Astronomlar ilk dəfə Yerə istiqamətlənmiş miniatur quazarı aşkarladıqlarını bildirirlər

Astronomlar ən parlaq və ən sirli kosmik obyektlərdən birinin kiçik versiyasını aşkar etmiş ola bilərlər. Uzaq kainatı bürüyən nəhəng, acgöz qara dəliklərin kiçildilmiş forması olan ələkeçməz mikroblazar bizim öz Süd Yolu qalaktikamızda peyda olmuş kimi görünür.

Daha da maraqlısı odur ki, bu ekzotik obyekt kainatdakı ən yüksək enerjili hissəciklərin necə yarandığına dair uzun müddətdir davam edən sirri izah edə bilər, deyə tədqiqatçılar "Astronomy & Astrophysics" jurnalında dərc olunacaq məqalədə bildirirlər.

Blazarlar kvazarların xüsusi bir formasıdır; bunlar cazibə qüvvəsi ətrafdakı maddəni fırlanan diskə çəkən superkütləvi qara dəliklərdir. Bu ekstremal mühitdə kvazar həddindən artıq qızmış maddəni təkər oxu kimi bir cüt reaktiv axın şəklində kənara püskürür. Blazar, reaktiv axınlarından birini təxminən Yerə doğru yönəldən istənilən kvazardır.

Astronomlar Yerə yaxın heç bir yerdə kvazar və ya blazar tapmayıblar, lakin təxminən 35 ildir ki, Süd Yolunda onların miniatür versiyalarını axtarırlar. Belə bir mikrokvazar böyük bir ulduzu udan və kosmosa maddə axınları püskürən kiçik bir qara dəlikdən ibarətdir. Onlar kvazarlardan çox kiçik olduqları üçün maddə onların üzərinə nəhəng həmkarlarına nisbətən daha sürətlə düşür.

İspaniyanın Xaen Universitetindən astrofizik Pedro Luke-Eskamilla deyir: "Mikroblazardakı dəyişikliklərin günlər və ya həftələr ərzində baş verdiyi proses superkütləvi blazarda minlərlə il çəkərdi. Bu, 'kosmik filmi' sürətli irəli sarma rejimi ilə izləyə biləcəyimiz mükəmməl bir miqyaslı modeldir".

Luke-Eskamilla və həmkarı Xosep Marti iyirmi ilini arxiv teleskop məlumatlarında bu hiperaktiv obyektləri axtarmağa sərf ediblər, lakin çox az uğur qazanıblar. Marti deyir: "Keçmişdə çoxlu namizəd tapmışdıq. Onların hamısı tam ölçülü və daha yavaş dəyişən qalaktikadan kənar obyektlər olduğu məlum oldu".