yeniyetməlik



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. türkcə ərgənlik deməkdi.
    qizlarda daha tez başlayib və tez bitir. Ama ümumi olaraq 12-21 yas arasi olur. bu yaşta üzdə sivilcələr olur ve üz yağli olur. boy uzanir ve cinsi bölgələrdə tükler cixir. bu yaştaki yeniyetmələr özlərini kiməsə oxşatmaq həvəsinde olurlar.
    2. türklər demiş "kendini bişey zannetdiyin" dövr.
    3. insan həyatının ən önəmli dövrü. insanların öz həyatları haqqında ən önəmli qərarları verdiyi dövr. bununla yanaşı insanın həyatındakı ən çətin dövr də bu sayılır. çünki uşaqlıqla müstəqil həyata atılmaq arasındakı həlledici dövr məhz bu yeniyetməlik dövrüdür. bununla yanaşı insanın ən çox təsir altına düşdüyü, yanlış qərarlar verdiyi, özünü hamıdan ağıllı, hamıdan üstün zənn etdiyi dövrdür. yeniyetməlik dövrünü necə keçirməsi insanın bütün həyatına birbaşa təsir edir. insanın həyatı ilə bağlı ən həlledici qərarları məhz bu dövrdə verir deməyimin səbəbi aşağıdakılardır:

    1. əvvəla heç kəs cinayətkar kimi doğulmur. onun böyüdüyü cəmiyyət insanı cinayətkar kimi formalaşdırır. bunu nəzərə alsaq yeniyetməlik dövründə pis kruqa düşən insanlar bütün həyatını alt-üst edərək cəmiyyətdə cinayətkar olaraq formalaşırlar. məsələn yeniyetməlik dövründə cinayət törədərək həbsxanaya girən şəxslərin 99 %-i residivist cinayətkarlar olurlar. çünki həyatında ən önəmli dövrü həbsxanada keçirdikdən sonra o insanlarda həbsxanaya qayıtmaq qorxusu olmur əksinə həbsxanaya qayıtmaq arzusu olur. çünki istər istəməz istənilən cəniyyətdə həbs olunmuş şəxslərə qarşı olan ön yargı, onun cəmiyyətdə istədiyi mövqeni tuta bilməməsi, həyatında tanıdığı ən yaxşı dostlarının, bəzən tək tanışlarının həbsxanada olması, iş tapmaq çətinliyi və digər çətinliklər, məsələn, heç kim 20 il çətinliklərlə böyütdüyü qızını həbsxanadan çıxmış işsizə verməz, hətta bəzən öz ailəsi belə həbsxanadan çıxmış övladını qəbul eləmir və s. , onu yenidən həbsxanaya geri qayıtmağa məcbur edir. bu haqda daha çox yazmaq olar amma nə başınızı ağrıdım keçim ikinciyə lazım olsa gəlib editləyərəm.

    2. ikincisi insanın gələcəkdə hansı peşənin sahibi olması, cəmiyyətdə hansı mövqeni tutması bir-başa bu dövrdə verilən qərarlardan asılır. beləki azərbaycanda məktəbə başlama yaşı normal 6-7 olaraq göstərilir. yəni 6-7 yaşında birinci sinifə gedən şəxs 17-18 yaşlarında universitetə qəbul imtahanı verir. 17-18 yaşlarında imtahan verən şəxs də bundan 1-2 il əvvəldən hansı qrupa, hansı ixtisasa hazırlaşdığını seçib müəyyən kurslara və ya repetitorların yanına getməyə başlayar. və nəzərə alsaq ki universitetə girdikdən sonra 99% oxuduğu universitetdə qalaraq təhsilini başa çatdırdıqdan sonra eyni ixtisas üzrə təhsilini davam etdirir və ya həmin ixtisas əsasında hansısa peşəyə yiyələnir o qalan 1 % haqqında istisnalar qaydanı pozmur demək olar. bundan başqa bəzi şəxslər 9-10-cu siniflərdən çıxaraq müxtəlif peşə məktəblərində oxuyaraq müəyyən peşəyə yiyələnir və ya 11 ili oxumayaraq yalnızca əsgərliyinin gəlməsini gözləyən şəxlər də var ki, bunlar da normalda heç bir təhsil lazım olmayan peşələrdə işləyirlər. bəziləri də idmanla məşğul olaraq peşəkar idmançı olurlar. yeniyetməlik dövrünü pis keçirən insanlar isə gələcəkdə fahişəlik və onun kimi digər cəmiyyət tərəfindən qəbul edilməyən peşələri seçirlər. nəysə bu haqda da çox danışmayım keçim o birinə.

