3. kvant mexanikasında superpozisiya prinsipi deyə bir anlayış var ki, kiçik ölçülü zərrəciklərin eyni vaxtda ola biləcəkləri bütün hallarda mövcud olduğunu ifadə edir. bəs ətrafımızdakı hər şey məhz bu kiçik zərrəciklərdən təşkil olunduğu halda niyə biz bu bir neçə halda mövcudluğu görə bilmirik?

sualın mümkün cavablarından biri kopenhagen təfsiridir. bu təfsirə görə sistemin o mümkün hallardan hər hansı birində olduğunu görməyimizi onu müşahidə etməyimiz müəyyənləşdirir. yəni müşahidəyə başlandığı anda o hallardan biri baş verir, bundan əvvəl isə sistem eyni zamanda bütün hallarda mövcud idi.

schrödinger isə belə bir yanaşmanın absurd olduğunu fikirləşir və bunu göstərmək üçün başlıqda digər yazarlar tərəfindən təsviri verilən xəyali təcrübəni ortaya çıxarır. məqsəd böyük bir cismi elə bir sistemdə, vəziyyətdə yerləşdirməkdir ki, sistemin vəziyyəti atomdaxili zərrəciklərin vəziyyəti ilə təyin olunsun. qutudakı zəhərin dağılıb-dağılmaması onu fotonun aktivləşdirib-aktivləşdirməməsindən asılıdır. fotonsa müşahidə olmadığı üçün superpozisiya prinsipinə görə hər iki işi görəcəkdir. bu isə pişiyin eyni zamanda həm ölü, həm də diri olması nəticəsini doğurur. hansı ki, paradoksdur və schrödingerə görə absurd vəziyyətdir. belə ki, müşahidə olmadan da pişik ya ölüdür, ya diri.

qısaca scrödingerin praktiki situasiyalara baxıldıqda kiçik zərrəciklərin mümkün hallardan sadəcə birinə keçməsi üçün kopenhagen təfsirinə zidd olaraq heç də müşahidənin mütləq olmadığını göstərməyə çalışdığı xəyali təcrübə.