Tarixəqədərki insanların Amerikaya nə vaxt və necə gəlməsi qızğın mübahisələrin mövzusu olub. XX əsrin ikinci yarısında Clovis xalqının bura ilk dəfə təxminən 13 000 il əvvəl gəldiyi düşünülürdü. 1990-cı illərdən başlayaraq, bəziləri Çilinin cənubuna qədər uzanan bir sıra daha qədim məskənlərin kəşfi bu nəzəriyyəni alt-üst etdi. İndi "Science Advances" jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma mübahisələr üçün yeni materiallar təqdim edir, eyni zamanda Clovis-dən əvvəlki və Clovis mədəniyyətləri arasında bəzi maraqlı ortaq cəhətləri üzə çıxarır.
Arxeoloqlardan ibarət bir qrup Alyaska yerli Atabaskan dilində "onlar burada idilər" mənasını verən Shég’ Xdaltth’í’ (shehg xuh-tuhl-TTH’EE kimi tələffüz olunur) adlı qədim insan məskənində hərtərəfli tədqiqat aparıb. 13 800 illik məskən mərkəzi Alyaskadakı Tanana çayı vadisinə baxan küləkli bir təpədə, tarixəqədərki insanların Berinqiyadan keçərkən istifadə etdikləri həyati əhəmiyyətli bir dəhlizin bir hissəsində yerləşir. Tədqiqatçılar ən qədim çöküntü təbəqəsinin radiokarbon analizini aparıb, orada tapılan bitki və heyvan qalıqlarını təhlil edib və ümumilikdə 80 000-dən çox olan heyrətamiz sayda artefaktı araşdırıblar.
Daha çox oxuyun: “Bütün zamanların ən böyük səyahəti”
Komanda bildirir ki, bu məkan qısa bir dayanacaq olmaqdan uzaq, iki əsrdən çox müddət ərzində tarixəqədərki insanlar tərəfindən vaxtaşırı məskunlaşılmış bir baza düşərgəsi olub. Ocağı və torpaq sobası olan oval formalı yaşayış yeri yemək bişirildiyinə dair sübutlar göstərir, atılmış sümüklər isə onların mamont, quş, dovşan və digər heyvanlarla qidalandıqlarını nümayiş etdirir.
Bu sümüklərin bəziləri sərt qışda sağ qalmaq üçün heyvan dərilərini bir-birinə tikməyə yarayan tikiş iynələri və bizlər kimi incə alətlərə çevrilmişdi. Komanda həmçinin maral buynuzundan hazırlanmış kulon, ehtimal ki, dekorativ məqsədli qırmızı oxra piqmenti və qədim sakinlərin it saxladıqlarını göstərə biləcək bir köpək çənəsi sümüyü də tapıb.
Lakin ən maraqlısı daş alətlər, xüsusən də həm qərbi Berinqiyada, həm də şimal-şərqi Arktika Sibirində tapılanlara bənzəyən unikal iki uclu, almaz formalı balta tipli daşlar idi. Komandanın fikrincə, bu paralellər Berinq boğazı boyunca uzanan mədəni əlaqəyə işarə edir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
