Mübahisə mədəniyyətinin səviyyəsi xalqın sosial-psixoloji və siyasi vəziyyətinin mühüm keyfiyyət meyarlarından biridir. Bu “nöqtədə” bəzi amilləri kəsişir: milli mentalitet, konkret fərdin şəxsi fəaliyyəti, formalaşmış siyasi ənənələrin “kodları”, milli mədəniyyətin “kodları”, siyasi aktivliyin, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının vəziyyəti, milli təhsilin yüksəlişi, qlobal siyasi proseslərin inkişafı, hətta dünyada baş verən hadisələrin xüsusiyyətləri və daha nələr-nələr. Sadalananlar mübahisə mədəniyyətinin təsirinə təsir edə biləcək əsaslar sadəcə kiçik bir hissədir.
buna görə, “mübahisə mədəniyyəti” ilk baxışdan göründüyü kimi heç də asan, zərərsiz və amorf məzmunlu bir məfhum deyil. Olduqca mürəkkəb və ciddi təhlillərə ehtiyacı olan bu anlayış konkret xalq və millətin demokratik inkişaf potensialının vacib indikatorudur. Cəmiyyətdə mübarizə mədəniyyətinin fəaliyyətinin olmasından ən çox məqsədəuyğun siyasətdir.
Dünya aşkarlanan təcrübəyə müraciətets, açıq şəkildə baxıla görə, narahatlıq mədəniyyətinin mümkün olması tarixi vəziyyətdə yaranan vəziyyətə görə daha ağrılı və təhlükəsizlik tədbirləri. Siyasət elə ki, bir dəfə müstəvidir burada yaranmış mübahisədə iştirak edən tərəflərin köməyi ilə “böyüklük et, boş ver və keç bu mövzudan” kimi yaratmaq mümkün olmur. Siyasətdə düzgün yer tapmış şəxslər etiraf etməsələr də, ancaq zamanla mövcud sahənin “miras” qaçılmaz şəkildə onlarda ambisiya, gözləntiləri və iddianı forma daxil edin.
Odur ki, mübahisə mədəniyyətindən inkişaf etmiş siyasətdə kiçik belə hadisələrin idarəolunmayan səviyyəyə qədər inkişaf etməməsinə səbəb ola bilər. Mili və ideoloji mübahisələrin əsas təhlükəsi ondan ki, bu cür münaqişələrin “pambıq tayası” kimi birdən-birə alovlanmaq potensialı var. Təsadüfi deyil ki, xarici tədqiqatdan bəhrələnən təxribatçılar çıxır bilavasitə milli və ideoloji mövzular ətrafında dolaşır.
Müstəqillik tariximizdə yaşanan bəzi hadisələri yada salsaq, qeyd olunan təsbitin nə qədər doğru olduğunu aşkar şəkildə görə. Mövcud kontekstin inkişafında son bir neçə həftə ərzində qlobal internet məkanının yerli seqmentini süni şəkildə bürümüş “Şah İsmayıl Xətai” hadisəsinə toxunmaq istərdik. Siyasət sahəsində yaşanan hər bir hadisədən sonra doğru nəticə çıxarmaq ki, və cəmiyyət olaraq milli maraqlarımızın toxunulmazlığını təmin etmək mümkündür.
Konkret bir “mühitin” ətrafında yaşanan qalmaqal potensiallı problem öz həllini tapmayan zaman vəziyyətin açıq gərginliyə çevrilmə ehtimalı böyüyür. Misal hər-hansı bir teatrın yaradılması üçün yaradılan müstəvidə yaşanan qalmaqal ictimailəşdirilirsə, bu hadisə ilə “teatr monitorinqi” kimi səmərəli olacaq, əlavə cəmiyyətdə milli mədəniyyət və incəsənət ilə bağlı ictimai qərəzli mülahizələr dolaşacaq. Oxşar vəziyyət ictimai-siyasi münasibətlərin bütün başqa sahələrində rahatlıqla yaşana bilər.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
