11. mahiyyət baxımından düzgün anlaşılmayan hərəkətdir. burda məsələ hansısa, dinə, əqidəyə yox, başqa insanların seçim azadlığına hörmət etməkdir. sənin inanmamağı seçə bildiyin kimi, onun da inanmağı seçə biləcəyi gerçəyini qəbul etmək lazımdır. burda həmçini qarışdırılan başqa bir məsələ həmin insanların dini inancını necə yaşadığı, başqalarının azadlığına mane olub olmadığıdır. problem ondadır ki, bizdə əksəriyyətdə heç bir tərəf digərinin seçiminə və fikirlərinə hörmətlə yanaşmır. adi gündəlik həyatda tanıdığınız dindar insanları və atesitləri gözünüzün önünə gətirin. dindarların əksəriyyəti söhbətin hansısa yerində mütləq söhbəti gətirib dinə çıxarır və öz fikirlərini qarşısındakına da dirətməyə çalışır, imana gəl, namaz qıl, dinə görə yaşa və s. kimi söhbətlərlə insanı özündən də dinindən də soyudur. eyni şey ateistlərdə, özəlliklə bu yeni nəsil neoatesitlərdə də var, maşından da kosmosdan da danışsan mütləq söhbətin hansısa nöqtəsində allaha, dinə, müsəlmanlara söz soxmağa lağlağı eləməyə başlayır.

təbii ki inancı əks olan iki insan arasında böyük əqidə fərqi var ama bu əqidə fərqinə rəğmən də eyni mühitdə bir birinə hörmətlə yaşamaq mümkündür. az da olsa öz dinini özündə yaşayan dindar insanlar da var, həmçinin hər addımbaşı dinə, allaha söz soxmayan müsəlmanlar da. özümnən misal, mənim bir dostum var, hansı ki uzun müddətdir bir birimizi tanıyırıq, mən o insanın namaz qıldığını, dininə çox bağlı olduğunu çox uzun müddət sonra bilmişəm. yəni bunu gizlədib eləmiyib, sadəcə heç vaxt gözə soxmayıb deyə mən də fərqinə varmamışam. bəlkə də, az deyil belə, ancaq bu barədə danışmadıqları üçün çox gün üzünə çıxmırlar və elədirsə daha da sevindirici haldır.

nəticə etirbarilə hamı azad olmalıdır ama sənin seçdiyin dinə hörmət eləmirəm demək ancaq yalançı humanizmdir.