psixolinqvistika



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. psixologiyalinqvistikanın vəhdətindən yaranmış elm sahəsidir. linqvistika nitqin qanunauyğunluqlarını öyrənirsə, psixolinqvistika isə əsas olaraq nitqin qavranmasına və doğma dillə xarici dilin necə dərk olunmasına müraciət edir. psixolonqvistikanı qismən linqvistika qismən də psixologiya kimi bölmək düzgün deyil. termin əsasən 50ci illərdə ABŞ da yaranmışdır. nitqin yaranması və mərhələli xarakteristikasını öyrənməkdən əlavə dilin ontogenezini, yəni anadangəlmə dil qavrama mərhələsi və xarici dillərə nitqin və beynin qavrama reaksiyası və bunların müqayisəsi də psixolinqvistikaya aiddir.
    2. noam chomskynin təsirində qalmış bir neçə psixoloqun inkişaf etdirdiyi, gənc elm sahəsidir. psixolinqvistika həmçinin dilin ontogenezini araşdırır, psixolinqvistik qanuna görə dil sonradan qazanılmış bir şey deyil, insan anadangəlmə danışma qabiliyyətinə malikdi. george orwellin 1984 kitabında bəzi sözləri dəyişib, senzuralayıb, yeni sözlər əlavə etməklə fərdlərin, habelə cəmiyyətin şüurunu necə dəyişməyə çalışdıqlarının şahidi olmaq olar.

    azərbaycan dili üçün xırda birini də mən deyim - *
    qadın-xanım-arvad sözləri arasındakı fərq ərəblər ilə türk millətləri arasındakı fərqlə izah oluna bilər. qadın - kraliça deməkdir #167512 . xanım sözü xan sözünə +um yəyəlik hal şəkilçisinin gəlməsi ilə formalaşmışdır, hökm edən, hökümdarın qadını mənasına gəlir. bu sözlər türk mənşəli olub həm türklərin qismən matriarxat cəmiyyət quruluşlarına vurğu edir. arvad sözü isə ərəbəcədəki ar- qüsur, utanılması gərəkən şey, günah sözündən törəyib, qeyd edim ki, ar sözünün ər sözü ilə heç bir etimoloji bağlılığı yoxdur. azərbaycanda işlənən yoldaş, həyat yoldaşı sözləri isə sovet materializminin nəticəsidir. bu yazdıqlarım etimoloji bilgilərdir, amma bir insanın danışarkən bu dörd sözdən hansını istifadə etməsi və bu sözün onun şəxsiyyətinə necə təsir etməsi psixolinqvistikanın araşdırma sahəsidir. danışma ehtiyacını arvad sözü ilə qarşılayaraq böyümüş insanın zehnində qadın utanılması gərəkən, kişidən zəif, ikinci cinsdir, bu ehtiyacını həyat yoldaşı və ya xanım sözləri ilə ödəyən insanın düşüncəsində isə qadın ona bərabər, onunla eyni hüquqlara malik biridir.


sən də yaz!