600 il sonra ilk dəfə açılan bu Peru qabirəsi 'Onilliyin Kəşfi' olaraq elan edildi

Təxminən 600 il əvvəl, İnka sivilizasiyasından əvvəlki Çimu sivilizasiyasının üzvləri müasir Truxilyo, Peru yaxınlığındakı bir mavzoleydə üç düzindən çox insanı dəfn ediblər. Ölülər metal silahlar, mis və qızıl artefaktlar, bəzəkli zinət əşyaları və rəngarəng toxuculuq məmulatları da daxil olmaqla zəngin məzar əşyaları ilə yanaşı dəfn ediliblər – bu da onların yüksək statuslu şəxslər, bəlkə də hətta kral ailəsi üzvləri olduqlarını göstərir.

Mavzoley bu ilin əvvəlinə qədər böyük ölçüdə toxunulmaz qalıb; o zaman qazıntılar zamanı onun girişi bir vaxtlar Çimu paytaxtı olmuş və UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmiş Çan-Çanda qum, torpaq və daş qatlarının altında aşkar edilib. Məzarın tarixi 15-ci əsrin ortalarında bölgənin İnka fəthi dövrünə və ya ondan bir qədər əvvələ təsadüf edir ki, bu da onun həm müstəmləkəçi, həm də müasir talançılar tərəfindən toxunulmadan qalmasını daha da təsirli edir.

Aparıcı arxeoloq Xorxe Menesesin BBC News-a dediyi kimi, bu tapıntı “Peru arxeoloqlarının ilk dəfədir ki, tərkibi dəyişdirilməmiş, demək olar ki, toxunulmaz bir [dəfn] platforması ilə qarşılaşdığını göstərir; bu, əsas kamerası demək olar ki, 600 ildir möhürlənmiş vəziyyətdə qalan elit bir şəxs üçün nəzərdə tutulmuş platformadır.”

Daha əvvəllər, “Çimu cəmiyyətində elit dəfnlər haqqında bilinənlər talan edilmiş platformalardan, şəxsi kolleksiyalardan və muzey fondlarından gəlirdi,” - deyə Meneses El País-dən Renzo Qomes Veqaya bildirir. “İnsanlar və onların müvafiq artefaktları və əlaqələri haqqında heç bir elmi məlumat yox idi.”

Çimu sivilizasiyası təxminən 900-cü ildən 1470-ci ilə qədər indiki şimali Peruda çiçəklənib. Hidrotexnik Çarlz Ortlof 2009-cu ildə Smithsonian jurnalından Brüs Hataueyə verdiyi müsahibədə bildirib ki, bu sivilizasiya “Yeni Dünyada ilk əsl mühəndislik cəmiyyəti” olub və xalqının səhra vadisində inkişaf etməsinə imkan verən suvarma kanalları şəbəkəsi yaradıb.

Çimu kralları divarlarla əhatə olunmuş saraylarda yaşayırdılar və hər hökmdar hakimiyyətə gəldikdən sonra yeni bir kral kompleksi tikdirirdi. Çan-Çanın sağ qalan saraylarının bir çoxunda hökmdarların öz əyanları ilə birlikdə dəfn edildiyi dəfn platformaları var.