41. azərbaycan deyəndə bir çox şey ağıla gəlir, ancaq birincisi odur ki, partiya seçkilərində demək olar ki, siz heç nəyi seçmirsiniz. axcp-nin sədri əli kərimli aclıq aksiyası keçirdi, günlərlə əziyyət çəkdi, amma heç nə dəyişmədi. insanlar günü-gündən acından ölür, komünizm, sosialist qüvvələr haqqında danışırıq, yeri gələndə isə liberalizmi dəstəkləyib ölkəyə iqtisadi və siyasi azadlıq gətirmək istəyi olsa da qarşı çıxırlar. ümumilikdə deputatların hamısı haram pul yeyir, amma məsələ sadəcə o deyil. insanların danışmasına icazə verilmir, susdururlar — bu birinci problemdir. ikincisi, hökumətdə uşaq pulu yoxdur. söz azadlığı, uşaq pulu, dövlətin xalqa seçim haqqı verməsi kimi məsələlərin heç biri yoxdur. günü-gündən siyasi məhbusların sayı artır. mitinqlər, iqtisadi pozulma, cəmiyyətdə hökumətin xalqa qarşı etdiyi işkəncələr, maddi problemləri bir kənara qoysaq, orta statistik bir gənc universiteti bitirəndə belə çox böhranlar yaşayır.

məsələn, azərbaycanda tələbələr universitetdə maksimum 350–500 manat arası təqaüd alır. bu yazıq tələbə kirayə ev tutsun, yemək pulunu çıxarsın, yoxsa evlənsin, işləsin — hamısını eyni anda etməli olur, amma heç bir dəstək yoxdur. bu yaşda hamının sevgilisi olur, deyək ki, sevgilisinə bahalı hədiyyə almaq istəyir, amma yadına düşür ki, cəmi 350 manat təqaüd alır. əgər ailəsi maddi cəhətdən güclüdürsə, universiteti oxuyarkən artıq şanslıdır — nüfuzlu ailəsi, geniş tanışları, atası dövlət qulluqçusudursa iş tapmaq daha asandır. amma ümumilikdə tələbənin iş tapması çətindir, işə götürənlərdə bir eqo var, sanki onlar azərbaycanın qurtarıcılarıdır.

bunları bir kənara qoysaq, ən önəmlisi siyasi rezonans problemidir. siyasi rezonans yəni dövlətin mühim bir qərarına cəmiyyətin reaksiyası, dövlətə qarşı çıxışdır. son güclü mitinqlər 2018-də olmuşdu, son vaxtlar isə mitinqlərin sayı kəskin azalıb. nədən qorxuruq? niyə bu qədər çəkirik? bilmirəm.

indi isə əsas mövzu: haqqımız. bizə söz haqqı verilmir. bu mövzu çox genişdir və buraya yazmaqla uzanacaq. azərbaycanda seçki məntəqələri bizim “seçimimiz” adı altında deyirlər ki, biz seçirik, amma gerçəkdə seçmirik. necə? sadədir: seçki məntəqələrində verdiyimiz səslərin çoxusu sonradan dəyişilir və ya zibil qutusuna atılır. əgər ilham əliyevə səs verməsəniz, verdiyiniz qərar çox vaxt fərqində olmadan ləğv olunur. hətta dəyişilməsə də, onların çoxlu adamları var ki, ya rüşvət qarşılığında, ya da öz adamları vasitəsilə səs verirlər və nəticədə bütün səsvermələr boşa çıxır.

nəysə, bunlar mənim təxminlərimə əsaslanır, amma normal düşünən hər kəs mənim kimi eyni qənaətə gələr. dediklərim bu qədərdir.