    3. üçüncüsü, bu dövrdə insanlar öz dinini və yeniyətməlik birbaşa cinsi istəklərin başladığı dövr olduğunu görə hansı cinsə mənsubluğunu, yəni homosexual, heterosexual, bisexual, asexual olmasını, da bu dövrdə seçir. bu haqda heç nə yazmayacam çünki ziddiyətlə mövzudur. müsəlman və ateistlər, lgbt və heterolar haqqında sözlükdə yetərincə başlıq var. daha dəqiq desəm sözlüyün başlıqlarının çoxunu bunlar təşkil edir. yəni yazdığım yazıya sırf bir prizmadan baxılmasını istəmirəm.

    4. növbəti insan bu dövrdə siyasi mövqe, musiqi zövqü, sevdiyi digər ikinci dərəcəli şeylər haqqında da qərar versə çox vaxt bu barədə bu dövrdə verilən qərarlar müvəqqəti olur. çünki bu dövr siyasəti anlamaq üçün yetərincə zəkası olmur insanın buna görə də 70 % hamısı sırf anarxist fason bir şey olurlar hitler və ya che guevaranı özlərinə ideal kimi seçirlər və "fak de sistım". musiqiyə qalsa bu dövrdə insanlar əsasən h.o.s.t. kimi pessimist ruhlu bir az məhəbbət bir az da anarxik mahnılara qulaq asırlar zaman keçdikcə də bu istər istəməz dəyişir. bu siyahıya müxtəlif ictimai təşkilatlarda iştirakı, saç düzümü, geyim tərzi kimi insan həyatında çox da önəmli rol oynamayan sahələri aid etmək olar.

    nəysə bu qədər bəsdi məncə hələlik gecə-gecə başıvızı ağrıtmayım. bu arada yazmağımın səbəbi odur ki, bu yazını oxuyan yeniyetməlik dövründə olan insanlar hər şeyə daha ciddi yanaşsınlar çünki etdiyiniz kiçik bir səhv belə həyatıvıza çox pis təsir edə bilər. ona görə hər şeyi daha diqqətlə düşünün və böyüklərdən kömək almağa çalışın. nəsə bir xeyrim dəydisə sizə ne mutlu bana türklər demişkən. yeniyetməlik dövrünü keçmiş şəxslər isə yeniyetməlik dövründə etdiyiniz xırda səhvlərə çox da fikir verməyin yeniyetməlik dövrü qısa dövr olsa da insan həyatında ən çox səhv etdiyi dövrdü hamımız elə səhvlər etmişik.
    4. nəsə yeniyetmə sözü ergen spzünün qarşılığını vermir kimimə gəlir. çünki birinə ergen dediyində onun əcaib bir məxluq olduğu anlaşılır amma yeniyetmə dedikdə isə köhnə sovet dövrü pioner və komsomlolları canlanır gözümdə.

