ABŞ kosmosda silahları var. Bu nə demək ola bilər

Kosmik dövrün başlanğıcından bəri kosmosun silahlandırılması beynəlxalq narahatlıq doğuran bir məsələ olub. İndi isə ABŞ çox az təfərrüatla orbitdə silahlarının olduğunu elan edib.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin katibi Troy Meink sentyabrın 14-də Merilend ştatının National Harbor şəhərində keçirilən 2026 Hava və Kosmik Kibertəhlükəsizlik Konfransında bildirib: “ABŞ-ın düşmən tərəfin hərəkətlərinə qarşı müdafiə olunmaq üçün orbitdə kosmik nəzarət silahları var”.

Bu qədər məhdud məlumatla elanın nə demək olduğunu anlamaq çətindir. Lakin Atlantadakı Corciya Texnologiya İnstitutundan astrodinamik Tomas Qonzales Roberts deyir ki, “dünya bu məlumatı diqqətlə dinləməlidir, çünki bunun genişmiqyaslı nəticələri ola bilər”.

Kosmik silahları müəyyən etmək çətindir və onlar bir çox müxtəlif potensial texnologiyaları əhatə edir. Roberts deyir: “'Kosmik silah' termini ilə bağlı ciddi qeyri-müəyyənlik var”. Bu silahlar peyklərin digər peyklərə birbaşa hücumunu, mərmilər, partlayıcılar, lazerlər və ya digər üsullardan istifadəni əhatə edə bilər. Bir peyk digər peyki fiziki olaraq tutub idarə edə bilər. Kiberhücumlar peykləri sıradan çıxara və ya onların operatorlarının nəzarətini əlindən ala bilər. Kosmik silahlar, məsələn, GPS xidmətlərini pozmaqla yer üzündəki həyata da təsir edə bilər.

Kosmik silahların uzun bir tarixi var. 1962-ci ildə ABŞ yüksək hündürlükdə nüvə silahını sınaqdan keçirdi və bu, həmin vaxt orbitdə olan bir çox peyki sıradan çıxardı. Bundan qısa müddət sonra, 1967-ci il Kosmos Müqaviləsi kosmosda kütləvi qırğın silahlarını qadağan etdi. (Baxmayaraq ki, bu yaxınlarda ABŞ Rusiyanın orbitə nüvə silahı yerləşdirmək üçün lazım olan texnologiyanı sınaqdan keçirdiyini iddia edib).

ABŞ daxil olmaqla bir çox ölkə, yerdən və ya havadan silah atmaqla kosmik aparatları məhv edə bilən peyk əleyhinə silahları da sınaqdan keçirib. Narahatedici məqam odur ki, bəzi kosmik silah növləri peyklərlə və ya yoluna çıxan hər hansı digər obyektlə toqquşa bilən təhlükəli qırıntılar səpməklə orbitləri yararsız hala sala bilər.