Alimlər və filosoflar min illərdir ki, nəfəsi düşüncə ilə əlaqələndirirlər. Hinduizmin ən qədim müqəddəs mətnləri olan erkən Upanişadların bəziləri birbaşa ağlın sabitliyini nəfəsin sabitliyi ilə bağlayırdı. Qərbdə isə bu əlaqə Homerin "İliada" və "Odisseya" dastanlarında açıq şəkildə ifadə olunmuşdu, çünki qədim yunanlar ağciyərlərin düşüncə, emosiya və mühakimənin mərkəzi olduğuna inanırdılar.
Müasir koqnitiv alimlər daha da dəqiq əlaqələr müəyyən edərək, nəfəsin yaddaşa, duyğu siqnallarına diqqətə və narahatlıq kimi emosiyalara qarşı həssaslığa dərindən təsir edə biləcəyini aşkar ediblər. Lakin yeni araşdırmalar nəfəs və düşüncə arasındakı əlaqənin alimlərin düşündüyündən daha intim və incə ola biləcəyini göstərir. Bir qrup alim beynin limbik və kortikal hissələrinin dərinliyindəki elektrik siqnallarının hər bir nəfəsin xüsusi formasını barmaq izi kimi millisaniyəlik əsaslarla izləyə biləcəyini aşkar edib. Onlar nəticələrini "Journal of Neuroscience" jurnalında dərc ediblər.
Daha çox oxuyun: “Şüur bədən tələb edirmi?”
Tədqiqatın həmmüəllifi və Kaliforniya Universiteti, San Dieqonun koqnitiv elmlər kafedrasının rəhbəri Bredli Voytek bildirir ki, yeni iş koqnitiv elmin böyük suallarını, məsələn, düşüncənin təbiətini məlumat elminin metodları ilə birləşdirir. "Koqnitiv elmin təməl daşlarından biri odur ki, biz sadəcə qab içindəki beyin deyilik", - deyə Voytek bildirir. "Biz sadəcə kiçik ikili siqnal vahidləri olan tranzistorlar deyilik. Biz bədənə sahibik. Beynimiz fizika qanunlarına tabe olan bu mürəkkəb dünyada təkamül etmiş bir bədəndə mövcuddur və bu bədənləşmə bizim idrakımıza təsir edir". Məlumat elminin bu işə gətirdiyi yenilik, dünyanın siqnallarla zəngin olması və nəfəsdəki zamansal dəyişikliklər də daxil olmaqla, ölçülə bilən hər şeyin məlumat olması perspektividir.
San Dieqo Kaliforniya Universitetinin Koqnitiv Elmlər Departamentinin doktorantı Eena Kosik-Rouz, Voytek ilə birlikdə, həmçinin Şimal-Qərb Universiteti, Corc Vaşinqton Universiteti Tibb Məktəbi, Ayova Universiteti və Uşaq Milli Xəstəxanasından olan alimlərlə birlikdə bu tədqiqata rəhbərlik edib.
Mən Voytek ilə nəfəsin hansı xüsusiyyətlərini ölçdükləri, niyə epilepsiya xəstələri ilə işlədikləri və nəfəs almamızın nə qədərinin şüurlu nəzarətimiz altında olduğu barədə danışdım.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
