Beyin korteksinin insan hüceyrələrindən ibarət olduğu siçanı tanıyın

Çoxsaylı kameralar kiçik bir arenada gəzən siçanı izləyirdi. Kompüter onun mövqeyini və sürətini qeyd edərək, monitorda "Pong" oyununa bənzər izlər buraxırdı.

Bu gəmirçini bu qədər diqqətlə izləməyin səbəbi nə idi? Onun beyin həcminin demək olar ki, yarısı insan hüceyrələri ilə əvəz olunmuşdu.

Uzaq növlərin beyin toxumalarını qarışdırmaq cəhdi bu gün Stanford Universitetində neyroalim Sergiu Paşcanın rəhbərlik etdiyi bir qrup tərəfindən "Nature" jurnalında dərc olunub.

Paşcanın qrupu daha əvvəl insan beyni "orqanoidlərinin" — kiçik neyral toxuma topalarının — körpə gəmirçilərin başına yeridildikdən sonra sağ qala və hətta fəaliyyət göstərə bildiyini nümayiş etdirmişdi.

İndi isə Paşca, siçanları genetik cəhətdən dəyişdirərək, onların beyinlərinin ilkin mərhələdə tam inkişaf etməməsini təmin etməklə işi bir addım irəli aparıb. Bu dəyişdirilmiş siçanlarda beynin iki əsas sahəsi olan qabıq (cortex) və hipokampın əksər hüceyrələri çatışmır.

O deyir ki, bu, insan hüceyrələrinin yerləşməsi üçün daha çox yer yaradır. "Bu heyvanlara yerləşdirilən insan hüceyrələri bölünəcək, böyüyəcək və bir neçə həftədən bir neçə aya qədər həmin boşluğun böyük hissəsini tutacaqlar", - deyə o bildirir. Paşca qeyd edir ki, təəccüblü kəşflərdən biri beyin toxuması çatışmayan siçanların kifayət qədər normal görünməsi idi — onlar gəzir və səs çıxarırdılar. Lakin onların yaddaş problemləri var idi. Labirint testində onlar hansı hissələri araşdırdıqlarını xatırlaya bilmirdilər.