8. Bir insan etdiyi travmatik bur səhvdən sonra əvvəlki “mən”inə qayıda bilərmi? Həyatına davam edə bilər mi? bəzi itkilər insanın yalnız keçmişini deyil, gələcəkdə kim ola biləcəyini də əlindən alır?
insan özünü bağışlaya bilmirsə, başqalarının onu bağışlamasının nə mənası var?
Hər yara sağalmalıdırmı, yoxsa bəzi yaralarla yaşamağı öyrənmək kifayətdirmi?
Bəzən “bacarmıram” demək zəiflikdir, yoxsa insanın öz həddini bilməsi?
Bonus: insanlar durduq yerə niyə dava çıxardar? Və niyə izah verilməyəcək bir panik atak keçirər?
Karşınızda
------------ manchester by the sea------
Dramatik bir film kimi ön plana atılsa da, dostum, bu.. daha çox düşündürücü.. 2 saat yarım olan bu filmi izləməyə dəyməz. Sıxılarsınız.. Amma lazımi hissələri bura yazıram..
------ diqqət! Filmə baxmadan baxmış kimi hər nüansı biləcəksiniz..spoiler'ın anası sizlere ömür------
Hadisələri qeyd edib paralel şəkildə filmin vermək istədiyi nəticəni sizlərə təqdim edəcəm.
Adamımız lee.. ve bütün s***o şeyler bu adamımızın başına gələcək. Her şey çok iyi giderkene..
O da ne? Lee'nin evinin yanması..
filmində evin yanmasının səbəbi Lee-nin gecə sərxoş halda şöminəyə odun atarkən şömine qoruyucusunu bağlamağı unutmasıdır.O, dostları ilə içki içməyə gedir və evə qayıdanda uşaqlar yatmış olur. Şöminədəki qığılcımlar evdə yanğına səbəb olur. Lee özü sağ qalır, amma üç uşağı yanğında ölür. Arvadı Randi isə həmin vaxt evdə deyil.Bu hadisə filmin əsas travmatik nöqtəsidir: Lee sonradan özünü bağışlaya bilmir və qəsdən etməsə də, özünü uşaqlarının ölümünə görə məsul tutur. Lee bunu öz daxilində "mənim günahımdır" kimi yaşayır. Bu hadisə onun əvvəlki həyatdakı Lee ilə sonrakı Lee arasında böyük bir qırılma yaradır.
Hüquqi tərəfdən qiymətləndirsək, yanğın qəsdən törədilməmişdi və Lee-nin etdiyi hərəkət hüquqi baxımdan cinayət kimi qiymətləndirilmədi. səhlənkarlıq var idi, amma uşaqlarını öldürmək niyyəti yox idi. Buna baxmayaraq, Lee özü də özünü cəzalandırır.O məşhur səhnədə polis bölməsindən çıxandan sonra silahı polisə yönəldərək özünü öldürməyə çalışması da bunu göstərir. Yəni hüquqi cəza almır, amma psixoloji olaraq özünü ömürlük cəzalandırır.

Randi-həyat yoldaşı sağdır, amma Lee ilə münasibətləri yanğından sonra faktiki olaraq dağılır.
Randi-nin Lee ilə maraqlanmırdı. Çünki o da bir ana kimi uşaqlarını itirib və özü də böyük travma yaşayır. Üstəlik Lee özünü o qədər günahkar hiss edir ki, Randi ilə birlikdə qalmağı və normal həyata qayıtmağı bacarmır.
Bir də vacib detal var ki, Randi Lee-dən tamamilə nifrət etmir. Filmin sonlarına doğru onun Lee-yə qarşı hələ də çox güclü hissləri olduğunu görürük. Hətta ona yaxınlaşmağa çalışır. Amma Lee üçün problem budur: Randi onu bağışlasa belə, Lee özünü bağışlaya bilmir. Ona görə münasibətin yenidən qurulmasına imkan vermir.

Bəzən insanı başqalarının bağışlamaması yox, özünün özünü bağışlaya bilməməsi məhv edir.

Randi də çox ağır yas yaşayır. Sadəcə film onun kədərini Lee kimi göstərmir. O lee-yə yenidən yaxınlaşmazdan əvvəl başqa birindən hamilə idi.
Filmdə gördüyümüz flashback-lərdən də aydındır ki, Randi yanğından əvvəl Lee ilə birlikdədir və sonradan onların münasibəti bu yanğın məsələsinə görə dağılır. Randi daha sonra başqa bir həyat qurur.
Yeni hamiləlik əvvəlki uşaqlarını unutmaq və ya az sevmək demək deyil. Yas və yeni bir həyata davam etmək eyni anda mövcud ola bilər.
Randi-nin sonradan başqa biri ilə evlənməsi və uşağının olması da filmin məhz göstərdiyi mürəkkəb məqamlardan biridir..həyat onun üçün davam edir, amma Lee keçmişdə ilişib qalır.

