sonra:
orta asiya, iran və mesopotamiyanın əhalisinin 75-90%-i, anadolunun 40%-i qırılarkən, maraqlı bir şəkildə livan və misirin əhalisi artmışdır. bunun baş verməsinə səbəb olan 3 əsas amil var:
1) misir məmluk dövlətinin monqol hücumlarına qarşı müqavimət göstərə bilməsi
2) livan dağlıq relyefdə yerləşdiyinə görə istila etməyin çətinləşməsi
3) dağıdılan yerlərdəki əhalinin geniş miqrasiyası
bu ölümlər faciəvi olsa da, bərabərində bir çox maraqlı hadisələrə səbəb olmuşdur. bir neçəsin sıralayım:
1) monqol yürüşləri zamanı 40 milyondan çox adam öldürülmüşdür, bu da o dövr üçün 400 milyon olan dünya əhalisinin 10%-i demək idi. təsəvvür edin indi elə bir müharibə olur ki 800 milyon adam ölür, çox böyük miqyaslı bir dəyişiklik olar. və o dövr üçün oldu da.
məsələn, bu istilaların nəticəsində tarixin ilk süni iqlim dəyişikliyi—qlobal soyuma baş verdi. 40 milyon adam öldüyünə görə əkin sahələri boş qaldı və bu ərazilər sürətlə meşə ilə örtüldü. bunun nəticəsində 700 milyon ton karbon atmosferdən xaric oldu.
eyni şey, yaxın şərqdə də baş verdi, amma bu dəfə mənfi şəkildə. yrnə insanlar qırıldı yüzillər bundan əvvəl quraşdırılmış yeraltı suvarma kanalları dağıdıldı və bunun nəticəsində yaxın şərqdə sürətli səhralaşma baş verdi ki, təsirlərin bu gün də görürük.
2) elə böyük şəhərlər dağıdılmışdır ki, o şəhərlər hələ də özünə gələ bilməyib, hətta bəzi yerlər 20-ci əsrə qədər 700 il əvvəlki əhali sayına çata bilməyib. məsələn mərv şəhərində (indiki türkmənistan) 1 milyondan çox adamı xışlayıblar ki, şəhər hələ də özünə gələ bilməyib.
ey trump gəl də invasion gör, yaxın şərqin elə yox, belə tifağın dağıdırlar