Arxeoloqlar 25 min il əvvəl yaşamış ovçu-yığıcının dişlərində vərdiş halına gəlmiş narkotik istifadəsinin dünyadakı ən qədim sübutunu aşkar ediblər

16 000 ilə 25 000 il əvvəl müasir İndoneziya ərazisində yaşamış bir ovçu-yığıcı betel qozunu, yəni areka palmasının toxumlarını sorma vərdişinə yiyələnmişdi. Qozlar ağız boşluğunu keyidir, bəlkə də diş ağrısını sakitləşdirirdi.

Onlar həmçinin bu fərdin (cinsi məlum deyil) dişlərində xarakterik oyuqların yaranmasına səbəb olmuşdu. Fərd vəfat etdikdən sonra onun dişləri Sulavesi adasındakı bir mağarada minilliklər boyu qalıb. İndi arxeoloqlar hesab edirlər ki, bu qalıqlar indiyədək aşkar edilmiş vərdiş halına çevrilmiş narkotik istifadəsinin ən qədim sübutu ola bilər.

"Vərdiş" sözü burada əsas məqamdır. "Science Advances" jurnalında bu həftə dərc olunan yeni araşdırmaya görə, bu vərdiş sözügedən ovçuya zərər verərək diş xəstəliyini daha da ağırlaşdırıb. Bu zədələnmə ağrılı olmalı idi və çox güman ki, qozun keyidici xüsusiyyətlərindən asılılığın artmasına səbəb olmuşdu.

Tədqiqatçılar yazırlar: "Beləliklə, alkoqol kimi ən çox yayılmış psixoaktiv maddələrimizin ən qədimləri meydana çıxmazdan çox əvvəl, narkotik istifadəsinin yaratdığı asılılıq və digər mənfi sağlamlıq nəticələrinin idarə olunmasının insan təcrübəsinin bir hissəsi olması ehtimalı yüksək görünür".

Azı dişləri və çənə sümüyü Cənubi Sulavesidə aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilib. Başqa bir ərazidə arxeoloqlar minilliklər sonra, yəni 6 300 ilə 7 600 il əvvəl yaşamış ikinci bir fərdə aid dişlər də tapıblar. Hər iki qalıq dəsti diş xəstəliyinin əlamətlərini göstərib.

Zədələnmə ikinci fərddə daha qabarıq idi. Dişlərin aşınması bir neçə yerdə dişin pulpasını (dişin daxili yumşaq toxumasını) açıq qoymuşdu ki, bu da infeksiya riskini artırırdı. Bu, çox güman ki, olduqca ağrılı idi. Bu dişlərdə də birinci qalıq dəstindəki kimi dərin oyuqlar var idi.