "gözəl", "fəlakət" sözləri ilə "kabus", "sirr", "şübhəli" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır.
Yokailər bəzən ayakashi, mononoke , mamono olaraq da adlandırılırlar. Hamısı yokai deməkdir yəni qısaca. Yokailər qərbdəki "şeytan" sözü ilə qarışdırılmamalıdır çünki onların davranışları şeytanlardakı kimi təkcə pis yox eyni zamanda həm pis həm də yaxşı ola bilər. Ona görə də yaponlar onlara sadəcə ruh deyirlər.
Yokailərin bir çox növü vardır (u: aq elə deyirəm ki elə bil yokailər realdı amk) və hər cilddə insanlara görsənə bilərlər. İnsan, heyvan, cansız əşya, təbiət hadisələri (məsələn yağış, duman, külək və s.), dağ, ağac, hər hansı bir tikili kimi cildə bürünə bilərlər.
Adətən yapon folklorunda yokailər heyvan xüsusiyyətləri ilə təsvir olunurlar (məsələn tısbağaya bənzər yokailər kappa, quşa bənzər yokailər tengu adlanır).
Yokailər insan formasında da ola bilərlər kuchisake-onna Cansız əşya kimi də tsukumogami. Bəzilərinin heç görünən forması olmaya da bilər.
Yokailər tək bir formada qalmaya da bilərlər. Bəzi yokailər formalarını dəyişdirə bilirlər və bu yokailər bakemono yada obake adlanırlar.
Dünyada çox bilinməsələr də yokailər yapon mədəniyyətində çox sevilirlər və onların mədəniyyətində böyük bir əhəmiyyəti vardır.
Adını tez-tez eşitdiyim və yokai ilə maraqlansanız birdən adını tez-tez eşidəcəyiniz yokai növlərini burda qeyd edirəm indi bir-bir. Yuxarı çıxmağa əziyyət etməyəsiz deyə yuxarda adını yazdıqlarımı da burada qeyd edirəm.
Kappa- tısbağaya bənzər yokailər
Tengu- quşa bənzər, qanadlı insanlara bənzəyən yokailər
kuchisake-onna - insana bənzər yokai
tsukumogami- cansız əşyalara bənzər yokailər
Bakemono və obake- cild dəyişdirə bilən yokailər
Kitsune- tülküyə bənzər yokailər
Oni- nəhəng yokailərdir, şeytan kimi bilinirlər və yapon folklorunun ən böyük simvollarından biridir
Yuki- otoko- qar adam. Qar adamına bənzər yokai
Yuki- onna- dişi qar adamına bənzər yokai
Hanyo- yarı insan yarı yokai. Normal yokaidən qat-qat daha güclü olurlar.
Kami- yokailərin tanrısıdır/tanrılarıdır amma insanların tanrısının əksinə əgər yokailər bir kamiyə ibadət etməkdən imtina edərlərsə o kami bir yokaiyə çevrilir. İnsanların allaha ibadət etməkdən imtina etməsindən sonra allahın insana çevrilməsi kimi başa salmaq olar.
Bu yazı bura qədər. Bir yazı daha yazacaqdım yokailərə aid amma evdə hamı yatıb deyə və hekayəsi biraz qorxuludur deyə sabah yazacam. [1]
References
- suzuki akira. «yokai». Sözaltı sözlük, 17.06.2021. soz6.com