1. müsəlman aləmində ilk demokratik dövlət. 27 may 1918-ci ildə tbilisi şəhərində azərbaycan milli şurası tərəfindən bəyan edilmişdir. irəvan şəhəri və quberniya əraziləri güzəştə gedildikdən sonra 1918-ci il mayın 28-də özünün müstəqilliyini elan edən azərbaycan xalq cümhuriyyətinin ərazisi 99908,86 km² təşkil edirdi. 13983,1 km² ərazi isə mübahisəli ərazi kimi qəbul olunaraq gələcək danışıqlar prosesində həll olunması nəzərdə tutulmuşdu. edilən güzəştdən sonra ermənistan azərbaycanın naxçıvan, zəngəzur və dağlıq qarabağ ərazilənin ermənistana birləşdirilməsi iddiası ilə çıxış etdilər. lakin 1918-1920-ci illərdə irəvan quberniyasından başqa əraziləri ələ keçirə bilməyən ermənilər 1920-ci il aprelin 28-də, gbkz: azərbaycan sovet rusiyasına birləşdirildikdən sonra bolşeviklərin himayəsi ilə yeni ərazilər əldə etməyə nail oldular.