Pulsar şəbəkələri vasitəsilə aşkarlanan son dərəcə aşağı frekanslı cazibə dalğalarının zəif fonunda 13 milyard il əvvəl baş verən hadisələrə dair ipuçları ola bilər, o cümlədən kainatın ən erkən supermasiv qara dəliklərinin yaranması.
Bir araşdırmada nəşr olunmuş Letter in Physical Review D, Colgate Universitetinin tədqiqatçıları Sohan Ghodla və Cosmin İli, erkən kainatda yaranan supermasiv qara dəliklərin nəhayət pulsar zamanlandırma sıraları və ya PTA-lar tərəfindən ölçülən cazibə dalğası fonunun əhəmiyyətli bir hissəsini istehsal edə biləcəyini araşdırdılar.
Bu nəticələr ilk baxışda çox uzaq görünən iki astronomiya sahəsini birləşdirir. Birində kainat gənc ikən mövcud olan təəccüblü böyük qara dəliklərin müşahidələri var. Digər bir də böyük qara dəliklərin bir-birinə doğru spiral olaraq hərəkət etməsi ilə milyardlarla il sonra yaranmış cazibə dalğalarıdır.
Tədqiqatçılar qədim qara dəlik toxumlarının, supermasiv Qaranlıq Ulduzların geridə qoyduğu qalıqların bir növünün PTA siqnalına üstünlük təşkil edə biləcəyini müəyyənləşdirdilər.
İli deyir: "Pulsar zamanlandırma massivləri ümumiyyətlə nisbətən yeni kainatda supermasif qara dəliklər binarlarının sondası kimi qəbul edilir". "Əsərimiz göstərir ki, siqnalda o qara dəliklərin atalarının kosmik səhərdə necə meydana gəldiyi barədə məlumatlar da ola bilər. Bu mənada, bu gün müşahidə olunan cazibə dalğaları ilk supermasif qara dəliklərin yaranmasına yeni bir şərait yarada bilər".
Pulsar Zamanlandırma Arrays pulsarlar kimi tanınan sürətlə fırlanan neytron ulduzlarına əsaslanır. Qravitasiya dalğaları kosmosdan keçdikdə, sonda Yer kürəsinə gələn radio pulslarının vaxtında kiçik dəyişikliklər törədirlər. Uzun müddət ərzində bir çox pulsarları izləyərək beynəlxalq tədqiqat qrupları nanohertz tezliklərində stoxast qravitasiya dalğası fonunun sübutunu tapdılar.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
