2010-cu ildə Tokio Universitetinin və digər qurumların alimləri heyrətamiz bir nailiyyət barədə məlumat verdilər: Onlar siçanların bədənində demək olar ki, tamamilə siçovul hüceyrələrindən ibarət mədəaltı vəzi yetişdirməyə müvəffəq olmuşdular. Tədqiqata Stenford Universitetində akademik vəzifə tutan həkim-alim Hiromitsu Nakauçi rəhbərlik edirdi. Nakauçi müxtəlif növlərin hüceyrələrindən ibarət "ximera" heyvanların yaradılması üzrə ixtisaslaşıb. Bu görünməmiş nailiyyət sübut etdi ki, bir növ heyvanın bütün orqanı digərinin daxilində yetişdirilə bilər. Nakauçi suallara verdiyi elektron cavabda qeyd edib ki, ximeralar erkən mərhələdə embrion kimi yaradılıb və surroqat analara yerləşdirildikdən sonra "adi siçan hamiləliyində olduğu kimi" doğuşla nəticələnib.
Hazırda dövlət tədqiqat universiteti olan Tokio Elm İnstitutunda fəaliyyət göstərən Nakauçinin Yaponiyadakı laboratoriyası bu il qismən insan hüceyrələrindən ibarət siçan balaları yetişdirməklə daha bir mərhələni geridə qoydu. Hazırda "Nature Biomedical Engineering" jurnalında nəzərdən keçirilən bu təcrübə, insan-heyvan ximeralarını əhatə edən və canlı doğuşla nəticələnən hamiləliyin ilk nümunəsidir. İnsan hüceyrələri heyvanların qan damarları və ürək əzələləri ilə inteqrasiya olunaraq, on milyonlarla il əvvəl bizdən ayrılmış bir növdə böyümək qabiliyyətini nümayiş etdirib.
Sahə üzrə alimlər iddia edirlər ki, insan-heyvan ximeraları insan xəstəlikləri haqqında mühüm məlumatlar verəcək. Məsələn, onlar Altsheymer və Parkinson xəstəliklərində standart heyvan modellərinin qaçıra biləcəyi erkən dəyişiklikləri aşkar edə bilər. İdeal halda, insan-heyvan ximeraları transplantasiya edilə bilən orqanlara olan fasiləsiz tələbatı ödəməyə kömək edə bilər. ABŞ-da hazırda təxminən 100 000 insan milli orqan transplantasiyası gözləyənlərin siyahısındadır və hər il təxminən 5 600 nəfər transplantasiya ala bilmədən dünyasını dəyişir. Dünyanın hər yerindəki laboratoriyalar hazırda gəmiricilərlə yanaşı donuzlar, qoyunlar və meymunlarla da ximerik təcrübələr aparır — bütün bunlar mümkün qədər insan orqanlarına bənzər orqanlar, qan və digər toxumalar yaratmaq məqsədi daşıyır.
Lakin bu tədqiqat həm də heyvan hüquqları ilə bağlı problemlər, etik narahatlıqlar və laboratoriyada yaradılmış canlıların daha yüksək özünüdərk qabiliyyətinə malik ola biləcəyi və ya hətta insan reproduktiv hüceyrələri istehsal edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar doğurur. İnsan beyin toxumasına malik ximerik heyvan anlayışı "insanları qorxudur", - deyə insan embrionlarından istifadə edən təcrübələri dayandırmağı öz məqsədləri sırasına daxil edən qeyri-kommersiya tədqiqat və siyasət təşkilatı olan "Science Alliance for Life and Technology"-nin hüceyrə və inkişaf biologiyası üzrə mütəxəssisi Devid Prentis bildirib. Prentis, H.C. Uellsin "Doktor Moronun adası" romanındakı kimi hibridlər yaradan təcrübələrin "insanları daha az insan, heyvanları isə daha çox insan kimi etməsi" təhlükəsini qabardır. Prentis ümumilikdə insan-heyvan ximeralarının yaradılmasına qarşı olmasa da, o və digər tənqidçilər insan və heyvan həyatının qarışdırılmasına məhdudiyyətlər qoyulmasını tələb ediblər; bu, bəziləri tərəfindən həm heyvanların, həm də insanların ləyaqətinə ləkə kimi qiymətləndirilir.
Çoxsaylı müdafiəçilər və qanunvericilər ximerik tədqiqatlarla bağlı narahatlıqlarını ifadə ediblər. Lakin kiçik məhdudiyyətlər bu tədqiqat xəttini nəzarətdə saxlasa da, insan-heyvan ximeralarının araşdırılması irəliləməyə davam edir, çünki alimlər insan toxumalarının digər növlərin daxilində çoxalmasına mane olan fizioloji sədləri tədricən aradan qaldırırlar. Bioetika sahəsində çalışan Stenford Hüquq Məktəbinin professoru Henk Qrili proqnozlaşdırır ki, insan-heyvan ximeraları ilə bağlı narahatlıqlar onların terapevtik faydası daha aydın olduqca azalacaq.
> "Texnologiya mövcud olduqda, ondan yalnız xoş niyyətli insanların istifadə edəcəyini düşünə bilməzsiniz."
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
