101. bu dünyanın həm ən dözülməz faciəsi, həm də ən füsunkar gözəlliyidir. Biz adətən ondan qorxmağa öyrədilmişik, amma əslində o, insanın ən sadiq, ən yaxın dostudur. Çünki ölüm sadəcə bir son deyil.o, mütləq qurtuluşdur, bədən zindanında sıxışıb qalmış ruhun sonsuz azadlığıdır.

insan həyatına kənardan, qərəzsiz baxa bilsək, yaşamağın əslində necə ağır bir yük, necə böyük bir əzab olduğunu görərik. Yaşamaq, dayanmadan düşünmək, işləmək, bir loxma yeməyə, bir qurtum suya, hətta gözlə görünməyən havaya belə möhtac olmaqdır.Günümüzü ən bəsit bioloji ehtiyaclarımızı qarşılamaqla, tualetə getməklə, bu fani bədəni ayaqda tutmaqla keçiririk. Bütün bunlar ruh üçün necə də ağır, necə də alçaldıcı bir məcburiyyətdir.

insan övladı çox vaxt kibiri və qüruru ilə öyünür. Dünyanı fəth edəcəyini düşünür. Amma öz bağırsaqlarına, öz daxili orqanlarına belə hökm edə bilməyən, adi bir bioloji prosesin qulu olan insan nəyi ilə fəxr edə bilər ki? Biz sadəcə havaya, suya və yeməyə möhtac qalan, bir nəfəs kəsiləndə yox olan aciz varlıqlarıq. insan bədənində bu qədər aciz və möhtac olmaq ruh üçün dözülməz bir işgəncədir. Çünki ruh yaradılışı etibarilə daima azadlığa, sərhədsizliyə can atır. O, bu çirkli və asılı bədəndə özünü qəfəsdəki quş kimi hiss edir.

Ölüm isə məhz bu dözülməz nöqtədə gələn ilahi bir hissdir, möhtəşəm bir xilaskardır. O gəlir və dünyəvi ləzzətləri, yalançı həvəsləri bir anda məhv edir. insanı bu bitib-tükənməyən ehtiyaclar burulğanından, maddiyatın ağırlığından çəkib çıxarır. Ruh nəhayət ki, öz ağır və çirkli libasından sıyrılır.

Ölüm həyatın bağladığı bütün düyünləri açır, bütün səhvləri düzəldir. Ömür boyu beynimizi gəmirən, cavabını tapmadığımız o mürəkkəb suallara bir anda aydınlıq gətirir. Pərdə qalxır və hər şey öz mütləq həqiqətinə qovuşur. Buna görə də ölüm hər şeyi bitirən qaranlıq bir sonluq deyil; o, bir ruhun ya əbədi qurtuluşunun, ya da ən böyük faciəsinin təməli, əsl başlanğıcıdır.