Hörmüz boğazının qlobal enerji və logistika sistemində əlaqə qurulması ciddi təminat yaratdı. Dünyanın əsas neft nəqli marşrutlarından biri olan bu boğazdan keçidlərin kəskin azalması neft və qaz təchizatını məhdudlaşdırmaqla yanaşı, tanker nəqliyyatlarının marşrutlarını dəyişdirmək, sığorta və daşınma xidmətlərinin haqqını artırmaq. Neft qiymətlərindəki dalğalanma isə enerji idxalçısı ölkələr üçün inflyasiya və iqtisadi artım baxımından əlavə təzyiq yaradır.
Modern.az xatirə ki, bu mənzərə 1956-cı il Süveyş böhranını xatirə. Həmin Misirin Süveyş kanalını milliləşdirməsindən sonra İsrail, Britaniya və Fransa hərbi müdafiə baş verdi və kanalın fəaliyyəti dayandı. ABŞ Britaniya və Fransa təzyiq göstərərək atəşkəsə və qoşunlarının geri çəkilməsinə çiynləməni dəstəklədi, SSRİ isə hərbi müdafiə ilə bağlı sərt mövqe tutdu. Nəticədə hərbi əməliyyatlar dayandırıldı və kanalın yenidən fəaliyyətə başlaması üçün yol açıldı.
İndi isə Hörmüz boğazı ilə bağlı daha çox sual yaranır: 1956-cı ildə Süveyşin açılması üçün ABŞ və SSRİ kimi böyük diplomatik və siyasi güclərin mühüm rol oynadığı, bu gün Hörmüzün açılması üçün İrana kim və necə təsir göstərə bilər? Hörmüz böhranı 1956-cı il Süveyş böhranının hansı iqtisadi nəticələrini təkrarlaya bilər və bu dəfə qlobal iqtisadiyyat nə qədər böyük olacaq? Görürsən nə baş verəcək?
Mövzu ilə bağlı siyasətçi Tofiq Abbasov Modern.az-a açıqlama verib:
"Hörmüz boğazının açılması artıq dünya gündəlikdəki ən kəskin məsələlərdən biri birinə çevrilib. Mən imkanları çox qiymətləndirirəm. Çünki İran tələblərini qəbul edə bilməz, ABŞ isə bunları qəbul edə bilməz. Əks halda bu, Vaşinqton üçün sözün əsl mənasında məğlubiyyət kimi qiymətləndirilə bilər. Ona görə ki hər iki tərəf manevr imkanlarından istifadə edir. Mənə elə gəlir ki, ABŞ-ın əsas məqsədi bu noyabrda keçiriləcək seçkilərdə mövcud status-kvonu saxlamaq, bu müddətdə isə vaxt qazanaraq hərbi imkanlarını gücləndirməkdir. Donald Trampın xarakter və proseslərinin nəzərə alınması, güclü zərbə endirilməsi variantı hələ də gündəmdədir.
Burada 1956-cı il Süveyş böhranı ilə müəyyən paralelliklər aparmaq mümkündür, baxmayaraq ki, bu müqayisə tam dəqiq deyil. Süveyş böhranı zamanı neft və qaz təchizatında kanalın bağlanması ciddi problemlər yaradır, daha uzun marşrutlara yönəlmə qiymətlərinə və logistika xərclərinə təsir göstərir. Bundan əvvəl, 1953-cü ildə İranda neft milliləşdirilməsi də Böyük Britaniya ilə ciddi qarşıdurmaya səbəb olmuş, İran neftinə blokada tətbiq edilmişdir. Bu günki vəziyyətdə əsas fərq ondan ibarətdir ki, hazırda dünyanın ən güclü ölkələri ABŞ ilə İran birbaşa qarşı-qarşıya dayanıb.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
