Bir neçə aydan bir İngiltərənin su şirkətlərinin davranışları ilə bağlı daha çox şok başlıqlar var. Sonuncular, son bir il ərzində 14 şirkətdə ümumilikdə 25,3 milyon funt-sterlinqə yüksələn icraçı direktorların və baş maliyyə direktorlarının maaşları haqqındadır. Bu arada, İngiltərədə yaşayan insanlar artan su haqları və təmizlənməmiş kanalizasiya sularının (çox vaxt qeyri-qanuni olaraq) çimərliklərə və göllərə axıdılması ilə mübarizə aparır və Thames Water kimi şirkətlər müflisləşmənin astanasındadır və hökumətin dəstəyini istəyir.
Bu vəziyyətdə olmağımız təəccüblü deyil: İngiltərənin su şirkətləri uzun müddətdir ki, səhmdarların maraqlarını müştərilərin maraqlarından üstün tutmaqda ittiham olunurlar. Onların nöqteyi-nəzərindən suyun özəlləşdirilməsi heyrətamiz bir uğurdur. 1991-2019-cu illər arasında ana şirkətlərin səhmdarlarına dividendlər cəmi 57 milyard funt-sterlinq təşkil edib ki, bu da hər il orta hesabla 2 milyard funt-sterlinqdən çox olur.
Bu özəl ana şirkətlərin əksəriyyəti xaricə məxsusdur, ona görə də mənfəət Britaniyada belə saxlanılmır. Düzgün nəzarətin olmaması bir sıra azğın stimullar yaradır. Su şirkətləri eyni miqdarda su üçün daha çox ödəniş edə bilsələr, bunu edəcəklər.
Əgər təmizlənməmiş çirkab sularını ictimai su yollarına tökə bilsələr, bunu da edəcəklər. Problemin kökü 1989-cu ildə o vaxt baş nazir olan Marqaret Tetçerin İngiltərədə suyu özəlləşdirməsinə gedib çıxır. Ancaq burada, İngiltərədə alternativin olduğunu göstərən bir nümunə var.
İngiltərədən fərqli olaraq, Şotlandiya Scottish Water-ın ictimai mülkiyyətini saxlamağı seçdi və 2002-2019-cu illər arasında şirkət özəlləşdirilmiş ingilis su şirkətlərindən fərqli olaraq hər ev təsərrüfatına infrastruktura 35% daha çox sərmayə qoydu. O, istifadəçilərdən 14% az ödəniş alır və dividend ödəmir. Scottish Water-ın 500 min funt sterlinqdən çox əlavə edən CEO maaş paketi digər dövlət sektoru işçilərinə nisbətən yüksək olduğu üçün tənqid edilsə də, sərhədin cənubundakı özəl ödəniş paketləri ilə müqayisədə nisbətən aşağıdır.
Daha da əhəmiyyətlisi, Scottish Water Şotlandiyada yaşayan insanlara cavabdehdir, çünki bütün mənfəət səhmdarlara getmək əvəzinə yenidən su və kanalizasiya sistemlərinə yatırılır. Mən on ildən artıqdır ki, Şotlandiyada yaşayıram və kranlardan gələn su təmiz və dadlıdır. 2018-ci ildən etibarən Şotlandiya Suyunun Həyatınız Suyunuz kampaniyası ölkə daxilində ictimai su stansiyaları şəbəkəsi vasitəsilə pulsuz içməli su təklif edir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
