1. 30 avqust 1991-ci ildə azərbaycan respublikası ali soveti'nin növbədənkənar sessiyasında qəbul edilmiş bəyannamədir. bəyannamə ilə azərbaycan, müstəqilliyini ssri'dən elan etmişdir.
daha sonra 18 oktyabr 1991-ci ildə "azərbaycanın dövlət müstəqilliyi haqqında konstitusiya aktı" qəbul edilmiş və ssri'nin dekabrın 26-sında dağılmasından sonra, 29 dekabr 1991-ci ildə ümumxalq referendumunda 18 oktyabr aktına "hə" çıxması ilə azərbaycanın müstəqilliyi bərpa edilmişdir.
azərbaycan, ssri'dən müstəqilliyini elan etmiş 8-ci sovet respublikası idi.