İsrail və Türkiyə arasında gərginlik İsrailin Suriya hərbi aviabazasına endirdiyi hava hücumundan sonra güclənib və bu, iki ölkə arasında artan rəqabətin onsuz da qeyri-sabit olan Yaxın Şərqə daha bir təhlükəli cəbhə əlavə edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları dərinləşdirib. İsrail avqustun 18-də Suriyanın şimal-qərbindəki Əbu əl-Duhur aviabazasına zərbələr endirib və bildirib ki, əməliyyat Türkiyənin Suriyadakı hərbi fəaliyyətini genişləndirməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır. İsrail rəsmiləri Türkiyənin bu obyektdə hərbi varlıq yerləşdirmə planlarının İsrailin təhlükəsizliyini təhdid edə biləcəyini iddia ediblər.
Türkiyə isə bu iddiaları rədd edib və tətili pisləyib. Bu insident həmçinin İsrail ictimai müzakirələrində artan bölünməni üzə çıxardı. Bəzi israilli şərhçilər Türkiyəni yeni yaranmaqda olan strateji təhlükə kimi qələmə verib və Tel-Əvivin Ankaraya qarşı qəti hərbi mövqe tutmalı olduğunu iddia ediblər.
Məsələn, “The Jerusalem Post” İsrailin Türkiyə qüvvələri ilə potensial qarşıdurmanın qarşısını almaq üçün hərəkətini zəruri hesab edən şərh dərc edib. Digərləri isə xəbərdarlıq ediblər ki, Türkiyə ilə gərginliyin artması gözlənilən nəticənin əksini yarada bilər. Tənqidçilər Türkiyənin Suriyanın şimalında hərbi mövcudluğunun bir hissəsinin azaldıldığı bildirilən bir vaxtda hərbi əməliyyatların zəruri olub-olmadığını şübhə altına alırlar.
Onlar həmçinin iddia ediblər ki, NATO üzvünə və ABŞ-ın yaxın müttəfiqinə qarşı hərbi güc tətbiq edilməzdən əvvəl diplomatik kanallar tükənməlidir. Buna görə də mübahisə Suriyanın tək hava bazası məsələsindən kənara çıxıb. Bu, İsrail və Türkiyənin Suriya üzərində uzunmüddətli strateji qarşıdurmaya girib-girməməsi ilə bağlı daha geniş narahatlıqlara səbəb olub.
Bəzi İsrail yazıçıları daha da irəli gedərək, hökumətin yanaşmasına daxili siyasi mülahizələrin də təsir edə biləcəyini irəli sürdülər. Seçkilərin yaxınlaşması ilə onlar iddia edirlər ki, baş nazir Benyamin Netanyahu Türkiyəni yeni xarici təhlükəsizlik təhdidi kimi göstərməkdən siyasi fayda verə bilər. Bu cür iddialar müəyyən edilmiş faktlardan daha çox siyasi şərh olaraq qalır.
Mübahisə Suriyanın daha çox sabitliyə və regional və Qərb tərəfdaşları ilə daha sıx əlaqələrə can atdığı bir vaxtda baş verir. Bu arada Vaşinqton eskalasiyanın daha da artmasının qarşısını almağa çalışır və İsrail, Türkiyə və Suriya arasında toqquşma riskini azaltmaq üçün hazırlanmış mexanizmləri irəli sürür. Türkiyə üçün bu epizod regional təhlükəsizlik mühitində əhəmiyyətli dəyişikliyi təmsil edir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
