Sehrli göbələk maddəsi siçanlarda kimyaterapiyanın ağır yan təsirini dayandırır

Kimyaterapiyanın ən qəddar yan təsirlərindən biri xəbərlərə düşmür, çünki adı çətindir: periferik neyropatiya. Dərman şişi öldürərkən əl-ayağın sinirlərinə də dəyir; nəticə illərlə qalan keyimə və yandırıcı ağrıdır, onkoloqlar çox vaxt dozanı azaltmağa məcbur olur.

Hyustondakı MD Anderson Xərçəng Mərkəzinin komandası qoruyucunu təsadüfən tapdı: bir əməkdaş fərq etdi ki, başqa təcrübə üçün psilosibin verilmiş siçanlar neyropatiya keçirmir. Ciddi yoxlanışda kimyaterapiyadan əvvəl iki doza psilosibin alan siçanlar altı müalicə dövrünə qədər tam qorundu. Zərər başlamışdısa, psilosibin həssaslığı təxminən üç aya endirirdi.

Mexanizm sinirin içindəki nəqliyyat sistemidir. Kimyaterapiya mitoxondriləri daşıyan mikrotubul "relslərini" dağıdır, sinirin ucu acından ölür. Psilosibin bu dəmir yolunu saxlayır — həm siçan, həm insan sinir hüceyrələrində.

Hələ siçan və hüceyrə səviyyəsindədir, amma MD Anderson döş, kolorektal və baş-boyun xərçəngi üçün kimyaterapiya alan təxminən 80 xəstədə 2-ci faza sınağı planlaşdırır. İyirmi ildir psixiatrik dərman kimi öyrənilən bir maddə burada sinir mühafizəçisi rolunda çıxır.

Mənbə: Nature, nature.com/articles/d41586-026-02744-6 (tədqiqat: Heles və b., Science, 2026).