    sözə bir az macera qatmaq üçün təklif edirəm "yeniyetmə" sözünü "yenibitmə" sözü ilə əvəzləyək. malum insanda o dövrdə nə disən bitər.məmə,sivilcə,saqqal,bığ və s.
    5. əsasən 13 də başdıyıb 18 illiyimizdə bitirdiyimiz çətin dövrdür.müvəqqəti çılğınlıq,acıdil olmaq,özünə qapanıb aqressivləşmək kimi hallarla müşahidə olunur.əksər insanın gələcəydə "uşağılıq sevgisi"adlandıracağı məftunluq da bu dövrə düşür.adətən bu yaşda sonunu düşünmədən aşiq olur insan.çox vaxt bu keçicidir.cinsiyyət formalaşır.özünüdərk prosesi başdıyır.
    bu dövr valideynləriylə həddən artıq pərdə saxlayan qeyri səmimi insanlarda daha təhlükəli və risklidi.niyə? çox basit cavabı var;valideyniylə ünsiyyəti zəif olan insan bu dövrdə tərzini formalaşdıranda müəyyən məsləhətlərə ehtiyac duyur.bu məsləhəti valideynnən almadığı üçün əksər hallarda özü kimi keçid dövrünü yaşayan birinin arxasınca qaçıb onun tərzini "oğurluyur".təsir altına tez düşən yeniyetmə zərərli vərdişlərə qurşanır.depressiyada olur və psixoloji travma alır.hər şey olmasa da çox şey valideynlərdən asılıdır.onlar bir vaxtlar özlərinin də bu dövrü keçdiyini xatırlamalı və övladına qarşı aqressiv davranmamalıdı
    6. iyrenclesme donemidi. orqazmin kesfi ile butun safliq, sirinlik hamisi cixib geder. yasivi hemise 2-3 yas boyuk demekdi yeniyetmelik. kiz tavliycaksin ya mk, ozunden boyuklerede girismek ucun illa 2 yas boyuk olmalisan. men meselen her yerde 89 luydum -*
    7. insan həyatının ən önəmli dövrlərindən biri. insanın özünü, orqanizmini kəşf etməsi, hər şeyə burnunu soxması, həyata yön verilən qərarları alınması dövrü. Sonradan davam edən həyata müxtəlif cür təsirləri ilə seçilən bir period.
    8. Ümumiyyətlə yeniyetmələrə anormal bir varlıq kimi baxılmasını anlamıram. Qıcıq yaranır insanda doğrudur amma yenə də bir iki məsləhət verib elə yox belə deyərək doğru yola çəkməyə çalışmaq həmişə daha yaxşıdır fikrimcə. Alınan cavab quru bir "çox sağol", minnət dolu "hıh" və ya söyüş filan da ola bilər amma unutmamaq lazımdır ki, bu sözlər mütləq həmin yeniyetmənin beynində bir yerdə qalacaq.

    Ümumiyyətlə bu dövrdə beyin son dərəcə qarışıq olar. Sonsuz suallar içində boğular insan və bu səbəbdən "kruqa düşmək" filan məsələləri meydana gələr. Yəni suallara cavab tapa bilməyən başı qarışıq adamın pis yola düşmə ehtimalı daha çoxdur qısaca. Amma əhatəsi daha sağlam olan uşaqlarda əlbəttə bu ehtimal çox daha azdır. Yaxşı məsləhətlər və doğru düşüncə ilə həyatın gözəl bir dövrü kimi yadda qala bilər.
    9. Doğru insanların əhatəsində olmağın vacib olduğu dövrdü.
    10. .yeniyetməlik böyümənin intibah dövrüdür.nazım hikmət ran demişkən"sən yanmasan, mən yanmasam, necə çıxar qaranlıqlar aydınlığa".rumi'dən balaca bir alıntıyla yola davam:"xamdım, yandım, pişdim".yəni yanma deyərkən məsuliyyət qəbul etmə və artıq gələcəyi aydınlatmağa doğru atılan addımdır.yeniyetməlik pərvanə'dir şama atılan, atəşə atılma vaxtıdır.nə qədər yansan o qədər aydınlanma dövrüdür.ona görə də reneissance dövrünü yaxşı dəyərləndirmək lazımdır.sonda isə yaşının adamı olmaq gərəkdir.


sən də yaz!