13. tarixin həqiqət olması üçün onu yazanların dürüst olması lazımdır. ancaq insan oğlu heç vaxt tam dürüst olmayıb. o, həmişə tarixi dəyişib, ya da dəyişdirilməsinə göz yumub. ancaq elə həmin insanlar dini, tarixi kitabların hətta elmi tədqiqatların əsrlər boyu toxunulmaz qaldığına inanır və bunu sorğulayanlara qəribə yanaşır. bu bir növ
sadəlövhlükdür.

keçmişdə yaşamış şairlərin, filosofların adını istifadə edib, onların heç vaxt demədiyi fikirləri siyasi manipulyasiya vasitəsinə çevirmək də bu sadəlövhlüyün başqa bir formasıdır. məsələn, george orwell-in 1984 romanı totalitarizmi, informasiya manipulyasiyasını tənqid edən bir əsərdir. ancaq bəzi qruplar onun adından “erməniyə güvənmə” kimi sitatlar yayırlar. problem nədir? orwell-in belə bir ifadə işlətməməsi bir yana, onun yazıları məhz bu cür dezinformasiyaların və kütlənin beyin yuyulmasının əleyhinə idi.

orwell-in əsas ideyası insanların yalan informasiyaya inanmağa necə yönləndirildiyini, tarixin necə saxtalaşdırıldığını və insanların həqiqəti necə unuda bildiyini göstərmək idi. onun əsərlərində milli nifrət toxumu səpmək deyil, kütləvi manipulyasiyanı tanımaq, ona qarşı mübarizə aparmaq vurğulanırdı.

tarix kitabları da, dini mətnlər də insanlar tərəfindən təhrif olunur, dəyişdirilir, öz maraqlarına uyğunlaşdırılır. əgər bir toplum orwell-in belə bir söz dediyini rahatlıqla qəbul edirsə, deməli, tarix haqqında deyilən hər şeyi yoxlamadan həqiqət kimi qəbul edir. və məhz bu cür düşüncə tərzi cəmiyyətin özünü informasiya əsarətinə salır təəssüf.