Hop.. hər şey bununla bitmir. Bir az keçmişə qayıdaq:
Lee Chandler Boston yaxınlığında yaşayan, tək və qapalı bir adamdır. (Yanğın hadisələrinə görə) Binalarda texniki işlər görür, insanlarla çox ünsiyyət qurmur və sanki həyatdan emosional olaraq uzaqlaşıb. Filmin əvvəlində onun qardaşı Joe ilə münasibətini görürük. Joe daha isti, ailəcanlı və Lee-dən fərqli xarakterdədir.
Joe-nun Patrick adlı yeniyetmə oğlu var. Lee Patrick-in dayısıdır və onunla yaxşı münasibəti var.
Joe-nun ürəyi ilə bağlı problemi olduğunu bilirik və vəziyyəti getdikcə ağırlaşır. Sonra Joe ölür. Lee onun vəsiyyətində Patrick-in qəyyumu təyin edildiyini öyrənir.
Buna görə Lee doğulduğu və keçmişinin olduğu Manchester-by-the-Sea şəhərinə qayıtmalı olur. Patrick-in həyatında qalmaq məsələsi ortaya çıxır.

Öz övladlarının ölümündə özünü günahkar bilən bir insan yenidən ata ola bilərmi?
Bəlkə də Manchester by the Seanin ən ağrılı sualı budur. Çünki Lee uşaqlarını itirməklə yalnız üç övladını deyil, özünün “ata” olan tərəfini də itirir.
Patrick həyatına daxil olanda qarşısında yeni bir imkan yaranır: bəlkə də yenidən kiminsə dayaq nöqtəsi ola bilər. Amma Lee üçün problem Patrick-i sevməmək deyil. Əksinə, onu çox sevdiyi üçün özündən qorxur. Bir dəfə qoruya bilmədiyi uşaqların xatirəsi qarşısında indi başqa bir uşağın məsuliyyətini necə daşısın?
Patrick onun üçün sadəcə qardaşının oğlu deyil. Həm itirdiyi uşaqların xatirəsidir, həm də həyatın ona verdiyi ikinci bir şans. Amma Lee özünü ikinci şansa layiq görmür.
Və filmin faciəsi də məhz buradadır: Patrick Lee-ni bağışlamağa hazırdır, həyat ona yenidən sevmək üçün səbəb verir, amma Lee özünü bağışlamağa qadir deyil.
Bəzən insanın qarşısında yeni bir həyat dayanır, amma keçmişi o qədər ağırdır ki, ona tərəf bir addım belə ata bilmir.
Lee Patrick-i tərk etmir. Sadəcə onunla birlikdə yaşaya bilməyəcəyini qəbul edir. Çünki bəzən sevdiyin insan üçün edə biləcəyin ən böyük fədakarlıq onun həyatında qalmaq deyil, öz yaralarının onun həyatını məhv etməsinə icazə verməməkdir.
Lee anlayır ki, Patrick-i özü böyütmək istəyir, amma bunu bacara biləcəyinə inanmır. əvvəlcə Patrick-lə qalmağa çalışır. Amma keçmişdə uşaqlarının ölümünə görə yaşadığı ağır travma səbəbilə Manchester-də yaşamaq onun üçün dözülməzdir. O, Patrick-i Boston-a aparmaq istəyir, amma Patrick öz şəhərindən, dostlarından və həyatından ayrılmaq istəmir. Buna görə Lee belə bir həll tapır: Patrick Manchester-də qalır və Joe-nun dostu George onun himayəsini üzərinə götürür; Lee isə Boston-a qayıdır, amma Patrick-in həyatından çıxmır. Əslində Lee-nin etdiyi Patricki başqasına verməkdən çox, "Mən səni sevirəm, amma sənə ehtiyacın olan həyatı verə bilmirəm" deməsidir.

