Həmişə bir dəliliyə qoşulmaq əyləncəlidir, bir viktoriyalı kimi bir penny farthings üçün dəli olur. Yəqin ki, buna görə də, daha yaxşı qərarıma qarşı, bu yaz Kristofer Nolanın "Odiseya" adlı filmini görməyə getdim. Bütün digər insanlarla birlikdə məşhur söhbətə bilet alıb. Bu ilin digər bölünməli adaptasiyası, Emerald Fennell'in Wuthering Heights, dünya və həyat yoldaşı filmi görmədən əvvəl bu barədə mübahisə edirdi. Şübhəsiz ki, son "Sens və Sensibilitə" filminin çəkənləri də çox sayda insanın onu görmək istədiyini və nifrət etdiyini öyrənməsini istəyirdilər.
Nəticədə, çox azımız kinodan çıxaraq deyirik: Bu mənim başımda təsəvvür etdiyim şeydir. Və ya daha az ehtimalı: Bu kitabdan daha yaxşı idi.Biz sonun necə məhv edildiyinə, onu axmaqlaşdırdığına, səhv saçlı birini bağışlanılmaz şəkildə seçdiklərinə və ya sevimli bir personağa xəyanət etdiklərinə görə yumruqlarımızı silkələmək ehtimalı daha çoxdur.
Amma yaxşı uyğunlaşmaq üçün nə lazımdır? Odiseus kimi, hər Nancy Meyers fanatı bilir ki, bu mürəkkəbdir. Mən yeni bir kitab yazdım adaptasiyanın yüksəklikləri və dərinlikləri haqqında, Kitab daha yaxşı idi, bunun üçün özümü yumşaq rok operası musiqili Heathcliff də daxil olmaqla mümkün olan ən pis baxış təcrübələrinə məruz qaldım; 1996-cı illərin dəhşətli pis olan The Island of Dr. Moreau; və Ayn Rand'un Atlas Shrugged-in dəhşətli üç hissəlik versiyası. Ancaq mən eyni zamanda orijinal əsəri bəzən də, bəzən də üstələyən bir çox şah əsərləri gördüm. Mən öyrəndiklərim belədir.
İlk olaraq deyim ki, mənbəyin keyfiyyəti əhəmiyyətsizdir. Tədqiqatıma bir neçə olduqca sabit fikirlə gəldim: məsələn, brilliant adaptasiyaların demək olar ki, həmişə ikinci və ya üçüncü sinif fiksiyasından ibarət olduğu, Anthony Burgess yazdığı kimi; bəzi əsərlərin unfilmable olduğunu; klassiklərin televiziyada daha çox nəfəs almaq üçün yer olduğunu. Tezliklə bunların heç birinin həqiqət olmadığını başa düşdüm. Bəli, bəzən 60-cı illərin sonları və 70-ci illərin əvvəllərindəki Triumvirate Jaws, The Godfather və The Exorcist kimi işçi kimi romanlar ekranda bir dərəcədə dahiyə uyğunlaşdırıla bilər. Ancaq böyük kitablar da böyük filmlər çəkə bilər: "Trainspotting", "The Go-Between", "The Leopard" və "Burgess'in özünün "A Clockwork Orange" filmi yalnız bir neçə nümunədir. Bəzən Da Vinçi Kodu və 50 Şən Grey-də dərindən axmaq kitab dərindən axmaq bir filmə çevrilir.
Düzdür, bəzi kitablar daha asan ekranlara çıxır. Jane Austen'in günahsız sevgisinin əngəlləri hər yaşdan olan geyimlərdə geyinilə bilən şablonlardır. Cher Horowitz'in Clueless'in başlanğıcında geyimlərini planlaşdırmaq üçün istifadə etdiyi kompüter şablon kimi. Austen romanları bütün romanların DNA-sını ehtiva edir, Robinson Krusoya bənzər olaraq Marslıda, dəhşətli filmlərdəki gotik roman və ya hər bir Noel filmindəki Bir Milad mahnısı. Qısa hekayələr, onların qarışıq şokları və son nöqtəyə doğru tələsmələri ilə kino üçün hazırlanmış kimi görünürlər; ən sevdiyim film, Don't Look Now, Daphne du Maurier romanına əsaslanır. Mitlərin qaranlıq mənşəyi və elastikliyi və yaxın qohumları, xalq və əfsanələr onları dayandırır, çünki onlar bir rejissor üçün öz təsəvvürləri ilə doldurmaq üçün boşluqlar buraxırlar.
Sadə olmayanlar çox vaxt kömək edir. Ən yaxşı adaptasiyalardan bəziləri mənbə materialı ilə flört edir, qorxulu azadlıqlar alır və sonra onu tabloid sevgi sıçanı kimi tərk edir. İstədiyiniz hissələri oğurlayın və sonra mümkün qədər sürətlə qaçın, Paul Thomas Anderson məsləhət verdi; Hitchcock versiyasını hazırlamazdan əvvəl Bir dəfə Qusları oxuduğunu və bir daha düşünmədiyini iddia etdi. (Bir dəfə danışdığım bir ssenaristdən soruşdum ki, onun adaptasiya etdiyi romanı oxumasını xahiş edirdilər, çünki istehsal şirkəti bunun bir maneə olacağını düşünürdü). Kitablar və filmlər tamamilə fərqli heyvanlardır, Apple və cüraflar, müəllif-ssenarist Dennis Lehane bir dəfə dediyi kimi. Adaptasiya sözündən vizualə tərcümə əməlidir. Bir rejissor öz dilini tapmalıdır.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
