xrisippus



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. e.ə 280-207-ci illər arası yaşadığl ehtimal olunan antik yunan filosofu. Zenonun tələbəsi olmuş, müəllimi ilə birgə stoya təlimini inkşaf etdirmişdi. Hətta, Xrisippusu stoya məktəbinin yaradıcısı hesab edənlər də var. Çoxlu əsərlər yazdığı söylənilsə də, təəssüf ki, onun yaradıcılığından dövrümüzə çox az fraqmentlər gəlib çatmışdır. Filosof əsasən məntiq elmi ilə maraqlanmış, fəlsəfənin üç hissədən: məntiq, etika və fizikadan ibarət olduğu fikrini irəli sürmüşdür. Onun fikrincə məntiq də öz növbəsində iki hissədən ibarətdir ritorika dialektika. O, dialektikanı məna və səsə bölərək, mənanın təsəvvürlərdən, səslərin isə sözlərdən, cümlələrdən ibarət olduğunu deyirdi. Həmçinin xrissipusa görə dünyada hər şey səbəb-nəticə qanununa tabedir. Filosof mülahizələri 2 yerə ayırırdı. Sadə və mürəkkəb mülahizələr sadə mülahizələrə misal olaraq "O gəlir," "Hava soyuqdur" və s kimi mülahizələri göstərirdi.
    Mürəkkəb mülahizələri isə şərti, birləşdirici və müqayisəli olaraq bölürdü. Şərti mülahizələrdə birinci fikir ikincini təkzib etməməlidir. Məsələn, gecədirsə, deməli hava qaranlıqdır. Birləşdirici mülahizələrdə isə həm, həm də kimi bağlayıcılardan istifadə edilir. Məsələn, Həm gecədir, həm də hava qaranlıqdır. Müqayisəli mülahizələrə isə məsələn: Zürafə şirdən uzundur və s kimi misallar göstərmək olar.

    Xrisippus Afinada vəfat etmişdir və filosofun ölümü də fəlsəfəsi və fikirləri qədər maraqlıdır. Belə ki, xrissipus deyilənlərə görə uzunqulağına şərab içirtmiş, və uzunqulağın hərəkətlərinə o qədər gülmüşdür ki, axırda gülməkdən ölmüşdür.


sən də yaz!