Kommunist qəzeti 9 mart 1926-cı il tarixli 58-ci sayında Bakı Türkoloji Qurultayının bağlanışından 3 gün sonra Tatar kəndlisi qurultay haqqında başlıqlı məqalə çap edib.
Tatarıstan Ciyostan qəzası, Mislin dairəsində Mislin kəndindən Türkoloji Qurultaya könüllü öz xərci ilə gələn əkinçi Ələddin Müslümoğlu Kommunist qəzetinin müxbiri ilə müsahibəsində qeyd edir ki, qurultay təşəbbüsü meydana çıxdıqda bu məsələ ilə maraqlanan və ona əhəmiyyət verənlər çox oldu.
Sovetlər İttifaqının əksər Türk qrafiyasından, Türkiyədən, bəzi Avropa ölkələrindən Bakıya bu əhəmiyyətli elmi məclisdə iştirak üçün gələn alimlər olduğu halda, adi Tatar kəndinin Qurultaya qatılması, mövqeyinin öyrənilməsi sovet təbliğat maşınının iş prinsiplərindən doğurdu. Proletariat diktaturasına əsaslanan, geniş xalq kütlələrinin marağının ifadəçisi olduğunu bəyan edən sovet hökuməti təşkil edən beynəlxalq qurultayın cəmiyyətinin bütün sosial təbəqələrinin marağında olduğunu əyani şəkildə bildirmək üçün tatar kəndlisi variantından istifadə edir. Ə. Müslümanların mövqeyini möhkəmləndirmək, fikirlərinin obyektivlik və inanıcı gücünün təmini üçün maliyyə mənbəyinin də şəffaflığı burada nəzərə alınırdı. Tatar kəndlisi Kommunistin müxbirinə bildirir ki, nümayəndə olmadığı üçün yol pulu üçün bir satıb, uzun yol qət edərək Bakıya Türkoloji Qurultayı görməyə gəlib:
Mən buraya çağırıram yox, gözləyən yoxdur. Fəqət, bir kəndli olduğum üçün qonaq sifəti ilə olsa da, qurultayın hər iclasında iştirak etməyimə müsaidə edildi. Buna görə də Qurultayı çağıran mandat komissiyasına böyük bir ricamdir etmək üçün təşəkkür edirəm.
Qurultay haqqında düşüncələrini bölüşən Ə. Misiroğlu qeyd edib ki, qarşısında duran ən ümdə və əsas məsələ kütləyə yaxınlaşmaqdan ibarətdir: Bu isə ən doğru, sağlam bir nəzəriyyədir. Bu nəzəriyyəni həyata keçirmək və kənd xalqına yaxınlaşaraq kənd əhalisini oxutmaq üçün çalışmaq lazımdır. Bütün terminların mənbəyi kənd olduğu üçün dil məsələləri kənd əhalisinə daha da yaxınlaşmaq lazımdır.
Siyasi-ideoloji prinsiplərini həyata keçirmək istəyən təbliğatçılar üçün həyata keçirmək üçün müxtəlif vasitələrlə, Qurultayın işində iştirak icazə verilən Ə. Müslümoğlunun Latın əlifbasına keçidlə bağlı mövqeyinə önəm verilməsinin pərdəarxası məqsədi var idi. Çünki Qurultaya qatılan 6 nəfərdən ibarət Tatarıstan nümayəndələri heyəti ərəb əlifbasının latın qrafikalı əlifbaya keçidinə etiraz edir, ərəb əlifbasının islahı üzərində dayanırdılar. Bakı Türkoloji Qurultayında ən böyük ərəbçilər fraksiyasını Alimcan İbrahimovun rəhbərliyi ilə Tatarıstan nümayəndələri təşkil edir, öz baxış və mövqelərini açıqlayırdılar. Sovet təbliğat maşını bu fraksiyaya, elmi zəkaya qarşı sadə vətəndaş formulandan yararlanır, Tatarıstan kəndlisi Ə. Müslümoğlundan bu məqsədlə istifadə edir, ərəb əlifbasının çətinliyindən xalqın savadsız qaldığı təbliğ olunurdu. Ə. Müslümoğlu Müxbirinə müsahibəsində dediyi kimi:
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
