912. hərdən fikirləşirəm. nə yaxşı ki, əsgərliyə getdim. həyatımın elə bir dönəmindən keçirdim ki, biraz da buralarda qalsaydım ya özümü öldürmüşdüm, ya da ölkədən çıxıb getmişdim. çox dedilər ki, magistraturaya qal hazırlaş. əslində içimdə başqa fırtınalar qopurdu. ən əsası heç kimin fikri ilə razılaşmama məsələsi. kim nə deyirdi, itələyirdim. eyni fikirdə saatlarla qalmaqdan bezdiyim üçün heç nə fikirləşmirdim. bunu da ayıq başla etmək mümkün deyildi. hər gün içirdim. bir günümü o biri günə itələyirdim. ediləcək listəsi dolub daşırdı, ortada heç nə yox idi. həmin günlər yeniyetməlikdən təzə-təzə çıxırdım. hamı ilə dalaşırdım, sonra içməyə qaçırdım. əsgərlik ən çox qiyməti olmayan dəyərlərlə qucaqlaşmağı öyrətdi mənə. açığın desəm 1 il boyunca bütün dərdlərdən, fikirlərdən azad oldum. 1 il mənasız bir bədəli ödəyəcək adam niyə digər həyat;- yəni mülki həyatı niyə düşünsün. gecə saat 3-5 arası posta çıxan adam niyə düşünsün dünyanın dərdini? bir növ terapiya məktəbi kimi idi. mülki həyat ilə oranın həyatda qalma mübarizəsi bir-birinə çox bənzsə də arada bəzi nüanslar var. tam olaraq bu nüanslar idi məni oraya bağlayan. burda müəyyən statusuna görə sənə hörmət qoyurlar, orda isə dəyərlərinə və şəxsiyyətinə görə. əlbət ki, komandir heyyətdəndən getmirdi söhbət. əsgər dostlarından gedirdi. hərdən gecə vaxtı kazarmanın arxasında çəkdiyimiz siqaretlər gəlir ağlıma, dördüncü postdan 5ci posta siqaret istəməyə gələndə ilişib qaldığımız şirin söhbətlər. vaxtın getməsi üçün hər xatirəyə, hər yaşanmışlığa əl atırdıq. bax sikəcəm axı, gül kimi entry giririk, hansısa dalbenin biri gecə saat 2də 11 manat pul istəyir. halbuki 1 saat bundan qabaq 10 manat pul atmışam. gecənin bu vaxtı qumar oynuyarlar mənəviyyatsız? bax belə şeylərə görə gözəldir əsgərlik. başın dinc. maksimum hansısa maxeni yola verərsən. 5 il bundan qabaq da oturub içdiyim stoldakı qənd qabıya çölün işığı düşüb işıqlandırırdı, indi də elədir. zaman keçir və bəzi şeylərin yeri dəyişmir. eynilə həmin qənd qabı kimi. bir kəslərin hissetdirdikləri də dəyişmir, ama, nə qədər etsən də onu həyatından, beynindən, yaşanmışlıqlarından çıxardıb bir kənara tullaya bilmirsən. məskunlaşdığım bir koma da olsa, onla bağlı o qədər xatirələri niyə və necə bir kənara tuılayım? zəmanə çox pis dəyişib. o qədəe pis dəyişib ki, əvəllər az yaşlı uşaqlar atalarının sözünə baxmayanda sevinirdin. indi narahat olursan, çünki, iti qurdu, peysəri doludu. əsas da narkotik. elə bir şeydir ki, sonunu bildiyin uçuruma tullayır səni. sonu olmayan yolları sevdiyimiz üçün narkotik də yan keçdi bizdən. şükür allaha təmizik, bir dənə siqaretimiz var o da olmalıdır kimi bir şey. dizlərim o qədər sızıldıyır ki, insan nə qədər yorulursa o qədər də qaçmaq istəyir. bu gün elə bir sual aldım ki, gülməkdən özümü saxlaya bilmədim. rəsulzadə, elçibəy, yoxsa heydər . təkərə düşdüm, cavab verə bilmədim. gör neçə illərdir, insanımız nəyin üstündə dalaşır, nələrin, kimlərin mübahisəsini aparır. əslində siyasi tariximiz müstəqilliyi alandan bu yana o qədər də qeyri-adi deyir. naxçıvanda kondisaner zavodu, bakıda paltaryuyan fabriki falan. niyə illərdir camaat verlişlərə çıxır, debatlar aparır, konfiliktlərə girirlər. bəlkə də onlar da hər şeyin fərqindədirlər, sadəcə mırtlaşırlar. bəlkə də elə poxa düşüblər ki, zadniyə versələr çörəksiz qalacaqlar. hərənin çörəyi bir dərədən çıxır. dərənin yiyəsindən qorxurlarsa problem yoxdu. onuz da bu ölkədə hər şeyi qorxu ilə idarə edirlər. insanın bəzi hallarda qorxması çox önəmlidir. məsələn; avstraliyada camaat unitazdan zəhərli hörümçək çıxacaq deyə qorxur, biz isə otruduğumuz yerdə "3-cü bölməyə yaxınlaşarsınız zəhmət olmasa" sözündən qorxuruq. görəsən yenə nə pox yemişik deyə düşünüb sıçaraq gedirik bölməyə. birinə salam verirsən sabahsı gün səndən 1000 manat borca pul istəyir, birinə necəsən deyirsən doğub üstünə atır. bu gün iş paltarında getmişdim bakıya bir nəfər götürməyə. iş elə gətirdi ki, gözləməli oldum. girdim bahalı kafelərdən birinə oturdum. bir əl elədim iki əl elədim qoz qoyan olmadı. çıxdım çölə. belə özümü də qınayıram gedib bambılı kimi bahalı kafedə elə otursam əlbət ki, heç kim qoz qoymayacaq. amma, belə bir nüans var ki, qəhbəlik xalqımızın canına elə işləyib ki, təbəqələşməninin poxun çıxardıblar. əslində mənə qoz qoymayan ofisantın maaşını 3 gündə qazansam da bəzi şeylər var ki, o öz xəttini ortaya qoyur. bir növ sosial ekspriment kimi oldu mənim üçün də. sumqayıtda iş paltarı ilə gəzməkdən heç utanmıram. hələ etiraf edim ki, çöl paltarından daha rahatdır. seçilmir, diqqət çəkmir. 1 nəfər baxanda ikinci səfər baxmır. baxır pasyakdı deyib keçir. kamuflaj edir adamı. hər nəysə söhbət gör haralara gəldi. gedim yavaşdan yatım. bu gün drama yox idi, sadəcə bəzi düşüncələri barmaqlarımızda bərqərar edirdik.