Filmdə diqqət çəkən məqamlar:
Lee-nin durduq yerə dava çıxartması:
Lee keçmişdə tanıdığı adamlardan biri ilə qarşılaşır və həmin adamla sözləşdikdən sonra qəsdən davaya girir.
Bunun arxasında əsasən özünə qarşı olan nifrət və günahkarlıq dayanır. Uşaqlarının ölümündən sonra Lee özünü bağışlaya bilmir və bəzən şüuraltı şəkildə özünü cəzalandırmağa, ağrını fiziki şəkildə hiss etməyə yönəlir.
Ona görə Lee-nin davranışları çox vaxt məntiqsiz görünür. Amma o, sadəcə əsəbi adam deyil . sadəcə daxilində daşıdığı günahkarlığı özünə qarşı yönəldir.

Lee-nin patrick'ə icazə vermədiyinə bir anda şərait yaratması:
əvvəl Patrick-in kiçik yaxta sürməsinə icazə vermirdi, çünki təhlükəli olduğunu düşünürdü. Amma sonradan Patrick-in yaxta üçün pul yığacaq qədər istəyinin olmasl onun üçün bunun nə qədər vacib olduğunu anlamasına vadar edir.
Əsas məsələ budur ki, Lee Patrick-in həyatında atasının yerini tutmağa çalışmır. O, Patrick-in atası deyil və onu tamamilə idarə etmək də istəmir. Buna görə əvvəl qoyduğu qadağanı müəyyən qədər yumşaldır.
Həm də balaca yaxta almağı bir növ Patrick-ə qayğı göstərməsinin və onun həyatında qalacağının göstəricisidir. Lee hər şeyi düzəldə bilməyəcəyini bilir, amma Patrick üçün edə biləcəyi şeyləri etməyə çalışır.
Patrick'in səbəbsiz panik atakı:
panik atak keçirməsinin əsas səbəbi atası Joe-nun ölümü və atasını itirmək qorxusudur.
"Soyuducuda atam var, soyuducuya baxmaq atamı xatırladır." (Atasını yaz üçün məzara qoymağı gözləyirlər deyə morqda xüsusi dondurucularda saxlanılır.)
Patrick artıq anasından ayrı yaşayırdı və anası ilə münasibəti də çox yaxşı deyildi.
Atası onun əsas dayaq nöqtəsi idi. Joe öləndə Patrick üçün həm ata itkisi, həm də ailəsinin dağılması qorxusu yarandı.
Lee onun qəyyumu təyin olunanda Patrick bir tərəfdən Lee-ni sevir, digər tərəfdən “Lee mənimlə qalacaqmı? Mən həyatımı, evimi, dostlarımı itirəcəyəmmi?” deyə narahat olur.
O, atasının ölümünü tam şəkildə qəbul edə bilmədiyi üçün hisslərini bəzən fiziki şəkildə panik, ağlama, nəfəs darlığı və s. yaşayır.
Anasının yanına getmək məsələsi də onu narahat edir, çünki anası ilə birlikdə yaşamaq istəmir. (Alkoqolik anadır.)
Maraqlıdır ki, o, atasının ölümünə görə Lee kimi tamamilə çökmür. Bəzən zarafat edir, xokkey oynayır, sevgilisi ilə görüşür. Bu, onun atasını sevmədiyi demək deyil. Yeniyetmələr yasın içində belə gündəlik həyata davam edə bilirlər.

Bu bir kənara, film iki fərqli yas formasını göstərir:
Lee keçmişdə ilişib qalır, Patrick isə atasını itirməsinə baxmayaraq gələcəyə doğru addımlamağa çalışır. (Olm adam bir qızla otaqda tək qala bilmədi a, hər dəfə qapı tıqqıltısı)

Nəticə: Lee tamamilə məhv də olmur. O, Patrick-i sevir, onun həyatında qalmağa çalışır, bacardığı qədər qayğı göstərir. Sadəcə əvvəlki Lee kimi ola bilmir.
Bəlkə də filmin ən dürüst tərəfi budur.hər insanın xoşbəxt sona ehtiyacı yoxdur. Bəzən yaşamaq, sadəcə yaşamağa davam edə bilməkdir.
Lee özünü bağışlaya bilmir. Manchester-də qala bilmir. Keçmişini dəyişə bilmir. Amma Patrick-i də tamamilə buraxmır.
Çünki bəzi yaralar sağalmır. insan sadəcə onların açdığı boşluğun içində yaşamağın bir yolunu tapır.
Və bəlkə də Manchester by the Sea bizə bunu deyir.. insanı həmişə bağışlamaq xilas etmir. bəzən xilas olmaq üçün əvvəlcə insanın özünə yaşamağa icazə verməsi lazımdır.