məsumə dədəbala ((gbax: farsca): معصومه ددهبالا) hayedeh ((gbax: farsca): هایده "hayidə") adı ilə tanınan türk əsilli (gbax: iran) müğənnisidir. 10 aprel 1942-ci ildə (gbax: tehran) şəhərində anadan olub. müğənni (gbax: mahasti)nin böyük bacısıdır. atası məhəmməd dədəbala (gbax: təbriz) şəhərinin dədəbala kəndindən, anası xanım zeynəb bulğari isə (gbax: rəşt)li idi.
qeyd: dədəbala sözünün mənası "ata-bala" deməkdir.
hayedeh radio və televiziyadan populyar musiqilər dinləyərək mahnı oxumağa başlamış və bir neçə müəllimdən musiqi öyrənmişdir. onun peşəkar karyerası 1968-ci ildə (gbax: tehran) radiosunda "golhaye rangarang" ((gbax: farsca): گلهای رنگارنگ "rəngarəng çiçəklər") adlı ənənəvi (gbax: fars) musiqi proqramında musiqisi əli təcvidi'yə, sözləri rahi moayeri'yə məxsus "azadeh" ((gbax: farsca): "آزاده" azad) musiqisi ilə başladı. "azadeh" hayedeh'in ilk rəsmi (gbax: xit)i eyni zamanda ilk çıxışı idi. (gbax: tehran) radiosunda gol-ha (güllər) orkestrası ilə səsləndirildi.
azadeh:
(youtube: Kud9KeVuzJU)
o, ifasındakı hamar ritmi və poetik və təsirli musiqi ifadəsi ilə yanaşı qırtlaq gücü və vokal texnikasındakı bacarıqları ilə tanınırdı.
1970-ci illərdə hayedah (gbax: klassik) (gbax: fars) repertuarına (gbax: fars) (gbax: pop) musiqisini əlavə etdi. geniş səs diapazonu ilə tanınanaraq karyerasını iyirmi ildən çox davam etdirib və o, (gbax: iran)ın ən populyar və nüfuzlu musiqiçilərindən biri kimi geniş şəkildə təsvir edilib.
29 avqust 1978-ci ildə (gbax: iran islam inqilabı)ndan qısa müddət əvvəl hayedeh (gbax: böyük britaniya)ya, üç il orada qaldıqdan sonra isə işini davam etdirmək üçün 1982-ci ildə (gbax: abş)-yə mühacirət etdi.
şəkil: hayedeh və mahasti
hayedeh 1982-ci ildən ömrünün sonuna kimi (gbax: los-anceles)də yaşayıb. ərazi 1980-ci illərdən cənubi (gbax: kaliforniya)da (gbax: fars) ((gbax: iran)) icması üçün mərkəzə çevrildi.
hayedeh bu müddət ərzində bir çox uğurlu albomlar buraxdı və onun bütün mahnıları (gbax: iran)da qaçaq yollarla satıldı. hayedeh'in "rouzaye roshan" (işıqlı gün), "ghesseyeh man" (mənim hekayəm), "zendegi" (həyat) kimi siyasi və nostalji mahnıları (gbax: iran)ın sürgün icması arasında çox populyar oldu.
şəkil: hayedeh və moein
20 yanvar 1990-cı ildə (gbax: kaliforniya) ştatının (gbax: san-fransisko) şəhəri yaxınlığındakı kasablanka klubunda çıxışdan bir gün sonra hayedeh 47 yaşında infarktdan öldü. (gbax: anamnez)ində (gbax: şəkərli diabet) və (gbax: hipertoniya) var idi.
hayedehin (gbax: los-anceles)dəki dəfn mərasiminə minlərlə fanat qatılıb. 24 yanvar 1990-cı ildə (gbax: kaliforniya) ştatının (gbax: los-anceles) şəhərindəki westwood village memorial park qəbiristanlığında bacısı (gbax: mahasti)nin də dəfn edildiyi eyni qəbiristanlıqda dəfn edildi.
musiqilərindən bir neçəsi:
shabe eshgh (sevgi gecəsi): (youtube: PrMOQofoLP4)
faryaad (fəryad): (youtube: uKizRekrrtM)
eshareh (işarə, ipucu): (youtube: S_Fv1iazSfg)
ravi (rəvayətçi): (youtube: T_jL_7c_g3g)
saghi (barmen): (youtube: TjeoPCLkt_U) [1]
References
- sözaltı yazarı. «hayedeh». Sözaltı sözlük, 28.07.2023. soz6.com