rene descartes

rumpeltelskin · 2012-03-17

fransız mütefekkir ve riyaziyyatçı. varlı bir ailenin uşağı olmasına baxmayaraq könüllü olaraq fransız ordusuna qatıldı. bu sebebden (gbkz: ..

11. pnevmoniyadan həyatını itirən filosof, fizik, riyaziyyatçı.

dekart isveçə şəhzadə kristinaya fəlsəfədən dərs demək üçün dəvət edilir. dekart təklifi qəbul edir. ancaq dərslər səhər saat 5-də, isveç qışında, pəncərəsiz, soyuq kitabxanada keçirilir. bundan sonra dekart pnevmoniyaya tutulur. 1650-ci ildə həyata gözlərini yumur.

son araşdırmalar isə, dekartın isveç din xadimləri tərəfindən zəhərlənərək öldürüldüyünü göstərir. o zamanlar isveç qanunlarına görə, kraliçalar protestan olmalı idilər. ancaq kristina öz inancını dəyişdirərək katolik olur. bunun nəticəsində rahiblər dekartın şəhzadənin "başını qarışdırdığını" düşünürlər və zəhərlənərək öldürülür. öldükdən sonra kitabları papa tərəfindən qadağan edilir.

12. René Descartes biliyin və həqiqətin necə əldə olunacağını araşdıran fransız filosofu idi. O düşünürdü ki, insanlar bir çox şeyi heç araşdırmadan doğru qəbul edirlər. Buna görə də Dekart hər şeyə şübhə ilə yanaşmağın vacib olduğunu deyirdi. Onun məşhur “tərəddüd metodu”na görə, ən kiçik şübhə doğuran fikri belə müvəqqəti olaraq qəbul etməmək lazımdır.

Dekart hisslərimizə tam güvənmirdi. Çünki gözlərimiz və digər duyğularımız bizi aldada bilər. Məsələn, bəzən yuxuda olduğumuz halda özümüzü oyaq hesab edirik. Buna görə də o soruşurdu: “Hazırda yuxuda olmadığımızdan necə əmin ola bilərik?” Bu sual onu daha dərin düşüncələrə aparmışdı. Hətta o, insanı daim aldadan güclü və hiyləgər bir “şeytan” təsəvvür edirdi və düşünürdü ki, bəlkə gördüyümüz dünya tamamilə illüziyadır.

Ancaq Dekart bütün bu şübhələrin içində tam əmin ola biləcəyi bir həqiqət tapdı. O dedi ki, əgər insan şübhə edirsə və düşünürsə, deməli mövcuddur. Çünki mövcud olmayan varlıq düşünə bilməz. Beləliklə onun məşhur fikri yaranmışdı: “Düşünürəmsə, deməli varam” (“Cogito ergo sum”). Bu fikir fəlsəfə tarixinin ən məşhur nəticələrindən biri sayılır

Yalnız deyilsən!