“İnsanların, hökumətlərinin öz təsisat məqsədlərinə zidd və ya qeyri-adekvat olduğunu aşkar etdikləri hər an onu islah etmək və ya dəyişdirmək üçün şübhəsiz, ayrılmaz və ləğv edilməz hüquqları vardır.” – Ceyms Medison, ABŞ Konstitusiyasına uğursuzluqla nəticələnmiş Birinci Düzəliş, Konqresə təqdim edilib, 1789 *
Biz, Xalq. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Konstitusiyası doğulan, yaşayan, inkişaf edən, çürüyən və ölən şeylərdən ibarətdir: həşəratlar, heyvanlar, bitkilər, ideyalar. Daha mükəmməl bir Birlik yaratmaq üçün. Onun hər bir elementi çoxdan, münbit torpaqda, ağlın bətnindən sürünərək, sürüşərək, parıldayaraq və ciyilti ilə çıxaraq yaranıb. Ədaləti bərqərar etmək, daxili əmin-amanlığı təmin etmək. Mətn qoyun dərisindən hazırlanmış perqament üzərində yazılıb; dərilər təmizlənib, əhəngdə isladılıb, dartılıb və qurudulub. Ümumi müdafiəni təmin etmək. Mürəkkəb palıd yarpaqlarının tumurcuqlarından, arıların yumurtaları ilə müşkət gülləsi böyüklüyünə çatmış şişlərdən əldə edilib. Ümumi rifahı təşviq etmək. Onun sözləri tükənən qazların lələklərindən düzəldilmiş qələmlərlə formalaşdırılıb. Azadlığın nemətlərini qorumaq. Onun yüksək, əhəmiyyətli ideyaları çoxdan dünyasını dəyişmiş insanların ağıllarından və oxuduqları kitablardan gəlib. Özümüzə və nəsillərimizə. İki yüzə yaxın yazılı konstitusiya arasında, dünyanın ən nüfuzlu konstitusiyası olan Amerika Birləşmiş Ştatlarının Konstitusiyası həm də ən qədimlərindən biridir; sümük qədər kövrək, daş qədər sərt bir yadigardır. Qəbul edir və təsdiq edirik.
Lakin ABŞ Konstitusiyası nə sümükdür, nə də daş. O, ideyaların partlayışıdır. Perqament çürüyür və mürəkkəb solur, lakin ideyalar yaşayır; onlar həm də dəyişir. Konstitusiya təkcə xalq və onların hökmdarları, hökumətin strukturu və hüquqların təbiəti ilə bağlı deyil, həm də qanunun dərk edilə bilməsi və davamlılığı ilə bağlı qədim problemləri həll etməyə çalışıb. O, dahiyanə şəkildə zamanın keçidini nəzərə alıb.
ABŞ Konstitusiyası nə sümükdür, nə də daş. O, ideyaların partlayışıdır. Perqament çürüyür və mürəkkəb solur, lakin ideyalar yaşayır; onlar həm də dəyişir.
ABŞ Konstitusiyası düzəliş edilmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Ali Məhkəmənin hakimi Antonin Skaliya bir dəfə demişdi: “Konstitusiyanın bütün məqsədi gələcək cəmiyyətin istədiyi hər şeyi etməsinin qarşısını almaqdır.” Bu doğru deyil. Konstitusiyanın əsas məqsədlərindən biri dəyişikliyin qarşısını almaq idi. Digəri isə zorakılıq olmadan dəyişikliyə imkan vermək idi. Düzəliş Amerika konstitusiya ənənəsi üçün o qədər vacib, uyğunlaşma yolu ilə davamlılığın o qədər metodik və tam bir konsepsiyasıdır ki, onu ən yaxşı şəkildə fəlsəfə kimi təsvir etmək olar.
Konstitusiya tarixi olan bu kitab, düzəliş fəlsəfəsinin müasir konstitusionalizmin təməlində dayandığını müdafiə edir. Düzəliş həm də konstitusiyanın üsyanın qarşısını almaq mexanizmidir. Bu kitab düzəlişin mənşəyini xronoloji ardıcıllıqla təqdim etməyi, düzəlişin mümkün olduğu şərtləri müəyyən etməyi, düzəliş təcrübəsinin niyə tərk edildiyini araşdırmağı və Konstitusiyanın onsuz davam edə bilib-bilməyəcəyi sualı ilə hesablaşmağı qarşısına məqsəd qoyur.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
