Plasenta Düşündüyünüzdən Çox Güclüdür - və Daha Sirli

İnsanlar onun brokkoliyə, ağaca, kasaya, pizzaya, ayparaya, frisbiyə, blinə bənzədiyini deyirlər. Etimoloji cəhətdən "pancake" (blin) sözü ən yaxınıdır: Latın dilində "placenta" tort deməkdir və yunan dilində yastı tort mənasını verən "plakoenta" sözündən gəlir. Eramızdan əvvəl 160-cı ilə aid yunan-roma reseptinə görə, "placenta" adlanan bu yumru, yastı deserti hazırlamaq üçün nazik xəmir layları, pendir, bal və dəfnə yarpaqları lazımdır. Əgər "plasenta" adlanan orqanı hazırlamağa çalışırsınızsa, resept, əlbəttə ki, bundan daha mürəkkəbdir.

Qədim sivilizasiyalar plasentaya böyük simvolik və mənəvi əhəmiyyət verirdilər. Bəzi mədəniyyətlərdə o, körpəni qoruduğu və ana ilə uşaq arasındakı ilkin bağı təmsil etdiyi üçün müqəddəs sayılırdı. İnsanlar çox vaxt bu orqanı bəzi mədəniyyətlərdə bu gün də davam edən ayinlərlə basdırır və ya yandırırdılar: Məsələn, Cənub-Şərqi Asiyanın Hmonq icmasının üzvləri plasentanı evdə basdırırlar; onlar inanırlar ki, bir Hmonq insanı öldükdə, onun ruhu doğulduğu yerə qayıdır və plasenta ilə birləşir, bu da onun ruhlar dünyasına səyahət etməsinə kömək edir.

Əksər müasir cəmiyyətlər plasentaya bioloji tullantı kimi baxır və doğuşdan sonra onu birbaşa krematoriyaya atırlar. Lakin getdikcə bu orqan laboratoriya masasına gəlib çıxır və burada bizə ana ilə uşaq arasında endokrin və immun interfeys kimi necə fəaliyyət göstərdiyini öyrədir.

Plasentanın formalaşması ilə bağlı tədqiqatlar hamiləliklə əlaqəli bir çox patologiyanın əsas mexanizmlərinə işıq salıb. Ən əsası, bu, tibb ictimaiyyətinə hamilə qadınların təxminən 5 faizinə təsir edən ən çox yayılmış hamiləlik pozğunluqlarından biri olan preeklampsiya haqqında daha geniş anlayış əldə etməyə kömək edib.

Klinik olaraq, preeklampsiya yüksək qan təzyiqi və sidikdə yüksək protein səviyyəsi (proteinuriya) ilə xarakterizə olunur. Ciddi hallarda, bu, çoxsaylı orqan zədələnmələrinə və hemolizə, qaraciyər fermentlərinin yüksəlməsinə və trombositlərin sayının azalmasına (HELLP sindromu) səbəb ola bilər. Preeklampsiya həm ana, həm də döl üçün genetik, immun və damar faktorlarını əhatə edən çoxfaktorlu bir pozğunluqdur. Yeganə olmasa da, bir fikir cərəyanı hesab edir ki, bu amillər plasentanın onu ananın qan dövranı sisteminə bağlayan qan damarlarını adekvat şəkildə inkişaf etdirmək qabiliyyətini pozur. Nəticədə, həmin damarlar normaldan daha dar ola bilər və bu da disfunksiyaya gətirib çıxarır.

Hamiləliyin əvvəlində, döl kiçik olduqda və az oksigen və qidaya ehtiyac duyduqda, qan axınının azalması böyük bir problem deyil. Lakin hamiləlik irəlilədikcə və döl böyüdükcə, onun tələbatı da artır. Bu baş verdikdə, plasenta ananın bədəninə daha çox qan göndərməsi üçün siqnal verərək bu məhdud qan axınını kompensasiya edir, lakin təchizat qeyri-kafi qalır və plasenta yenidən cəhd edir. Bu, preeklampsiya simptomlarını yaradan qapalı bir dövrə yaradır: hipertoniya, şişkinlik, baş ağrıları, görmə problemləri və s.