Avrasiya ticarət yollarının genişləndiyi, tədarük zəncirlərinin yönləndirildiyi və bir vaxtlar bir-biri ilə əsasən diplomatiya yolu ilə məşğul olan ölkələrin sərmayə, nəqliyyat, enerji və texnologiya ilə getdikcə daha çox bağlı olduğu Avrasiya məsafədən daha çox əlaqəyə çevrilir. Bu il 25 illiyini qeyd edən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) bu dəyişikliyin ən bariz nümunələrindən biridir. Təşkilatın ŞƏT tərəfdaşı kimi Azərbaycan üçün rolu simvolik deyil, getdikcə daha praktik xarakter daşıyır, çünki əlaqələr hazırda təhlükəsizlik, ticarət, investisiya, enerji, nəqliyyat, telekommunikasiya, kənd təsərrüfatı, təhsil və mədəniyyət sahələrini əhatə edir.
Avrasiya iqtisadiyyatları bir-birinə daha çox bağlandıqca, bunlar getdikcə üst-üstə düşən sahələrdir. Yalnız təşkilatın miqyası bunun nə üçün vacib olduğunu izah edir. ŞƏT dünya əhalisinin təxminən 40%-ni və qlobal iqtisadi fəaliyyətin əhəmiyyətli hissəsini təmsil edən Çin, Hindistan, Rusiya, İran, Pakistan və Mərkəzi Asiya ölkələri də daxil olmaqla 10 üzv dövləti birləşdirir.
Ona görə də Bakı üçün belə bir şəbəkəyə çıxış ənənəvi ikitərəfli münasibətlərdən xeyli kənarda imkanlar yaradır. Bundan başqa, Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ona ŞƏT-in artan iqtisadi şəbəkəsi üçün xüsusi əhəmiyyət verir. Ölkə Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşdiyindən, Mərkəzi Asiyanı Türkiyə və Avropa bazarları ilə birləşdirdiyi üçün onun nəqliyyat infrastrukturu bu rol üçün getdikcə daha çox əhəmiyyət kəsb edir.
Qeyd etmək vacibdir ki, Çin və Mərkəzi Asiyanı Xəzər dənizi vasitəsilə Qafqaz və Avropa ilə birləşdirən Orta Dəhliz sürətlə inkişaf etmişdir. Marşrut boyu yüklərin həcmi yeddi il ərzində təqribən beş dəfə artaraq 4,5 milyon tona çatıb. Təkcə 2025-ci ilin ilk yeddi ayında Çindən gələn 225 bloklu qatar dəhlizdən keçib.
İnfrastruktur investisiyaları tələbi izləyir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun ötürücülük qabiliyyəti ildə təxminən 1 milyon tondan 5 milyon tona qədər artırılır, Azərbaycanın dəmir yolu operatoru ADY isə 300 yeni vaqon alıb. Bu rəqəmlər Azərbaycanın coğrafiyanı iqtisadi sərvətə necə çevirə biləcəyini göstərməklə nəqliyyat statistikasından daha çoxunu göstərir.
Eyni məntiq ticarət və investisiya üçün də keçərlidir. 2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın qeyri-neft ixracı təqribən 3,3 milyard dollara çatıb ki, bu da ümumi ixracın təxminən 14%-ni təşkil edib. Eyni zamanda, 2025-ci ilin birinci yarısında Çinin Azərbaycana investisiyası təqribən 405 milyon dollara çatıb.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
