koroğlu

rumpeltelskin · 2012-05-17

xalq qehremanıdır. onla tanışlığım oxumaq yazmaq bilmediyim yaşımda anamın menimçün her gün dastandan bir neçe sehife oxuması ile olub. o k..

44. Rəssamlığı qurtarmış bibimoğlunun marvel qəhrəmanları ilə oturub durduğu vaxt əl qabiliyyəti sıfır olan mənim 3 fərqli nüsxəsini oxumuş olduğum (Paris, Təbriz və adı yadımdan çıxan digər nüsxəsi) öz super qəhrəmanım, M.Hüseynzadədən əvvəlki kumirim (xəyal quranda belə realist imişəm aq, spiderman olabilmərəm ama M.Hüseynzadə kimi olmaq olar).
Yuxarıda bir yazar sovet hökumətinin propagandası olduğu, realda isə qumarbaz, oğru və s. olduğunu yazıb, ola da bilər bəlkə də ama Paris nüsxəsini yazan polyak türkoluq A.Xodzkonun sovetdən çox qabaq qələmə aldığı dastan (eləcə də o biri nüsxələr) bunun xalq yaddaşı olduğunu göstərir.
Bu arada bu dastanla diqqətimi çəkən bir məqam da var. Dastanın bir qolunda hansısa şahdan bəhs keçəndə yazılıb ki, 3 cürə şah var: arvadbaz, atbaz, silahbaz. Darvinizm, təkamül nəzəriyyəsi və s. əsasən canlıların həyatda iki əsas məqsədi var: sağ qalmaq, çoxalmaq. Həşəratlardan fillərə qədər istənilən canlı ölüm-qalım situasiyanda iki cürə reaksiya verir: ya qaç (at) ya döyüş (silah).
Üçüncüsü isə çoxalmaq (qadınlar).
Və bu dastan 16-17-ci əsrlərdə ortaya çıxıb, 19-cu əsrdə də qələmə alınıb. Yəni orta əsrli kənd camaatının dilindən çıxıb, hansı ki, bu camaata darvinizmdən danışsan elə indi də adamı daşa tutarlar.

Bu bəhs olunan şey, bir qolda bir aynaz şahın qıratı oğurlamaq üçün adam göndərməyi, başqa bir qolda isə misri qılıncı oğurlamaq için inkişaf edən hadisələr zamanı yazılmışdı.

Bu arada əsər boyu Koroğlu bir neçə dəfə məğlub edilir. Biri hansısa böyük şəhərdən (deyəsən elə istanbul) qaçanda söhbəti tutan şah arxasınca Ərəb Reyhanı qoşur, uzun qovhaqovdan sonra (ay blə, bunları yazarkən tüklərim biz-biz oldu, at belində qovhaqov nədir a kişi, özü 100-120 gedən cins atlarla, adrenalinə gəl. Özü də bu maşın sürmək deyile, konkret atnan ürəyin olmalı, ayrı bacarığın olmalı......), Koroğlu görür yoxe, qıra bilmir ərəb Reyhanı (ya da deyəsən Ərəb Reyhan çatıb atdan vurub salır Koroğlunu). Axırda düşüb başlayırlar güləşməyə, ilk dəfə uduzandan sonra Reyhana deyir gəl bir dəfə də edək kim udsa o birinin başın kəssin. Yenə güləşirlər yenə uduzur -* yenə deyir ki, bi dəfə də edək kim uduzsa o birinin başını kəssin. Üçüncüdə Koroğlu udur, qılıncı çıxarır ki, başın kəssin görür Ərəb Reyhanın heç rəngi-rufu qaçmadı (bax bu azyaşlı üçün əsl inspirasiya, əsl tərbiyədir).
Deyir mərd oğlanın səni buraxıram get -* Halallaşıb hərəsi öz yoluna gedir.

Bir dəfə də hələ lap dəhşət söhbət var. Koroğlu Nigarnan Çənlibelə gedəndə uzaqda karvanı kamp qurmuş bir taciri Nigarı görür adam Koroğluya ki, get onnan soruş gör zövcəsiynən bir gecə keçirmək üçün nə qədər istəyir (mərcə girərəm bunu hansısa oğraş götvərən kəndli özündən piliyib beləcə də qələmə keçib). Gedib bunu Koroğluya deyəndə dəli olur, gedir tacirin üstünə tacir ürəkli çıxır. 3 dəfə güləşirlər 3 dəfə də uduzur Koroğlu ama tacir başın kəsmir. Axırda kim olduğunu deyəndə taciri gülmək tutur ki, ala sənsənmiş koroglu?! Camaat da şişirdib dağın başına qoyub, mən də deyirəm kimdi Koroğlu. Koroğlu özündən də beterini görüb uduzsa da respekt edib çıxıb gedir.

Uşaq vaxtı oxumaq üçün əla kitablar idi. -*

Yalnız deyilsən!