2. dünən, 16 may, orta doğu'da sərhədləri cızmış sykes-picot-sazonov ("sayks-piko-sazonov" kimi oxunur) anlaşmasının 100 ili tamam oldu. britaniya, fransa və rusiya birinci dünya savaşının sonunda bölgədə sərhədlərin necə olacağı haqqında anlaşmışdılar. anlaşmaya görə, rusiya istanbul'u, boğazları və doğu anadolu'nu almalıydı, britaniya və fransa ərəbistan yarımadasında yerləşən torpaqları bölüşdürməliydilər.
rusiya həmin anlaşmaya görə heç nə ala bilmədi (türkiyə'nin müqaviməti nəticəsində). amma orta doğu'da bugün olan suriya, iraq, iordaniya, livan, fələstin, səudiyyə ərəbistanı və s. ərazilər həmin anlaşmaya görə müəyyənləşdi. anlaşmada bu ərazilərdə olan əhalinin nə etnik tərkibi, nə dini mənsubiyyəti, nə torpaqların münbitliyi, coğrafi özəlliyi, nə su ehtiyatları, nə başqa önəmli göstəriciləri nəzərə alınmadı. britaniya'ya və fransa'ya necə rahat oldusa, elə də böldülər. həmin vaxtdan bəri orta doğu'da barış yoxdur.
düzdür, hər şeyi bu anlaşmanın üstünə yıxmaq doğru olmazdı, çünki, belə baxanda, orta doğu heç zaman özünü barış içində idarə edə bilməyib. orta doğu'ya barış həmişə kənar qüvvələr tərəfindən gətirilib - misir, iran, roma, bizans, xilafət, türk imperiyaları dönəmində orta doğu'da barış mümkün ola bilmişdir. bölgə dövlətləri, müstəqillik əldə edəndən bəri, bir-birilə və öz içlərində açıq, ya da qapalı savaşdadırlar. sykes-picot-sazonov (britaniya, fransa və rusiya diplomatlarının adıyla tanınan) anlaşmasının burada mənfi rolu az deyil.(c) erkin qədirli